Ekmeğe zam kapıda
Uzmanlar, motorindeki artışın sadece ulaşımı değil, ekmekten suya kadar tüm temel gıda ürünlerini doğrudan zam dalgasına sürükleyeceği konusunda uyardı.
Dünya genelinde tırmanan jeopolitik gerilimler, Türkiye ekonomisinin en hassas noktası olan enerji maliyetlerini tetikledi. Akaryakıt sektöründe 30 yılı aşkın deneyimi bulunan uzman Özdilek Coşkun, katıldığı bir programda Türkiye’yi bekleyen ağır ekonomik tabloyu gözler önüne serdi.
Coşkun’a göre; Orta Doğu’da süregelen çatışmaların petrol fiyatlarını 170 dolar bandına taşıması, yurt içinde motorin fiyatlarının üç haneli rakamlara, yani 100 TL seviyelerine çıkmasına neden olabilir.
İTALYA PİYASASI ALARM VERİYOR: 30 YILIN ZİRVESİ
Türkiye’deki pompa fiyatlarının sadece Brent petrol ile değil, doğrudan İtalya Cenova piyasasındaki (CIF Med) gümrüksüz motorin fiyatlarıyla endeksli olduğunu belirten Coşkun, burada son 30 yılın en yüksek seviyesi olan 1471 dolara ulaşıldığına dikkat çekti. Döviz kurundaki hareketlilikle birleşen bu artış, iç piyasada "zam yağmuru" riskini her geçen gün artırıyor.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ OLMASA MOTORİN 85 TL
Devletin zamları baskılamak için kullandığı "eşel mobil" sisteminin (ÖTV’den feragat mekanizması) kritik önemi ortaya çıktı.
Coşkun’un analizine göre, şu an 71 TL civarında olan motorin, eğer yılbaşındaki ÖTV yükü eklenseydi bugün çoktan 85 TL’yi aşmış olacaktı. Ancak küresel piyasalardaki sert yükselişin devam etmesi durumunda, bu mekanizmanın da yetersiz kalabileceği ifade ediliyor.
SOFRADAKİ EKMEĞİN GİZLİ MALİYETİ: LOJİSTİK
Savaşın Türkiye faturasının sadece araç sahipleriyle sınırlı kalmayacağı vurgulandı.
Türkiye’nin tarım ve üretim yapısının tamamen karayolu nakliyesine dayalı olması, motorine gelen her kuruşun doğrudan raflara yansımasına neden oluyor.
Antalya’da seradan çıkan bir domatesin veya tarladan gelen buğdayın sofraya ulaşma maliyetinin katlandığını belirten uzmanlar; ekmek, su ve temel gıda maddelerinde yakın zamanda devasa fiyat güncellemelerinin kaçınılmaz olduğunu öngörüyor.
SAVAŞIN ÖNCESİ VE SONRASI: TÜRKİYE’NİN ENERJİ SINAVI
Küresel krizden önce nispeten daha stabil seyreden enerji piyasaları, Orta Doğu’daki çatışmalarla birlikte büyük bir kırılma yaşadı. Daha önce lojistik maliyetlerini tolere edebilen esnaf ve sanayici, gelinen noktada "maliyet hesabı yapamaz" hale geldi. Eğer bölgedeki gerilim düşmez ve petrol fiyatları öngörülen 160-170 dolar seviyelerine çıkarsa, Türkiye’de ulaşım ve gıda enflasyonunun yeni bir rekor kırması bekleniyor.