“Dünya Sağlık Örgütü’nden Uyarı: ‘Mpox’ (Eski Adıyla “M Çiçeği”) Virüsü Ciddiyetini Koruyor”

Uluslararası sağlık otoriteleri, “M çiçeği” olarak halk arasında bilinen ve günümüzde “mpox” adıyla anılan virüsle ilgili artan risklere dikkat çekiyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), özellikle yeni varyantlar ve yayılım profili nedeniyle ülkeleri hazırlıklı olmaya çağırdı.

Virüs Ne Demek ve Neden Bu Kadar Önemli?

Mpox, aslında bir zamanlar “monkeypox” yani “maymun çiçeği” olarak adlandırılan enfeksiyonun güncel bilimsel ismi.

Virüs, Monkeypox virus olarak tanımlanan ve çiçek hastalığına yakın türde bir ortopoks virüs ailesine ait.

DSÖ’ye göre bu hastalık, enfekte bir kişiyle yakın temas yoluyla ya da enfekte hayvanlardan insanlara geçebilir.

Enfeksiyon; ateş, baş ağrısı, kas ağrıları, şişmiş lenf düğümleri gibi grip benzeri belirtilerle başlayabilir, ardından deride kabarcıklar, yaralar oluşabilir.

Hastalığın kuluçka süresi genellikle 3–21 gün arasında değişebilir.

DSÖ’nün Uyarıları Nelerdir?

DSÖ, 14 Ağustos 2024 tarihinde bu hastalığın “uluslararası öneme sahip halk sağlığı acil durumu” (PHEIC) kapsamında değerlendirildiğini açıkladı.

Organizasyon, virüsün yeni varyantlarının D Kongo Cumhuriyeti ve çevresinde ciddi şekilde yayıldığını, bunun bölge dışına da taşma potansiyeli taşıdığını bildirdi.

DSÖ ayrıca yüksek risk gruplarına yönelik aşı, takip ve erken teşhis tedbirleri geliştirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Bu Hastalık Nasıl Yayılıyor?

İnsan-insan bulaşması genellikle yakın fiziksel temas ile gerçekleşiyor: yaralar, kabuklar, vücut sıvıları aracılığıyla ya da enfekte bir kişinin giysisi, çarşafı gibi eşyaların kullanılmasıyla temas sonucu olabilir.

Ayrıca enfekte hayvanlarla (özellikle kemirgenler ve bazı primatlar) temas, etleri ya da ürünleri aracılığıyla bulaşma yolu olabilir.

Hastalığın Görüntüsü ve Seyri

İlk aşamada; ateş, halsizlik, baş ağrısı, lenf düğümlerinin şişmesi gibi genel belirtiler görülebilir.

Ardından deride kabarcıklar, et benzeri lezyonlar, krutlanma ardından kabuklaşma ve düşme süreci takip eder. Bazı vakalarda genital bölge ve anüs çevresinde sınırlı lezyonlar görülebilmiş.

Çoğu hasta birkaç hafta içinde iyileşirken, bağışıklık sistemi zayıf kişilerde, çocuklarda veya hamilelerde ciddi komplikasyonlar ve nadiren ölüm görülebilmektedir.

Kimler Daha Riskli?

Bağışıklık sistemi zayıf olan bireyler, çocuklar, hamileler risk altındadır.

Enfekte kişiyle yakın fiziksel teması olanlar (ev halkı, sağlık çalışanları vb.) öncelikli olarak risk grubundadır.

Ne Yapılmalı? Korunma ve Müdahale

Hasta kişilerin lezyonlarıyla doğrudan temastan kaçınılmalı; ortak kullanılan çarşaf/giysi/nevresim gibi eşyalar ayırt edilmeli.

El temizliği, hijyen kurallarının sıkı uygulanması; temas sonrası eller sabun ve suyla yıkanmalı ya da alkol-bazlı dezenfektanlarla temizlenmeli.

Sağlık sistemleri; vakaların erken tanısı, izole edilmesi, riskli temasların takibi, aşı ve tedavi planlarının hazırlanması yönünde hazır olmalı. DSÖ’nün bu yönde çağrıları var.

Mpox, halk arasında “M çiçeği” olarak tanınan ancak günümüzde güncel adıyla bilinen ciddi bir viral enfeksiyondur. DSÖ’nün uyarıları, bu hastalığın hâlâ küresel ölçekte önem taşımakta olduğuna işaret ediyor. Toplumların ve sağlık sistemlerinin bilinçli olması, hızlı müdahale kapasitelerinin geliştirilmesi, hastalığın yayılmasını durdurmada kritik rol oynuyor.