CHP raporu: HABAŞ’ta iş kazaları arttı

CHP’nin HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’ndaki patlamayla ilgili hazırladığı raporda, aynı tesiste önceki aylarda iki işçinin daha yaşamını yitirdiği ve kaza verilerinin yükseldiği belirtildi. Heyet, işverenin yanı sıra kamu otoritesinin sorumluluğunun da araştırılmasını istedi.

Önceki ölümler ve kaza verileri

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun talimatıyla İzmir’in Aliağa ilçesine giden heyette CHP Grup Başkanvekili ve Balıkesir Milletvekili Serkan Sarı, İzmir Milletvekili Mahir Polat ile Adana Milletvekili Müzeyyen Şevkin yer aldı. Heyet, fabrikadaki patlamayı inceleyerek raporunu hazırladı. Raporda, 21 Ekim’de Hakan Doğan’ın, 5 Kasım’da ise Eyüp Eğinli’nin aynı tesiste hayatını kaybettiği hatırlatıldı. Son ölümden dört gün sonra büyük patlamanın meydana geldiğine dikkat çekilerek, “Bir işçinin ölümü, bütün çalışma düzeninin yeniden incelenmesi için yeterli olmalıydı. Önceki ölümlerden sonra hangi önlemlerin alındığı, hangi eksikliklerin giderildiği ve bunların kim tarafından kontrol edildiği açıklanmadan, bu facia karşısında sorumluluk yerine getirilmiş sayılamaz” denildi. Şirketin 2025 Sürdürülebilirlik Raporu’ndaki verilere göre, kayıp günlü iş kazalarının toplamı 2024’te 147 iken yüzde 55,8 artarak 2025’te 229’a çıktı. Alt işveren çalışanlarının kaza sayısı da aynı dönemde yüzde 118,4 yükselerek 38’den 83’e ulaştı. CHP heyeti, bu artış karşısında şirket yönetimiyle denetim makamlarının hangi adımları attığını sordu. Raporda, eğitim ve toplantı sayılarını açıklamanın güvenli çalışma koşullarının sağlandığını kanıtlamayacağı vurgulandı: “Eğitim verildiğini, toplantı yapıldığını, denetim gerçekleştirildiğini söylemek yeterli değildir. Bütün bunlar yapılmışsa işçiler neden daha fazla kaza geçirmiştir? Alınan önlemler neden çalışanları koruyamamıştır?”

Yönetim kararları da incelensin

Rapor, AK Parti iktidarının sorumluluğunun patlama sonrasında olay yerine bakan göndermekle bitmediğini savundu. Arama kurtarma, yaralıların tedavisi ve soruşturma açılmasının devletin temel görevleri olduğunu belirten heyet, “İktidarın hesabını vermesi gereken, işçiler yaşamını yitirmeden önceki dönemdir. Kamu gücü, işçinin hayatını tehlikeye atan koşulları ortadan kaldırmak için kullanılmış mıdır? Eksiklikler tespit edilmişse giderilmesi sağlanmış mıdır? Tespit edilmemişse denetim sistemi neden bu tehlikeleri görememiştir?” ifadelerine yer verdi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın işletmenin denetlendiği ve ciddi bir sorun görülmediği yönündeki açıklamasının bakanlığı sorumluluktan kurtarmadığı, denetimin niteliğini tartışmaya açtığı öne sürüldü. Patlamanın nedenlerinin bağımsız teknik incelemelerle belirlenmesi gerektiğini kaydeden rapor, sorumluluğun yalnızca olay anında sahada bulunan çalışanlara yüklenemeyeceğini bildirdi. Bakım bütçesi, ekipman yenileme, üretim takvimi, personel sayısı ve taşeron çalışma düzeninin yönetim kararlarıyla belirlendiği hatırlatılarak, “Dolayısıyla araştırılması gereken kararlar, vinç operatörünün bulunduğu kabinle sınırlı değildir. Yönetim odalarında alınan kararların işçinin çalışma koşullarına nasıl yansıdığı da incelenmelidir” denildi. Şirket sahibi Mehmet Rüştü Başaran’ın da aralarında bulunduğu yöneticilerin gözaltına alınmasının soruşturmanın yönetim kademelerine uzanması bakımından önemli olduğu belirtilirken, bunun tüm sorumlulukların ortaya çıkarıldığı anlamına gelmediği kaydedildi. Denetim görevini yerine getirmediği belirlenen kamu görevlilerinin de soruşturulması istendi. Kıdemli çalışanların işten çıkarılıp daha düşük ücretle yeniden işe alındığı yönündeki işçi anlatımları ile çalışanların işten çıkarılma korkusu nedeniyle güvenlik sorunlarını bildiremediğine ilişkin aile beyanlarının araştırılması talep edildi. Raporda, “Bir işçi tehlikeyi bildirdiğinde işini kaybetmekten korkuyorsa, güvenlik mekanizmasının işlemesi güçleşir” değerlendirmesi yapıldı. Ailelerin cenazeleri teşhis etmeye çalıştığı sırada üretimin ve ek vardiyanın sürdüğüne ilişkin heyet açıklamalarına da raporda yer verildi. Üretimin daha sonra durdurulduğunun bildirilmesinin, aradaki faaliyetlerin açıklanması gereğini ortadan kaldırmadığı belirtildi. Can güvenliği sağlanana kadar riskli çalışmaların durdurulması ve bunun bedelinin ücret kesintisi ya da işten çıkarmayla çalışanlara yüklenmemesi istendi. CHP Genel Başkan Yardımcısı Serkan Sarı’nın Bakan Işıkhan’a yönelik istifa çağrısının gerekçelerine de değinilen raporda, bakanlığın denetim düzeni konusunda siyasi sorumluluk taşıdığı, Cumhurbaşkanının da yürütmenin başı olarak iş güvenliği politikasının sonuçları hakkında hesap vermesi gerektiği ifade edildi.