CERN, yeni nesil parçacık çarpıştırıcısına milyar dolarlık destek aldı
CERN, Future Circular Collider projesi için bir milyar dolarlık destek alarak parçacık fiziğinde önemli bir adım attı. Proje, 2030'da inşa edilmeye başlanacak.

HABER MERKEZİ - CERN, geleceğin parçacık fiziğine yön vereceğini iddia ettiği Future Circular Collider (FCC) projesi için önemli bir aşama kaydetti.
BİR İLK: ÖZEL BAĞIŞÇILARDAN DESTEK
Laboratuvar, 72 yıllık tarihinde ilk kez özel bağışçılardan toplamda 1 milyar dolarlık finansman elde etti. Breakthrough Prize Foundation, Eric ve Wendy Schmidt Fonu ile milyarder iş insanları John Elkann ve Xavier Niel, 2025 yılının Aralık ayında projeye büyük bir katkı yapacaklarını taahhüt etti. Bu destek, yaklaşık 18 milyar dolarlık toplam bütçeye sahip FCC için önemli bir başlangıç anlamına geliyor.
FCC NEDİR VE NE İŞE YARAYACAK?
FCC, CERN’in mevcut Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın (LHC) potansiyel halefidir. CERN Genel Direktörü Fabiola Gianotti, bu özel bağışların laboratuvar tarihindeki bir ilk olduğunu belirterek, insanlığın evreni ve temel fiziği anlama yolculuğunda büyük bir dönüm noktası olduğunu vurguladı. Planlara göre FCC, yerin yaklaşık 200 metre altında inşa edilecek ve 90.7 kilometrelik dev bir tünele sahip olacak. Bu uzunluk, LHC’nin neredeyse üç katına eşdeğer. Projenin bilimsel yol haritası iki aşamadan oluşuyor. İlk aşamada FCC-ee, yaklaşık bir milyon Higgs parçacığı üretecek ve bunları LHC’ye kıyasla 10 kat daha hassas bir şekilde inceleyecek. İkinci aşamada ise, 2070’lerin başında devreye girmesi planlanan FCC-hh, protonları 85 TeV enerjide çarpıştırarak yeni parçacıkların izini sürecek ve yüzyılın sonuna kadar keşiflere kapı aralayacak.
