Dron tehdidine karşı Çekya'dan radikal karar

Ukrayna ve İran'daki çatışmalarda ticari insansız hava araçlarının (İHA) yıkıcı birer silaha dönüşmesi, Avrupa ülkelerini güvenlik stratejilerini gözden geçirmeye itti. Bu kapsamda Çekya'da, kritik altyapıların korunması için polisin yetersiz kalabileceği senaryoları öngören özel bir devlet komitesi, havalimanları ve enerji santralleri gibi yerlerde tehdit oluşturan dronları sivillerin de etkisiz hale getirmesine olanak tanıyacak bir düzenleme hazırlıyor.

SİVİLLERE YETKİ VERİLİYOR MU?

Şu anda Çekya'da havadan gelen tehditlere karşı müdahale yetkisi yalnızca polis ve askeri poliste bulunuyor. Ancak yetkililer, bu durumun pratikte her noktaya ulaşmakta yetersiz kaldığını belirtiyor. Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Dairesi Müdürü Zdeněk Jelínek, polisin ve ordunun her yere müdahale edemeyeceğini, bu nedenle kritik altyapı yöneticilerine kendi savunmalarını yapabilmeleri için "yeşil ışık yakmaya hazır olduklarını" ifade etti. Bu yeni düzenleme, özellikle başkent Prag'daki Václav Havel Havalimanı gibi geniş alanlara yayılan tesisleri yakından ilgilendiriyor. Havalimanı yetkilileri, dronların hızının polisin olay yerine gelene kadar geçen sürede büyük tehlikeler yaratabileceğine dikkat çekiyor ve dronları düşürmenin yaratacağı olası zararların hukuki sorumluluğunun netleşmesi gerektiğini vurguluyor.

ELEKTRONİK MÜDAHALE VE YASAL ZEMİN

Komitenin karşılaştığı en büyük zorluklardan biri "orantılılık" ilkesi. Sivil güvenlik güçlerine ateşli silah kullanma yetkisi vermek ciddi riskler taşıyor. Bu nedenle komite, fiziksel imha yöntemleri yerine dronların kontrolünü elektronik yollarla ele geçirme (hackleme), sinyal karıştırma (jammer) veya havada ağ ile yakalama gibi alternatif sivil savunma yöntemleri üzerinde yoğunlaşıyor. Hava Trafik Kontrolü Direktörü Jan Klas, mevcut yasalara göre elektronik müdahalenin şu anda suç olduğunu hatırlatarak, şirketlerin milyonlarca dolarlık anti-dron sistemleri satın almadan önce yasal çerçevenin bir an önce netleşmesi gerektiğini belirtti. Çekya'da 85.000'den fazla kayıtlı drone operatörü bulunuyor ve piyasada 25 bin Çek Kronu (yaklaşık 50 bin TL) gibi erişilebilir fiyatlara satılan DJI Mini 5 Pro gibi modellerin 6 kilometre yüksekliğe çıkabilme, 21 kilometre menzile ulaşabilme ve saniyede 18 metre hızla uçabilme kapasiteleri güvenlik güçlerini alarma geçirmiş durumda. Komite, bu yıl sonuna veya en geç 2027 ortasına kadar yeni yasal düzenlemenin taslağını tamamlamayı hedefliyor. Bu yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte Çekya'da milyarlarca kronluk devasa bir "anti-drone pazarı"nın oluşması bekleniyor.