Dünyanın en zengin ülkesi Nauru, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya!

Pasifik Okyanusu'nun ortasında bulunan Nauru Adası, 20. yüzyılın en büyük ekonomik mucizelerinden birine ev sahipliği yapmıştı. Ancak, doğal kaynaklarının hızla tükenmesiyle, bir zamanlar 'dünyanın en zengin ülkesi' olarak bilinen bu ada, şimdi yok olma tehdidiyle karşı karşıya.

FOSFAT REZERVLERİ İLE ZENGİNLİK

Mikronezya bölgesinde yer alan Nauru, yalnızca 8 kilometrekarelik yüzölçümüyle dünyanın en küçük ada ülkelerinden biri. Yüzyılın başında keşfedilen fosfat rezervleri, Nauru'yu kısa sürede olağanüstü bir zenginliğe ulaştırdı. 1907'de başlayan madencilik faaliyetleri, uzun yıllar boyunca İngiliz, Avustralyalı ve Yeni Zelandalı şirketlerin kontrolü altında yürütüldü. 1970'te bağımsızlığını ilan eden Nauru, fosfat madenlerinin kontrolünü devraldıktan sonra büyük bir servet patlaması yaşadı. 1980'lerde kişi başına düşen gelir, bazı Orta Doğu ülkelerinden bile yüksekti. Devlet, vatandaşlarına yurt dışında sağlık hizmeti sağlıyor, eğitimden ulaşıma kadar her şeyi ücretsiz sunuyordu. Vergi yoktu, işsizlik neredeyse sıfıra yakındı. Lüks arabalar ve yüksek yaşam standartları, 'küçük ada mucizesi' olarak gösteriliyordu.

ÇÖKÜŞ VE İKLİM KRİZİ

Ancak bu refah ağır bir bedel ödetti. 1990'lara gelindiğinde fosfat rezervleri neredeyse tamamen tükenmişti. Kontrolsüz madencilik, adanın yüzde 80'inin yaşanmaz hale gelmesine yol açtı. Bir zamanlar yeşil tepelerle kaplı olan Nauru'nun iç kesimleri, bugün beyaz kireç taşlarından oluşan çorak bir araziye dönüştü. Tarım yapılamıyor, içme suyu kaynakları kirlenmiş, deniz yaşamı ise ciddi zarar görmüştür. Bilim insanları, yerel balık türlerinin yaklaşık yüzde 40'ının tamamen yok olduğunu bildiriyor. Nauru hükümeti çöküşü durdurmak için çeşitli yollar denedi. Bir dönem ülke, 'vergi cenneti' olarak kullanıldı; uluslararası sermayeye açıldı. 'Altın pasaport' uygulamasıyla yabancılara yüksek ücretle vatandaşlık satışı yapıldı. Ancak, bu adımlar uzun vadeli çözümler sunmadı. 2001'de Avustralya ile yapılan bir anlaşma sonucunda, Nauru, iltica başvurusunda bulunan mültecileri barındırmak için bir merkez kurdu: Nauru Bölgesel İşleme Merkezi. Bu merkez, ülke ekonomisinin önemli gelir kaynaklarından biri haline geldi. Bugün Nauru sadece ekonomik değil, aynı zamanda varoluşsal bir tehdit ile karşı karşıya: iklim krizi. Deniz seviyeleri her yıl yükseliyor ve ada her geçen gün küçülüyor. Bilim insanları, önümüzdeki 30 yıl içinde Nauru'nun kıyı bölgelerinin büyük kısmının sular altında kalabileceğini tahmin ediyor. 2025 yılı itibarıyla, hükümet kıyı şeridinde yaşayan vatandaşların taşınması için yeni bir plan başlattı. Taşınma maliyetlerini karşılamak için yeniden vatandaşlık satış programına geçildi. Yani, ada halkı bir zamanlar fosfattan elde ettiği gelirle büyüyen ekonomisini şimdi hayatta kalmak için vatandaşlık satarak ayakta tutmaya çalışıyor.