Kayaçlar nedir? Özellikleri nelerdir?

Mineral ve organik maddelerden oluşan katı maddelere kayaç(taş)denir. Kayaçları inceleyen bilim dalına petrografi denir.

banner311
Kayaçlar nedir? Özellikleri nelerdir?

Yer kabuğunu oluşturan bütün kayaçların kökeni magmadır.

- Magmanın soğumasıyla ilk önce magmatik kayaçlar oluşur.

- Magmatik kayaçların çözünmesi ve ayrışması sonucu farklı boyuttaki materyallerin çukur alanlarda üst üste tortulanmasıyla tortul kayaçlar oluşur.

- Magmatik ve tortul kayaçların yüksek sıcaklık ve basınç altında mineral ve yapılarının değişmesiyle de başkalaşım kayaçları meydana gelir. Kayaçlar sürekli değişim içerisinde olmasına kayaç döngüsü denir.

1. KATILAŞIM (Püskürük) KAYAÇLARI

* Katılaşım kayaçları magmanın yeryüzünün farklı kısımlarında soğuması ile oluşurlar.
* Genellikle kristalli bir yapıya sahiptirler.
* Soğuma sürelerinin farklı olmasına bağlı olarak iri veya ince kristalli olabilirler.
* Hava ile temas derecelerine bağlı olarak açık veya koyu renkli olabilirler.

2. BAŞKALAŞIM (METAMORFİK) KAYAÇLAR:


* Mağmatik (püskürük) kayaçlar ile tortul kayaçların aşırı ısı ve basınç altında başkalaşıma uğraması sonucu oluşan kayaçlardır.

 

3. TORTUL (SEDİMENTER) KAYAÇALARI

* Kayaçların dış kuvvetler tarafından aşındırılıp taşınması ve çukur ortamlarda biriktirilmesi sonucu oluşurlar.
* Genellikle tabakalı bir yapıya sahiptirler.
* Bünyesinde fosil bulundurabilen tek kayaç türüdür.(ORGANİK TORTUL)



A. Fiziksel (Mekanik-Kırıntılı)

- Dış kuvvetlerin (akarsu, buzul, rüzgar, dalga vs.) aşındırıp taşıdığı malzemeleri çukur alanlarda biriktirmesi ile oluşurlar.

- Çimentolaşma vardır.


B. Kimyasal Tortul Kayaçlar -Suda kolay çözünebilen maddelerin çökelmesi ile oluşurlar.

- Karstik arazilerdeki kayaçlar -Kimyasal kayaçlar Türkiye’de AKDENİZ bölgesinde görülür.

Oluşan Şekiller
Sarkıt, Dikit, Sütun(Mağaralar)

Kanyon Vadiler, Obruk

Lapya-Dolin-Uvala-Polye


C. Organik Tortul Kayaçlar -Bitkisel ve hayvansal atıkların (fosil) çukur alanlarda tortullaşması sonucu oluşurlar.

- Bünyesinde canlı kalıntısı vardır.

- Taşkömürü1. Zaman paleozoikte, Linyit 3.zaman. Tersiyerde oluşmuştur.

- Mercanlar derin olmayan sıcak sularda yaşarlar. AVUSTRALYA

.Mercanlar üst üste yığılırsa ATOL adaları oluşur.

* Erime, soğuma ve katılaşma: Püskürük kayaçlar

* Aşınma, taşınma, ayrışma, Birikme: Tortul kayaçlar

* Sıcaklık ve basıncın etkisiyle değişim: Başkalaşım kayaçlar oluşur.

Yeryüzü şekillerinin oluşması ve değişmesinde iç-dış kuvvetler, iklim ve kayaçlar önemli bir rol oynar.

Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekmektedir.

Üye değilseniz hemen üye olun veya giriş yapın.