Göç ve Beyin Göçü
Avrupa ve Orta Asya (ECA) bölgesinin yükselen ve gelişmekte olan ülkelerinde büyümenin 2019 yılında yavaşlayarak son dört yılın en düşük seviyesi olan yüzde 1,8 olarak gerçekleşmesi bekleniyor (2018 yılında yüzde 3,2 idi). Ancak genel büyüme rakamları bö

Önemli derecede finansal piyasa stresi yaşayan Türkiye’deki belirgin zayıflık ve petrol üretimindeki kısıntılar sebebiyle Rusya’da yavaşlayan faaliyet bölgedeki büyümeyi kısıtlamıştır. Bölgenin geri kalan bölümlerinde ise sağlam bir büyüme performansı kaydedilmiştir; örneğin Orta Avrupa, Orta Asya ve Güney Kafkasya.
Türkiye’nin büyümede yaşadığı sert yavaşlama sonrasında toparlanması ve Rusya’daki büyümenin de güçlenmesi ile birlikte, 2020-21 döneminde bölgesel büyümenin hızlanması beklenmektedir. Ancak bu görünüm önemli aşağı yönlü riskler barındırmaktadır. Bunların en önemlileri bölgenin en önemli ticaret ortağı olan avro bölgesindeki beklenenden sert yavaşlama ve küresel politika belirsizliklerindeki artıştır.
Orta Asya ve Doğu Avrupa bölgesinde, Rusya’daki yavaşlayan faaliyet, Kırgız Cumhuriyeti, Moldova, Tacikistan ve Ukrayna dahil olmak üzere bölge ülkelerindeki gelirin önemli bir bölümünü oluşturan işçi dövizlerini azaltabilir.
Büyük cari açığı olan, sermaye akışlarına ağır bir şekilde bağımlı olan veya önemli düzeyde döviz borcu olan ülkelerde -Türkiye ve Ukrayna gibi- yatırımcı duyarlılığında ani değişimlerin yaşanabilir. Özellikle Azerbaycan, Kazakistan ve Rusya gibi bölgenin enerji ihracat eden ülkeleri için, enerji fiyatlarındaki sert dalgalanmalar da aşağı yönlü bir risk oluşturmaktadır.
Bölge, birçok uzun vadeli kalkınma zorluğu ile karşı karşıyadır. Bunlar arasında yönetişimi iyileştirme ihtiyacı, rekabetçi ve kapsayıcı piyasalara geçişin tamamlanması, özel sektör yatırım ve yenilikçilik ortamının güçlendirilmesi, iklim değişikliğinin azaltılması ve iklim değişikliğine uyumun sağlanması sayılabilir. Çalışma çağındaki nüfusta kaydedilen küçülme gibi kötüleşen demografik göstergeler bu zorlukları daha da ağırlaştırmaktadır.
Göç ve Beyin Göçü
Göçmenler, işgücü büyüklüğünü artırarak, üretkenliği arttırarak ve bölgede büyümeyi daha yüksek seviyelere çıkararak bu demografik baskıların hafifletilmesine yardımcı olabilirler. İşgücü hareketliliği ile ilgili politikalar demografik eğilimlerin etkisini azaltabilir ve bölge için önemli büyüme ve yoksulluğu azaltma faydaları dağlayabilir.
Batı ve Doğu Avrupa’da göçmenlerin oranı son kırk yıllık dönemde hızlı bir şekilde yükselmiştir. Bugün dünyadaki her üç göçmenden biri Avrupa’ya gitmektedir. Ayrıca, küresel olarak göçün sadece üçte biri bölgelerin kendi içlerinde gerçekleşirken, bölge içi göç ECA bölgesinde özellikle yüksektir: bölgedeki ülkelerden göç eden göçmenlerin yüzde 80’i diğer ECA ülkelerine gitmeyi tercih etmektedir.
Göç ile ilgili kısıtlamaların hafifletilmesi, dünya genelinde yoksulluğu ortadan kaldırmanın ve eşitsizlikleri azaltmanın en etkili araçlarından birisidir. Ancak göçün faydaları daha uzun vadeli ve yaygın iken, maliyetleri anlıktır ve belirli işçi grupları üzerinde yoğunlaşır.
Bu kısa vadeli maliyetlerin ele alınması gerekmektedir. Politika yapıcılar, hedef ülkelerdeki işçilerin düşük vasıflı göçmenler ile rekabet etmelerini önlemek amacıyla yeniden eğitimlerine yönelik programlar tasarlayarak ve gençlere yönelik eğitim sistemlerini uyarlayarak işçilere yardımcı olabilirler. Hükümetler, meslek, şehir veya sektör değiştirmek durumunda işçiler için taşınma yardımı sağlayabilir.
Ayrıca, Doğu Avrupa, Batı Balkanlar ve Orta Asya’daki göç veren ülkelerde beyin göçü ile ilgili yaygın endişeler mevcuttur.
Kıt insan kaynaklarında uzun süre kayıp yaşayan kaynak ülkeler için, vasıflı işgücü göçü ciddi bir endişe kaynağı oluşturur. Bu gibi istikrarlı bir şekilde devam eden dışarı göç altta yatan sorunların sebebi değil, daha ziyade bir belirtisidir. Kaynak ülkelerde yönetişim kalitesinin iyileştirilmesi ve kurumların güçlendirilmesi, istikrarlı bir şekilde devam eden dışarı göçün kök sebeplerini ele alabilecek uzun vadeli politikalardır.
Vasıflı işgücünü ülkede tutmaya yönelik politikalar arasında özel sektörün geliştirilmesi ve istihdam yaratma, yüksek öğretime yatırım yapılması ve ekonomide kadınlar için daha fazla iş fırsatı sunulması sayılabilir. Bağlantı olanaklarının arttırılması, ülkenin diasporası ile ilişkilerin arttırılmasında önemli bir husustur; dışa göçü kolaylaştırsa bile, bağlantılarını sürdüren göçmenlerin yatırım yapma ve geri dönme olasılıkları daha yüksektir.
Zaman içinde, artan küresel entegrasyon, azalan ulaşım ve iletişim maliyetleri ve geleneksel gelişmiş ülkelerin dışındaki yükselen yaşam standartları sayesinde vasıflı işçi göçü giderek daha kısa süreler ve dairesel yollar içerebilir. Kaynak ülkelerde kalmanın potansiyel faydalarını arttırmanın dışa göçü caydırma olasılığı yurt dışındaki faydaları kısıtlamaya dönük politikalardan daha yüksektir.
