Bulgaristan'da Euro öncesi konut kredisi rekoru: Piyasada 'histeri' mi var?

Bulgaristan'da, Euro para birimine geçiş öncesinde konut kredisi talebinde rekor seviyeler kaydedildi. Bulgaristan Merkez Bankası verilerine göre, vatandaşlar mülk edinme amacıyla daha önce görülmemiş miktarlarda borçlanıyor. Konut fiyatlarındaki yüksek seyir devam ederken, alıcılar işlemlerini finanse etmek için giderek daha büyük kredilere yöneliyor.

EURO BÖLGESİNE GEÇİŞ ETKİSİ

Kredi uzmanı Tihomir Toshev, emlak piyasasının son beş yıldır istikrarlı bir yükseliş trendinde olduğunu ve fiyatların her yıl arttığını belirtti. Toshev, kredi hacmindeki bu artışın önemli bir kısmını, Bulgaristan'ın 1 Ocak'ta Euro Bölgesi'ne girecek olmasıyla ilişkilendirdi. Bu durumun, alıcılar arasında bir aciliyet hissi yarattığını ifade eden Toshev, "İnsanlar öncelikle daha yüksek emlak fiyatları korkusuyla hareket ediyor." dedi. Düşük faiz oranlarının cazip olmasına rağmen, borçlanmanın ana motivasyonunun bu olmadığını ekledi. Yılın başından bu yana ipotek faiz oranları yüzde 2 ile yüzde 2,8 arasında seyrederken, bu oran geçen yılın sonuna göre belirgin bir değişim göstermedi.

300-500 BİN LEVA ARASI İPOTEKLER VE PİYASA BEKLENTİLERİ

Toshev, Bulgaristan'daki gelir artışının enflasyonu geride bıraktığını ve bunun borçlulara ek bir güven sağladığını vurguladı. Sofya'da ipoteklerin genellikle 300 bin ila 500 bin leva arasında değiştiğini belirten Toshev, çoğu kredinin borçluların gelirleriyle uyumlu olduğunu ve bu durumun riski en aza indirdiğini sözlerine ekledi. Bulgaristan'da faiz oranlarının dalgalı olduğunu ve çoğu borçlunun 25 ila 30 yıllık vadeleri tercih ettiğini de dile getirdi. Bankaların kredi faiz oranlarını genellikle ortalama mevduat faiz oranlarına göre belirlediği ve piyasa değişimlerinin faiz oranlarını yükseltebileceği ancak sistemik sorunlara yol açmasının olası olmadığı belirtildi. Toshev, Bulgaristan'ın Euro Bölgesi'ne katılmasının ardından emlak piyasasının önemli ölçüde soğumasını bekliyor. İşlemlerde yüzde 20'nin üzerinde bir düşüş öngören Toshev, mevcut piyasayı duygusal ve biraz "histerik" olarak nitelendirdi. "Gelecek yıl, faaliyetler çok daha sakin ve işlem sayısı daha düşük olacak." diyen Toshev, mevcut yüksek talebin yeterli arzla karşılanmadığını ve bu durumun indirim pazarlıklarını kısıtladığını belirtti. Gelecek yıl ise arzın artmasıyla birlikte alıcıların ve satıcıların daha serbestçe pazarlık yapabileceğini öngörüyor. Ayrıca, Bulgaristan'ın Euro Bölgesi'ne girmesinin ülkeye olan yatırımcı ilgisini artıracağını ve potansiyel olarak emlak piyasasına daha fazla yabancı sermaye çekeceğini de ekledi.