Dünya Zorlu Bir Kışa Hazırlanıyor: Ülkelerden Peş Peşe Stok Çağrısı

Güçlü El Niño beklentisi, Avrupa’daki düşük doğal gaz rezervleri ve artan küresel güvenlik riskleri ülkeleri harekete geçirdi. İngiltere’nin yanı sıra birçok Avrupa ülkesi, vatandaşlarına gıda, su, ilaç ve enerji kesintilerine karşı acil durum stoğu hazırlamalarını önerdi.

Dünya, aşırı hava olayları ile enerji maliyetlerinin öne çıkacağı zorlu bir kışa hazırlanıyor. İngiltere’den gelen son açıklamaların ardından Avrupa ülkelerinin vatandaşlarına yönelik stok tavsiyeleri yeniden gündeme geldi.

İngiltere hükûmeti, yaklaşan güçlü El Niño’nun ülkeye daha yağışlı ve fırtınalı bir sonbahar ile kış getirebileceği uyarısında bulundu. Vatandaşlara aşırı hava olayları sırasında evlerinden çıkamamaları veya temel hizmetlerin kesilmesi ihtimaline karşı dayanıklı gıda ve içme suyu bulundurmaları tavsiye edildi.

Yetkililer, bu hazırlığın panik amacı taşımadığını; sel, fırtına, elektrik kesintisi, siber saldırı ve tedarik zincirindeki geçici aksamalar karşısında hanelerin birkaç gün kendi imkânlarıyla ayakta kalmasını amaçladığını belirtti.

AVRUPA’DA GAZ ENDİŞESİ BÜYÜYOR

Kış öncesinde Avrupa’nın en önemli sorunlarından birini doğal gaz rezervleri oluşturuyor. Depolardaki doluluk oranlarının son yılların düşük seviyelerinde kalması, uzun ve sert bir kış yaşanması durumunda enerji piyasalarının zorlanabileceği endişesine yol açtı.

Orta Doğu’daki çatışmaların LNG sevkiyatını olumsuz etkilemesi, Avrupa’nın Rus boru gazı yerine sıvılaştırılmış doğal gaza daha fazla bağımlı olması ve Asya’dan gelen talebin yükselmesi fiyat baskısını artırıyor.

Uzmanlara göre mevcut tablo, Avrupa’da kesin olarak doğal gazın tükeneceği anlamına gelmiyor. Ancak sert ve uzun süreli soğuklar yaşanırsa gaz ve elektrik fiyatlarının yükselmesi, enerji yoğun sektörlerde üretimin yavaşlaması ve hanelerin faturalarının artması beklenebilir.

İNGİLTERE’DE GIDA TEDARİKİ MERCEK ALTINDA

İngiltere Ulusal Denetim Ofisi, ülkenin gıda tedarik zincirinin iklim değişikliği, salgın hastalıklar, siber saldırılar ve jeopolitik çatışmalar karşısında yeterince hazırlıklı olmadığını bildirdi.

İngiltere’nin tükettiği gıdanın üçte birinden fazlasını ithal etmesi ve ithalatın büyük bölümünün dört önemli liman üzerinden gerçekleştirilmesi, ülkeyi ulaşım ve lojistik kesintilerine karşı hassas hale getiriyor.

Büyük bir kriz yaşanması durumunda bazı ürünlerde geçici raf boşalmaları ve fiyat artışları görülebileceği belirtiliyor. Buna karşın İngiliz hükûmeti, ülke çapında bir gıda kıtlığı beklendiğini açıklamadı ve ulusal gıda stokları oluşturmayı planlamadığını bildirdi.

ÜLKELER VATANDAŞLARINA HAZIRLIK ÇAĞRISI YAPIYOR

İngiltere’deki son açıklamalar yeni olsa da Avrupa’nın birçok ülkesinde evlerde acil durum stoğu bulundurulmasına yönelik uygulamalar bir süredir devam ediyor.

Almanya, vatandaşlarına ideal olarak 10 gün, en azından üç gün yetecek yiyecek ve içecek bulundurmalarını tavsiye ediyor. İsveç’te hanelerden gıda, su ve ilaçlarla en az bir hafta kendi ihtiyaçlarını karşılayabilecek şekilde hazırlık yapmaları isteniyor.

Finlandiya ve Fransa’da 72 saatlik acil durum stoğu önerilirken Polonya, savaş, doğal afet ve uzun süreli elektrik kesintilerine karşı üç günlük ev stoğu ile tahliye çantası hazırlanmasını istiyor. İsviçre’de ise yaklaşık bir haftalık temel ihtiyaç malzemesi bulundurulması tavsiye ediliyor.

Avrupa Birliği de savaş, siber saldırı, salgın ve doğal afet gibi krizlere karşı vatandaşların en az 72 saat yetecek su, gıda, ilaç ve temel ihtiyaç malzemesi hazırlamasını önermişti.

GÜÇLÜ EL NİÑO DÜNYAYI NASIL ETKİLEYECEK?

El Niño’nun etkilerinin yalnızca Avrupa ile sınırlı kalması beklenmiyor. Tahminlere göre Kuzeybatı Avrupa’da daha yağışlı ve fırtınalı hava görülürken dünyanın farklı bölgelerinde kuraklık, sel ve tarımsal üretim kayıpları yaşanabilir.

Güney Afrika, Endonezya ve Avustralya’nın kuzeydoğusunda kuraklık ve yangın riski artabilir. Güney Amerika ile Afrika Boynuzu’nda ise şiddetli yağış ve sel tehlikesi öne çıkabilir. Hindistan ve çevresinde muson yağışlarının zayıflaması, tarımsal üretimi ve gıda fiyatlarını etkileyebilir.

Üretimde yaşanabilecek düşüşlerin tahıl, pirinç, kahve, kakao, meyve ve sebze gibi ürünlerin uluslararası fiyatlarına yansıması ihtimali bulunuyor. Ulaşım güzergâhlarının sel veya fırtına nedeniyle kapanması da bazı ülkelerde geçici tedarik sorunlarına neden olabilir.

KIŞIN DÜNYAYI NELER BEKLİYOR?

Mevcut tahminlere göre bu kışın başlıca riskleri şöyle sıralanıyor:

• Avrupa’da doğal gaz ve elektrik fiyatlarının yükselmesi
• İngiltere ve Kuzeybatı Avrupa’da şiddetli yağış, fırtına ve sel
• Elektrik, su, ulaşım ve iletişim hizmetlerinde geçici kesintiler
• Bazı tarım ürünlerinde üretim kaybı ve küresel fiyat artışları
• Limanlar ve lojistik hatlarındaki aksamalar nedeniyle raflarda geçici ürün eksikliği
• Kurak bölgelerde su sıkıntısı ve orman yangını riskinin büyümesi
• Düşük gelirli ülkelerde gıda güvensizliğinin ağırlaşması

Ancak mevcut açıklamalar, dünya genelinde kesin bir gıda veya enerji kıtlığının başlayacağı anlamına gelmiyor. İngiltere’nin elektrik sistemi için yayımlanan değerlendirmede de kış boyunca arzın yeterli olmasının beklendiği belirtildi. Asıl risk, olağanüstü hava olaylarının aynı dönemde enerji ve tedarik sorunlarıyla birleşmesi olarak gösteriliyor.