BYD'nin Türkiye yatırımı rafa kalktı: Teşvikler geri alınacak mı?

CHP İstanbul Milletvekili Sibel Yanıkömeroğlu, Çinli otomotiv devi BYD'nin Manisa'da planladığı fabrika yatırımının askıya alındığı yönündeki iddialar üzerine Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'a sert bir soru önergesi sundu. Yanıkömeroğlu, şirketin taahhütlerini yerine getirmediği takdirde, geçmişte elde ettiği vergi avantajlarının faiziyle birlikte geri alınıp alınmayacağını sordu.

YATIRIM ASKIDA, TEŞVİKLER SORU İŞARETİ

Temmuz 2024'te yaklaşık 1 milyar dolarlık bir yatırımla duyurulan ve yıllık 150 bin araç üretim kapasitesine sahip olması beklenen BYD fabrikası için Manisa'da henüz somut bir adım atılmadığı belirtildi. Basına yansıyan bilgilere göre, BYD'ye yatırım taahhütleri gerçekleşmeden gümrük vergisi muafiyeti gibi çeşitli teşvikler sağlandığına dikkat çekildi. Bakanlığın daha önceki bir yanıtında projenin stratejik önemine vurgu yapıldığını hatırlatan Yanıkömeroğlu, ancak olası yaptırımlar ve teşviklerin boyutu hakkında net bilgi alamadıklarını ifade etti.

HAKSIZ REKABET VE VERGİ KAÇAKÇILIĞI İDDİALARI

Haziran 2026'da BYD Başkan Yardımcısı Stella Li'nin Türkiye'deki üretim tesisi kurulum sürecinin tamamen durdurulduğunu ve şirketin önceliğinin Macaristan olduğunu açıklamasının ardından, Yanıkömeroğlu bu durumu yerli otomotiv sektöründe haksız rekabet yaratan bir başarısızlık olarak nitelendirdi. Bakan Kacır'a yöneltilen sorular arasında, sözleşmedeki 'proje takvimi' ve 'firma taahhütleri'nin ihlal edilip edilmediği, BYD'nin yatırımdan vazgeçme gerekçeleri ve Türkiye'yi sadece bir geçiş noktası olarak kullanmasını engelleyecek hukuki tedbirlerin alınıp alınmadığı yer aldı. Ayrıca, Temmuz 2024 ile Haziran 2026 arasındaki yaklaşık 2 yıllık sürede BYD'nin vergi muafiyetleri ve ÖTV avantajları sayesinde elde ettiği toplam maddi menfaatin (Türkiye'nin alamadığı vergi miktarı) ne kadar olduğu ve taahhütlerini yerine getirmeyen firmadan bu avantajların gecikme faiziyle birlikte geriye dönük tahsil edilip edilmeyeceği de sorgulandı.