Enerji yatırımlarında risk paylaşımı Antalya'da konuşuldu

Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında Limak Holding'in ev sahipliğinde uluslararası bir panel gerçekleştirildi. 11 Kasım'da Mavi Bölge'deki Türkiye Pavilyonu'nda yapılan “Sürdürülebilir Enerji Denklemi: Arz Güvenliği, Satın Alınabilirlik ve Hızlı Karbonsuzlaşma” başlıklı oturumda enerji altyapısı, finansman modelleri ve sanayide emisyon azaltımı ele alındı. Moderatörlüğü Atlantic Council Kıdemli Uzmanı Matthew Bryza üstlendi. Panelde eski İspanya Dışişleri Bakanı Ana Palacio, Bank of America Uluslararası Müşteri Stratejisi Başkanı Elif Bilgi Zapparoli, AtkinsRéalis Başkanı ve CEO'su Ian L. Edwards ile Limak Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Özdemir yer aldı.

Şebeke ve depolama yatırımları

COP31'in enerji ve ulaşım tematik gününde düzenlenen panelde, yatırımların hızlanmasında kamu ve özel sektörün rolleri tartışıldı. Özdemir, mevcut hidroelektrik santrallerine güneş enerjisi kapasitesi eklenmesinin şebeke bağlantılarından daha verimli yararlanmayı sağlayabileceğini belirtti. Büyük ölçekli enerji depolama yatırımlarının finansmanına dikkat çeken Özdemir, “Enerji dönüşümünü hızlandırırken sanayinin rekabet gücünü ve enerji arz güvenliğini korumak zorundayız. Çimento gibi enerji yoğun sektörlerde emisyonları azaltmak yüksek maliyetli ve teknolojik açıdan zorlu bir süreç. Bu nedenle kamu-özel sektör iş birliklerini ‘PPP 2.0’ olarak tanımladığım yeni bir yaklaşımla ele almalıyız. Akıllı şebeke ve depolama yatırımlarında risklerin dengeli paylaşılması, yatırımcılar için öngörülebilir gelir modellerinin oluşturulması gerekiyor. Önümüzdeki 12 ay içinde atılabilecek somut adımlardan biri de gelişmekte olan ülkelerde büyük ölçekli batarya depolama projeleri için standartlaştırılmış, hızlı uygulanabilir bir finansman sözleşmesi geliştirilmesi olabilir.” dedi. Palacio, Avrupa Birliği'nin enerji dönüşümüne ilişkin deneyimlerinden hareketle iklim hedefleri, enerji güvenliği ve ekonomik rekabet gücünün birlikte gözetilmesi gerektiğini söyledi. “Avrupa'da iklim hedefleri, enerji güvenliği ve ekonomik rekabet gücünü birlikte sağlamanın düşündüğümüzden daha zor olduğunu gördük. Tam anlamıyla enerji bağımsızlığı gerçekçi bir hedef değil. Fosil yakıtlara bağımlılığı azaltırken farklı teknolojilere ve tedarik zincirlerine yeni bağımlılıklar geliştirebiliyoruz. Bu nedenle asıl önceliğimiz enerji kaynaklarını çeşitlendirmek ve kırılganlıklarımızı azaltmak olmalı. Elektrifikasyonu yaygınlaştırırken ekonominin bütün ihtiyaçlarının yalnızca elektrikle karşılanamayacağını da kabul etmeliyiz. Enerji dönüşümünde farklı teknolojileri birlikte değerlendiren, gerçekçi ve pragmatik politikalara ihtiyacımız var.”

Talep artışı ve uzun vadeli planlama

Zapparoli, yapay zekâ ve veri merkezlerinin enerji talebini artırdığını, finansmanın bankalarla sınırlı değerlendirilmemesi gerektiğini kaydetti. Sermaye piyasaları ile özel sermayenin büyük ölçekli yatırımlardaki rolüne değinen Zapparoli, gelişmekte olan ülkelerde kamu-özel sektör iş birliklerine ihtiyaç olduğunu belirtti. “Yapay zeka ve veri merkezlerinin gelişimi, enerjiye olan ihtiyacı giderek artırıyor. Bu talebi tek bir enerji kaynağıyla karşılamak mümkün değil. Ülkelerin kendi koşullarına uygun, gerçekçi ve çeşitlendirilmiş enerji politikalarına ihtiyacı var. Diğer yandan enerji dönüşümünün finansmanını yalnızca bankalar üzerinden düşünmemeliyiz. ABD'de büyük ölçekli yatırımlarda sermaye piyasaları ve özel sermaye önemli rol oynuyor. Gelişmekte olan ülkelerde ise kamu-özel sektör iş birliklerine daha fazla ihtiyaç var. Burada temel mesele, risklerin kamu ile özel sektör arasında nasıl paylaşılacağı. Özel sektör yatırımcılarından bütün riskleri tek başlarına üstlenmelerini bekleyemeyiz. Enerji yatırımlarını hızlandırmak için finansman modellerini bu gerçekleri dikkate alarak geliştirmeliyiz.” Edwards, yapay zekâ ve veri merkezlerinin elektrik ihtiyacının hızla yükseldiğini, büyük enerji altyapısı projelerinin ise uzun süre gerektirebildiğini ifade etti. Nükleer enerji projelerinin geliştirilmesinin yaklaşık 10 yıl sürebileceğini söyleyen Edwards, bu yatırımların tamamlandıklarında onlarca yıl düşük karbonlu ve istikrarlı elektrik üretebileceğini belirtti. “Yapay zekâ ve veri merkezleri gibi hızla büyüyen sektörlerin enerjiye bugün ihtiyacı var. Ancak enerji altyapısına yönelik büyük ölçekli yatırımların tamamlanması uzun yıllar alabiliyor. Örneğin nükleer enerji projelerinin geliştirilmesi yaklaşık 10 yıl sürebilir. Buna karşılık bu yatırımlar tamamlandığında onlarca yıl boyunca istikrarlı ve düşük karbonlu elektrik üretimi sağlayabilir. Bu nedenle enerji yatırımlarını yalnızca bugünün ihtiyaçlarına göre değil, uzun vadeli enerji güvenliğini ve artan talebi de dikkate alarak planlamalıyız” dedi. Oturumda gelişmekte olan ülkelerde akıllı şebeke, enerji depolama ve sanayinin elektrifikasyonu için finansman seçenekleri de değerlendirildi. Risklerin kamu ve özel sektör arasında paylaşılması, öngörülebilir gelir modelleri kurulması ve kalkınma finansmanı kuruluşlarının katkısı gündeme geldi. Sanayi bölgelerinde ortak batarya depolama sistemleri kurulması, atık ısıdan yararlanılması ve mevcut şebeke bağlantılarının daha verimli kullanılması maliyetleri azaltabilecek öneriler arasında sıralandı. Yeni enerji teknolojilerinin kurulumu ve işletilmesi için nitelikli iş gücü yetiştirilmesi, teknik becerilerin geliştirilmesi ve gençlerin bu alanlara yönlendirilmesi de ele alındı.