Avrupa’da sokak lambaları sökülüyor

Avrupa’da sokak aydınlatması yalnızca elektrik tüketimi açısından değerlendirilmiyor. Yapay ışığın ağaçlar, böcekler ve yarasalar üzerindeki etkileri, bazı bölgelerde lambaların gece kapatılmasına, bazı yerlerde ise aydınlatmanın renginin ve yönünün değiştirilmesine yol açıyor. Ancak bütün Avrupa’da sokak lambalarının topluca söküldüğü yönündeki genelleme, uygulamalar arasındaki farkları gözden kaçırıyor. 

Fransa’da karanlık sokakların arkasında belediye kararları var

Fransa’da gece ilerleyen saatlerde sokak lambalarının yanmaması, birçok belediyenin uyguladığı aydınlatma politikasının sonucu. Enerji tasarrufu ve ışık kirliliğini azaltma amacıyla belirli saatlerde kamu aydınlatması kapatılıyor.

Fransız kamu kuruluşu Cerema’nın Temmuz 2024–Haziran 2025 dönemini kapsayan değerlendirmesine göre, 131 belediye daha gecenin belirli bölümünde aydınlatmayı kapatma uygulamasına geçti. Aynı dönemde 160 belediye ise gece aydınlatmasını yeniden devreye aldı. Bu tablo, ülke genelinde tek bir uygulama yerine yerel kararların etkili olduğunu gösteriyor.

Le Monde’un Mayıs 2026 tarihli haberi de Fransa’daki bu tercihlerin siyasi tartışma konusu olduğunu aktarıyor. Bordeaux’da yeni belediye yönetiminin sokak ışıklarını yeniden açma isteği, enerji ve çevre hedefleriyle gece güvenliği beklentileri arasındaki tartışmanın örneklerinden biri. 

Hollanda’da ışığın rengi değişiyor

Hollanda’da ise bazı projelerde aydınlatma tamamen kaldırılmadan canlılar üzerindeki etkisi azaltılmaya çalışılıyor. Nieuwkoop belediyesinin Zuidhoek bölgesinde, yarasaların gece faaliyetlerini daha az etkilemek amacıyla özel ışık spektrumuna sahip LED sokak aydınlatması 2018’de kuruldu

Hollanda’nın altyapı kurumu Rijkswaterstaat da amber renkli LED’ler, daha alçak direkler ve ışığın çevreye yayılmasını sınırlayan tasarımlar kullanıldığını belirtiyor. Bazı bisiklet ve yürüyüş yollarında yalnızca biri geçtiğinde yanan sistemler; hayvanların aktif olduğu dönemlerde ise ışığı kısma veya geçici kapatma seçenekleri uygulanabiliyor. 

Almanya’da yeni LED’ler böcekleri daha az çekti

Almanya’nın Westhavelland bölgesindeki altı kırsal tren istasyonunda yapılan araştırmada, amber renkli 1800 Kelvin LED’lerin karşılaştırılan standart aydınlatmalara göre yaklaşık yüzde 40–50 daha az böcek çektiği görüldü. Araştırmanın ardından incelenen peronlar ve bir ek istasyon bu aydınlatmaya kalıcı olarak geçirildi.

Araştırmacılar, daha uygun ışığın bile tamamen karanlık alanlardan fazla böcek çektiğini vurguluyor. Bu nedenle ışığın rengi kadar gereksiz aydınlatmanın kapatılması da önem taşıyor.

Ağaçların mevsim takvimi de etkileniyor

Bilimsel çalışmalar, gece ışığının bazı ağaç ve çalı türlerinde tomurcuk gelişimini hızlandırabildiğini ortaya koyuyor. Çınar ağaçları üzerine yapılan başka bir araştırma ise sokak ışığına maruz kalan yapraklarda yaşlanma ve sararma süreçlerinin gecikebildiğini gösteriyor. Etkinin düzeyi türe ve aydınlatma koşullarına göre değişiyor.

Lambaların söküldüğü yerler de bulunuyor

Belçika’daki Entre-Sambre-et-Meuse Milli Parkı’nda doğayı korumak amacıyla gereksiz görülen bazı sokak lambalarının kaldırılması da gündemde. 

Avrupa’daki örnekler, gece aydınlatmasında farklı yöntemlerin kullanıldığını gösteriyor: Fransa’da saatli kapatma, Hollanda’da özel spektrum ve kontrollü ışık, Almanya’da ise belirli alanlarda yeni LED teknolojileri öne çıkıyor.