Hava kirliliği, bunama riskini artırıyor: Çalışma endişe verici sonuçlar ortaya koydu

JAMA Neurology dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, hava kirliliği ile bunama arasındaki ilişkiye dair kaygıları artırdı. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ülkeleri hava kirliliğiyle mücadele etmeye çağırırken, bu sorunun her yıl yaklaşık 7 milyon insanın ölümüne yol açtığı tahmin ediliyor. Araştırmada, özellikle çapı 2,5 mikrometreden küçük partiküller (PM2.5) ile bilişsel gerileme arasında bir bağlantı olduğu vurgulanıyor.

AMERİKA'DA YAPILAN ÇALIŞMA ENDİŞE VERİCİ

ABD'de gerçekleştirilen ve türünün ilk örneği olan bu çalışma, PM2.5 maruziyetinin merkezi sinir sistemini doğrudan etkileyerek beyin fonksiyonlarını bozduğunu gösterdi. Pennsylvania Üniversitesi araştırmacıları, 1999-2022 yılları arasında 11 ABD eyaletinde ölen ve demans teşhisi konmuş 602 kişinin otopsi raporlarını inceledi. Analizler, PM2.5'e yıllık ortalama her 1 mikrogram/metreküp artış için Alzheimer ile ilişkili tau ve amiloid proteinlerinin beyinde yüzde 17 daha fazla yayıldığını ortaya koydu.

BEYİNDEKİ TOKSİK PROTEİNLERİN ARTIŞI

Bu proteinlerin beyinde birikerek plak ve düğümlere yol açtığı ve Alzheimer hastalığının belirgin semptomlarına neden olduğu biliniyor. PM2.5 partikülleri, araç egzozları, odun sobaları ve bazı endüstriyel faaliyetlerden kaynaklanıyor. Akciğerlere ve kana ulaşabilen bu partiküller, gözle görülemeyecek kadar küçük. Geçtiğimiz yıl yayımlanan başka bir araştırma ise, Alzheimer vakalarının neredeyse yarısının çocukluktan itibaren önlenebilir 14 yaşam tarzı faktörüne bağlı olduğunu belirtti. Frontiers dergisinde yayımlanan verilere göre, 1990-2019 yılları arasında Alzheimer ve diğer demans türlerinin görülme oranı yüzde 148, vaka sayısı ise yüzde 161 arttı. Uzmanlar, bu artışta yaşlanan nüfusun büyük rol oynadığını düşünüyor.