Çin'de tutuklu etnolog Dawut'a cesaret ödülü verildi

Çin'de hapiste bulunan Uygur bilim insanı Rahile Dawut, Uygur kültürünü korumaya yönelik çalışmaları nedeniyle Axel Springer Freedom Foundation tarafından “Award for Courage” (Cesaret Ödülü) ile ödüllendirildi. Freedom and Security Women Summit'e dahil edilen ödül töreni, 9 Kasım günü Bundestag'da gerçekleştirildi.

Dawut 2018'de ömür boyu hapse mahkûm edildi

Uygur folkloru alanındaki çalışmalarıyla uluslararası tanınırlık kazanan etnolog Dawut, 2017'de kayboldu. Bir yıl sonra ayrılıkçılık ve devlet güvenliğini tehlikeye atma suçlamalarıyla gizli yargılamada ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Temyiz başvurusu reddedilen Dawut'un tutulduğu yer kamuoyuna açıklanmadı.

Axel Springer Freedom Foundation, vakaya ilişkin değerlendirmesinde bunun Çin'de Uygur entelektüellere yönelik baskının ve kültürel ifade özgürlüğünün kısıtlanmasının örneklerinden biri olduğunu belirtti. Vakfın Genel Müdürü Antje Schippmann, “Rahile Dawut araştırması nedeniyle ömür boyu hapse mahkûm edildi. Çin rejiminin kamplara ve hapishanelere sistematik olarak kaybettirdiği yaklaşık bir milyon Uygur'dan biridir. Zorla çalışma, zorla kısırlaştırma ve yeniden eğitim bu zulmün neredeyse on yıldır süren özellikleridir. Award for Courage ile Rahile Dawut'un cesaretini onurlandırıyor, serbest bırakılmasını talep ediyor ve zamanımızda yaşanan, yeterince ilgi görmeyen bir soykırıma dikkat çekiyoruz” dedi.

Kızı, annesinin mirasını koruyacağını söyledi

Dawut adına yapılan övgü konuşmasını SED Diktatörlüğü Mağdurları Federal Parlamenter Komiseri Evelyn Zupke yaptı. Çin makamlarının Uygur kültürüne yönelik bilimsel araştırmaları devlet güvenliğine tehdit olarak değerlendirmesini eleştiren Zupke, “Çin devleti, Uygur kültürü üzerine yapılan araştırmanın devlet güvenliğine tehdit oluşturduğunu düşünüyor. Ne büyük bir yoksulluk belgesi! Açıkça görülüyor ki: Rahile Dawut siyasi nedenlerle hapiste. Çünkü gururlu bir Uygur. Bir devlet insanları hapse atabilir. Ama özgürlük özlemini hapse atamaz. Çin, Uygurların özgürlük, kendi kaderini tayin ve onur özlemini bastıramaz” diye konuştu.

Uygur hareketinin icra direktörü ve vakfın Danışma Kurulu Başkanı Rushan Abbas, ödülü Dawut adına kabul etti. Abbas, Dawut'un kızı Akida Pulat'ın mektubunu okudu. Pulat mektubunda, “Annem Rahile Dawut, hayatını Uygur kültürünü, tarihini ve kimliğini korumaya adadı ve bunun için ömür boyu hapse mahkûm edildi. Cesaret, korkmamak demek değildir; korkunun gerçeği silmesine izin vermeyi reddetmektir. Annemin özgürlüğünü almış olabilirler ama mirasını asla alamazlar ve annem özgür kalana kadar sesimi yükseltme kararlılığımı kıramazlar” ifadelerini kullandı.

Ödül 2022'den bu yana veriliyor

Vakıf, 2022'de başlattığı yıllık ödülle, kendi ülkelerinde demokrasi ve özgürlük uğruna kişisel risk üstlenen kişileri onurlandırıyor. Daha önce ödüle layık görülenler arasında İstanbul Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, politikacı ve insan hakları savunucusu eşi Dilek İmamoğlu ile Hong Konglu yayıncı ve demokrasi aktivisti Jimmy Lai de bulunuyor.

Berlin Freedom Week 2026 programındaki Freedom and Security Women Summit'in düzenlenmesinde SED Mağdurları Komiseri Evelyn Zupke, My Stealthy Freedom, Frauen für Freiheit ve Axel Springer Freedom Foundation görev aldı.