Alzheimer hastalığında yakın anılar siliniyor, uzak anılar korunuyor

Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Genetik Hastalıklar Tanı ve Değerlendirme Merkezi Sorumlusu Prof. Dr. Zeynep Ocak, Alzheimer hastalarının neden bugünü ve yakın geçmişi hatırlamakta zorlandığını açıkladı. Prof. Dr. Ocak, "Yeni bilgilerin öğrenilmesi ve kısa süreli hafızanın kalıcı hale getirilmesinden sorumlu olan hipokampus, hastalıkta ilk etkilenen bölgelerden biridir. Hipokampus hasar gördüğünde beyin yeni anıları kaydedemez; kişi bugünü unuturken geçmişe ait anıları koruyabilir" dedi.

HAFIZA MERKEZLERİNE ETKİ

Alzheimer hastalığının hafızanın beyinde farklı merkezlerde işlendiğini belirten Prof. Dr. Ocak, "Hastalar sabah ne yediklerini ya da biraz önce kiminle konuştuklarını hatırlayamazken; çocukluk anılarını, gençliklerinde dinledikleri şarkıları ya da bir yakınlarının sesini tüm canlılığıyla anlatabiliyor" ifadelerini kullandı. Hipokampusun hasar görmesiyle birlikte, hastaların bugünü hatırlamakta zorlandığına dikkat çekti.

ZARARLI PROTEİNLERİN ETKİSİ

Prof. Dr. Ocak, Alzheimer ile ilişkili bazı genetik değişikliklerin hastalığın seyrini etkilediğini vurguladı. APP, PSEN1, PSEN2 ve APOE genlerindeki değişikliklerin, beyinde 'amiloid' adı verilen zararlı proteinlerin birikmesine yol açabileceğini belirtti. Bu protein birikiminin nöronlara zarar vererek hafıza kaybını hızlandırdığını ifade etti. Yakın anıların hızla silindiğini, geçmişe ait kalıcı anıların ise beynin daha geniş bir alanı olan neokortekste depolandığını aktardı. Bazı Alzheimer hastalarında müzik, koku veya dokunma gibi duyusal uyaranların unutulan anıları yeniden canlandırabildiğine dikkat çeken Prof. Dr. Ocak, tanıdık bir şarkı veya koku ile kişilerin yıllar öncesine gidebildiğini belirtti. Hafızanın korunmasında BDNF ve CREB gibi genlerin rol oynadığını, bu genlerin etkisinin hipokampusta azaldığını söyledi. Ayrıca, Alzheimer’ın erken yaşta başlayan tiplerinde genetik testlerle saptanabildiğini ifade ederek, APOE kombinasyonunun hastalık riskinde belirleyici bir rol oynadığını vurguladı.