Aşırı sağcı Türk partisinin genel başkan yardımcısı neden Moskova’yı ziyaret etti

Rusça yayın yapan Rusya'da yayınlanan vedomosti.ru haber sitesinde Prof. Dr. İlyas Topsakal'ın MHP adına Rusya'yı ziyareti ve Rusya'da yaptığı temaslar üzerine analiz yazısı yayınlandı. Yazının Türkçe çevirisi şöyle:

Türkiye’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi’nin (AKP) küçük ortağı olan aşırı sağcı Milliyetçi Hareket Partisi (MHP), Ankara’nın Moskova ve Pekin ile yakın temas kurmasını savunuyor.

Parti, geçmişteki radikal pan-Türkçü çizgisinden uzaklaştı ve şimdi Türkiye’nin Batı ülkelerinden belirli ölçüde mesafe koymasını savunuyor.

Türkiye’nin Rusya ve Çin ile ittifakı fikri

MHP Genel Başkan Yardımcısı İlyas Topsakal, “Vedomosti” gazetesine yaptığı açıklamada, partisinin lideri Devlet Bahçeli’nin kendisine Türkiye’nin Rusya ve Çin ile ittifak kurması gerektiğine ilişkin girişimi anlatmak üzere Moskova’ya gitme görevi verdiğini söyledi.

Topsakal şöyle dedi:

“Parti liderimiz Devlet Bahçeli, Türkiye’nin Rusya ve Çin ile ittifak kurması gerektiği yönündeki girişimi iletmem için bana Moskova’ya gidip burada siyasi partilerle, bürokratlarla ve entelektüellerle görüşmeler yapma görevini verdi. Bu girişimin içeriğini ayrıntılı şekilde anlatmak için geldim.”

Topsakal ayrıca Moskova’da gazetecilerle de görüşerek fikirlerini paylaşmaya çalıştığını belirtti.

Onun sözlerine göre bu fikirlerin temelinde, Rusya, Türkiye ve Çin’in dahil olduğu uluslararası örgütler arasında güvenlik amacıyla bir “sinerji” oluşturulması bulunuyor.

Topsakal’a göre bu iş birliğinin avantajı, söz konusu ülkelerin dünya ekonomisinde büyük paya sahip olmasıdır. Bu ülkeler toplamda dünya GSYH’sinin yaklaşık %20’sini oluşturuyor. Çin’in payı ise 2025 itibarıyla %17 civarında.

Topsakal, yakınlaştırılması gereken örgütler arasında şunları saydı:

• Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT)

• Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ)

• Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ)

• Türkiye’nin kurduğu Türk Devletleri Teşkilatı

Bu tür bir entegrasyon fikri, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in 2018 yılında ortaya attığı “Büyük Avrasya Ortaklığı” fikriyle de örtüşüyor.

Topsakal’a göre MHP’nin 2028 seçimlerinde Erdoğan’ın partisi ile koalisyonunu sürdürmesinin gayriresmî şartı “bakanlık koltukları değil, Rusya ve Çin ile iş birliği programının kabul edilmesidir.”

“Bozkurtların evcilleştirilmesi”

MHP, 1969 yılında Türk ordusunun albaylarından ve aşırı sağ milliyetçi siyasetçi Alparslan Türkeş tarafından kuruldu.

Partinin paramiliter kanadı olan “Bozkurtlar” (Grey Wolves) üyeleri, geçmişte Sovyetler Birliği ile bağlantılı oldukları iddiasıyla yerel komünistlere ve Kürt örgütlerine karşı eylemler gerçekleştirdi.

Bozkurtların en aktif olduğu dönem 1970’li yıllardı.

Topsakal, o dönemi şu şekilde açıklıyor:

Bu dönem, Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı ile NATO arasında süren Soğuk Savaş’ın ve iki kutuplu sistemin etkisi altında gelişti.

Bozkurtlarla bağlantılı en dikkat çekici olaylardan biri, 2015 yılında Suriye üzerinde düşürülen Rus Su-24 uçağının pilotu Oleg Peşkov’un Alparslan Çelik adlı bir kişi tarafından öldürülmesidir.

O dönemde Rusya Suriye iç savaşına Beşşar Esad’ın tarafında müdahil olmuştu. Türkiye tarafından desteklenen Suriye Türkmen grupları da Esad’a karşı savaşıyordu.

MHP’nin Erdoğan ile ittifakı

2015 yılına kadar MHP, Erdoğan’ın AKP’sine karşı muhalif bir partiydi.

Devlet Bahçeli o dönemde Erdoğan’ı Arap Baharı’na yeterince destek vermediği için eleştiriyordu.

Ancak Topsakal şimdi Bahçeli’nin aslında 2011-2012 yıllarında Arap ülkelerinde yaşanan devrimlere her zaman karşı olduğunu, bunları “ABD tarafından bölgede kışkırtılan bir kaos” olarak gördüğünü söylüyor.

2015 yılında MHP Erdoğan ile uzlaşma yoluna gitti.

2016’daki darbe girişimi sırasında MHP, Erdoğan’a destek verdi.

Topsakal bu durumu şöyle açıklıyor:

“Partimiz muhalefette kalmak ile ülke yönetimini dış müdahalelere karşı desteklemek arasında bir tercih yapmak zorundaydı. Biz ikinci yolu seçtik.”

AKP ile kurulan ittifak nedeniyle 2017 yılında partiden bir grup ayrıldı ve İYİ Parti’yi kurdu.

Topsakal, MHP’ye 50 yıl boyunca Türk seçmeninin %60’ının oy verdiğini, partinin fikirlerinin ise nüfusun yaklaşık yarısı tarafından desteklendiğini iddia ediyor.

Akademisyenden parti ideoloğuna

Topsakal, kendisinin profesyonel bir siyasetçi değil, akademisyen olduğunu söyledi.

1994 yılında Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden mezun oldu. Marmara Üniversitesi’nde İslam tarihi ve sanat tarihi okudu.

1997’den itibaren yüksek lisans ve saha araştırmaları kapsamında Rusya’daki Türk halklarının tarihini araştırdı. Özellikle Volga Bulgarları üzerine çalıştı.

Rusya’nın XVI-XIX. yüzyıllarda Türk halklarına yönelik Hristiyanlaştırma politikalarını inceleyen doktora tezini yazdı.

1990’lı yıllarda MHP Rusya’daki Türk halklarının “özgürleşmesini” savunurken Topsakal Kazan’da ve Rusya’nın diğer bölgelerinde araştırmalar yaptı.

Adana’daki Çukurova Üniversitesi’nde çalıştı ve doktora derecesini aldı.

Rusça öğrendi ve 2000’li yıllarda İstanbul Üniversitesi’nde Rusya’dan gelen öğrencileri oldu. Sibirya araştırmaları alanını geliştirdi.

2019-2023 yılları arasında İstanbul Üniversitesi’nde rektör yardımcılığı yaptı.

2023 seçimleri öncesinde üniversiteden ayrılarak MHP’ye katıldı, milletvekili oldu ve Bahçeli’nin yardımcılığına getirildi.

Rusya ile ilişkiler konusunda yeni yaklaşım

Topsakal’a göre MHP artık Rusya’daki Türk halklarının Rusya’dan ayrılmasını talep etmiyor.

Benzer şekilde Türkiye’deki Kürtlerin de “kışkırtılmaması gerektiğini” söylüyor.

Bununla birlikte 2021 yılında Bahçeli’nin Erdoğan’a hediye ettiği “Türk dünyası haritasında” Rusya’nın Yakutya’ya kadar olan bölgeleri Türk dünyasının parçası olarak gösterilmişti.

Topsakal bugün MHP’nin yaklaşımının farklı olduğunu söylüyor.

Parti, Rusya’nın uluslararası alanda tanınmış sınırları içinde Türk halklarının yaşamaya devam etmesini destekliyor.

Türkiye’de ise milyonlarca Çerkes, Adige ve Kırım Tatarı gibi Rusya’dan geçmişte göç etmiş halkların torunları yaşıyor.

Rus uzman İkbal Dürre’ye göre Türk milliyetçileri tarihsel olarak Rusya ve Çin’e eleştirel yaklaşmış olsa da MHP’nin bugünkü açıklamaları Türkiye’nin çıkarları doğrultusunda yapılmış açıklamalar olarak değerlendirilecektir.