ABD ve Çin arasındaki gerilim ekonomi ve teknolojide tırmanıyor: Nadir toprak elementleri ve çip savaşı

ABD ve Çin arasındaki büyük güç rekabeti, ekonomi ve teknolojinin çeşitli alanlarında giderek artan bir gerilime yol açıyor. Son aylarda gümrük tarifeleri, teknoloji kısıtlamaları ve kritik ham maddelerin kontrolü gibi konularda yaşanan anlaşmazlıklar, iki ülke arasındaki ihtilafları kritik bir tırmanma noktasına taşıdı.

NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VE İHRACAT KONTROLLERİ

Pekin yönetimi, 9 Eylül'de nadir toprak elementleri ve üretim teknolojilerinin ihracatına yeni kısıtlamalar getirerek ulusal güvenlik açısından hassas görülen bazı malzeme ve ürünleri kontrol altına aldı. Elektrikli araçlardan akıllı telefonlara, uzay araçlarından silah sistemlerine kadar ileri teknoloji cihazların üretiminde kullanılan bu elementlerin çıkarılması, işlenmesi ve transferiyle ilgili teknolojilerin ihracatı kısıtlandı. Ayrıca, Çin'de üretilen nadir toprak elementlerini ihraç eden yabancı şirketlere lisans alma zorunluluğu getirildi. Bu adım, küresel arzın büyük bir bölümünü karşılayan Çin'in, ABD'nin teknoloji kısıtlamalarına karşı bir koz olarak kullanma niyetini gösteriyor.

ÇİP SAVAŞI VE YAPTIRIMLAR

Gerilim sadece nadir toprak elementleriyle sınırlı kalmıyor. Çin, 10 Eylül'de aralarında ABD'li savunma firmalarının da bulunduğu şirket ve kuruluşları yaptırım listesine alırken, Amerikan çip üreticisi Qualcomm hakkında anti-tekel soruşturması başlattı. ABD Başkanı Trump ise Çin'in nadir toprak elementleri konusundaki adımlarını eleştirerek, bu tutumun devamı halinde Çin'den ithal edilen tüm ürünlere yüzde 100 ek gümrük tarifesi getireceklerini ve kritik yazılımların ihracatını durduracaklarını bildirdi. ABD'nin Çin'in çip sektöründeki teknolojik kabiliyetini sınırlamaya yönelik adımları ve Çin'in buna karşılık olarak getirdiği ihracat kısıtlamaları, iki ülke arasındaki "çip savaşı"nın derinleştiğini gösteriyor. Bu durum, küresel teknoloji tedarik zincirleri üzerinde önemli etkilere sahip olma potansiyeli taşıyor.