Gökyüzünün en büyük radyo haritası: 13,7 milyon yeni gök cismi keşfedildi

Astronomlar, radyo dalgalarında yaptıkları şimdiye kadarki en kapsamlı gökyüzü incelemesinin verilerini yayımladı ve insan gözünün algılayamadığı ışıkta yaklaşık 13,7 milyon gök cismi keşfedildi.

Bu tarihi veri, LOFAR İki Metrelik Gökyüzü Araştırması (LoTSS-DR3) kapsamında üçüncü kez paylaşıldı. Araştırma, süper kütleli kara deliklerin etkinliği ve çevreleriyle etkileşiminden kaynaklanabilecek biçim çeşitliliğine sahip galaksileri gözler önüne seriyor.

DEVASA GÖZLEM VE VERİ İŞLEME

Araştırma, kuzey gökyüzünün yüzde 88’ini kapsıyor ve yıllar boyunca toplanan yaklaşık 13.000 saatlik veriyi barındırıyor. LOFAR teleskop dizisi, Hollanda ve Avrupa’nın çeşitli bölgelerinde 52 ayrı istasyona yayılmış yaklaşık 20.000 antenden oluşuyor. Tek bir radyo teleskopu gibi çalışabilen bu sistem, süper kütleli kara deliklerden gelen ışınlar, galaksi kümeleri ve dış gezegenler gibi kozmik olayları inceleyebiliyor.

Astronom Timothy Shimwell, çalışmanın baş yazarı olarak, “Bu veri yayını, uluslararası bir ekibin on yılı aşkın gözlemlerini ve büyük ölçekli veri analizini bir araya getiriyor” diyor.

Araştırmacılar, Almanya’daki Jülich Süper Bilgisayar Merkezi’nde (JSC) Avrupa’nın önde gelen süper bilgisayarlarından birini kullanarak, toplam 18,6 petabaytlık veri hacmini değerlendirdi. İşlem, saniyede 13 terabit veri aktarımı ve 20 milyon çekirdek saati hesaplama süresi gerektirdi.

EVRENİ YENİDEN GÖRMEK

LOFAR, gece gökyüzünün yalnızca fotoğraflarını çekmekle kalmıyor; radyo dalgalarını kullanarak, tozla kaplı galaksi merkezleri ve süper kütleli kara deliklerin etkilerini açığa çıkarıyor. Örneğin Andromeda Galaksisi, radyo dalgalarında hayaletimsi bir görünüm sunuyor ve Samanyolu ile gelecekteki olası çarpışmasına dair ipuçları sağlıyor.

Araştırma ayrıca süpernova kaynaklı manyetik alanlar, galaksi çarpışmaları ve Dünya’daki süper çarpıştırıcılardan binlerce kat daha güçlü enerjiyi ortaya koyuyor. Düşük frekanslı ışık sayesinde, bilim insanları kara deliklerin kozmik gelişimi ve genç yıldızların oluşum süreçlerini ayrıntılı biçimde inceleyebiliyor.

LOFAR’ın sağladığı bu veri, yeni nesil Kilometre Dizi Gözlemevi (SKAO) projeleri için de rehber olacak. Bilim insanları, kamuya açık verileri kullanarak evrenin en nadir ve en heyecan verici fenomenlerini keşfetmeyi sürdürebilecek.

Araştırmanın ayrıntıları, Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlandı.