Emine Erdoğan: Atık hedefi için doğadan ders çıkarılmalı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi ve Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan, COP31 Liderler Zirvesi kapsamında Antalya’da düzenlenen Sıfır Atık, Döngüsellik ve Metan Liderler Yuvarlak Masa Toplantısı’nda konuştu. COP31 Başkanlığı, Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) ve BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu’nun düzenlediği toplantıda Erdoğan, “İnsanlık, tarih boyunca tüm ilhamlarını doğadan aldı. Yapmamız gereken, yine doğa okulundan dersler çıkarmaktır. 2035 yılına kadar küresel yıllık belediye katı atığı miktarında öngörülen artışın en az yüzde 50 azaltılması hedefimizi ancak bu şekilde tutturabiliriz” dedi. Erdoğan, COP31 sürecindeki liderliği nedeniyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Şampiyonu Samed Ağırbaş’a teşekkür etti; toplantıyı düzenleyen UEA Başkanı Fatih Birol’a şükranlarını sundu.

Atık artışının arkasında tüketim alışkanlıkları var

Emine Erdoğan, 1950’lerin başında tek kullanımlık ürünlerin modern yaşamın bir parçası olarak övüldüğünü, bugün ise küresel çöpün yüzde 40’ını tek kullanımlık plastiklerin oluşturduğunu söyledi. Katı belediye atığının 2050’ye kadar iki katına çıkarak yaklaşık 4 milyar tona ulaşmasının beklendiğini belirten Erdoğan, “Bu, aslında bir zihniyet krizidir. Aynı anda bir kültür ve medeniyet krizidir” diye konuştu. Erdoğan, küresel ölçekte üretilen gıdanın yaklaşık yüzde 30’unun israf edildiğini, çöpe atılan gıdanın dörtte biriyle açlıkla mücadele eden yaklaşık 700 milyon insanın doyabileceğini ifade etti. Gıda atıklarının küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 10’unu oluşturduğunu kaydeden Erdoğan, metan emisyonlarının bugüne kadarki küresel ısınmanın neredeyse üçte birinin kaynağı olduğunu ve bu emisyonların yüzde 60’ının insan faaliyetlerinden kaynaklandığını belirtti. Gıda israfının ve tüketim tercihlerinin çevresel sonuçlarının yanı sıra açlık, iklim değişikliği nedeniyle yaşanamaz hale gelen yerleşimlerden göç ve türlerin yok olması gibi sonuçları bulunduğunu söyledi.

Yerel bilgi ve döngüsel uygulamalar

Sıfır Atık Hareketi’nin günlük yaşamla ilişkisine dikkat çeken Erdoğan, tüketim alışkanlıklarının değişmesinde değer temelli yaklaşımların önemini vurguladı. Anadolu’daki artan yemeği değerlendirme, mevsimlik ürünleri saklama, bozulan eşyaları tamir etme ve kıyafetleri onarma alışkanlıklarını döngüselliğin örnekleri olarak sıraladı. Tohum ekilirken edilen “Kurda, kuşa, aşa” duasını ve “Dünya ortak evimizdir” anlayışını da yerel bilginin doğayla kurduğu ilişkinin parçaları olarak anlattı. Bu bilgi ve alışkanlıkların doğal kaynak israfı, metan emisyonları, çevre kirliliği ve iklim değişikliğiyle mücadelede kullanılmasını istedi. Doğanın su, toprak ve havanın sürekli devri üzerine kurulu olduğunu söyleyen Erdoğan, organik atıkların kompostla toprağa kazandırılabileceğini belirtti. İş yerleri, alışveriş merkezleri, oteller ve havaalanlarında oluşan büyük miktardaki organik atıkların gübre ya da hayvan yemi üretiminde kullanılabileceğini aktardı. Atık kabul edilen malzemelerin ham madde olarak değerlendirilmesiyle döngüsel malzeme kullanım oranının en az yüzde 15’e çıkarılabileceğini söyledi. Erdoğan, yerel yönetimlerin, üreticilerin, gençlerin ve vatandaşların dönüşümün ortakları olması; gelişmekte olan ülkelerin finansman, teknoloji, bilgi ve kapasite geliştirme imkânlarına erişiminin kolaylaştırılması çağrısı yaptı. Onarılabilir ürünleri teşvik eden ekonomik modeller ve uzun ömürlü ürün tasarımlarıyla kalıcı dönüşüm sağlanmasını istedi. COP31’in tüm insanlığa hayırlar getirmesini dileyen Erdoğan’ın konuşmasının ardından, UEA Başkanı Fatih Birol’un yönettiği programda BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de konuşma yaptı. Toplantıya ayrıca Kongo Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Denis Sassou Nguesso, Bangladeş Başbakanı Tarık Rahman, Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store, Esvatini Başbakanı Russell Dlamini, Dünya Bankası Grubu Genel Müdürü Paschal Donohoe, Afrika Birliği Kalkınma Ajansı İcra Kurulu Başkanı Nardos Bekele-Thomas, İslam İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreteri İsmail Vild eş-Şeyh Ahmed, Özbekistan Cumhurbaşkanı Çevre Danışmanı ve Ekoloji ve İklim Değişikliği Ulusal Komitesi Başkanı Aziz Abdukhakimov, Togo Enerji ve Maden Kaynaklarından Sorumlu Bakan Vekili Robert Eklo Kokou Tengue, Fas Enerji, Madenler ve Sürdürülebilir Kalkınma Bakanı Charafat Afilal, Cezayir Çevre ve Yaşam Kalitesi Bakanı Kaouter Krikou, Fransa Ekolojik Geçiş, Biyoçeşitlilik ve Uluslararası İklim ve Doğa Müzakereleri Bakanı Monique Barbut, Yeşil Burun Adaları Çevre, İklim Eylemi ve Enerji Bakanı Carlos Alberto Ramos Varela, Birleşik Arap Emirlikleri İklim Değişikliği ve Çevre Bakanı Amna Al Dahak Al Shamsi, Japonya Küresel Çevresel İşler Bakan Yardımcısı Takeshi Sekiya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma Bakan Yardımcısı Arlette Bahati Tito, BM-Habitat Eski İcra Direktörü Maimunah Mohd Sharif, Birleşik Krallık İklim Özel Temsilcisi Rachel Kyte, İsveç’in Türkiye Büyükelçisi Ulrika Funered ve Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş katıldı.