Havacılıkta orta doğu krizi

Dünya genelinde pandemi sonrası toparlanmaya çalışan sivil havacılık, bu kez jeopolitik krizlerin etkisi altına girdi. Özellikle Orta Doğu’da tırmanan askeri hareketlilik, küresel uçuş ağının en kritik düğüm noktalarını etkisiz hale getirirken, havayolu şirketleri güvenli koridorlar oluşturmak adına daha uzun ve maliyetli rotalara yönelmek zorunda kaldı. Bu durum, sadece operasyonel bir zorluk değil, aynı zamanda yolcu biletlerine yansıyan devasa bir maliyet yükü anlamına geliyor.

ASYA VE AVRUPA HATTINDA REKOR ARTIŞLAR

Havacılık danışmanlık şirketi Alton Aviation Consultancy tarafından paylaşılan verilere göre, Asya-Pasifik ile Avrupa arasındaki yoğun kullanılan yedi ana rotada haziran ayı bilet fiyatları, geçen yılın aynı dönemine kıyasla ortalama yüzde 70 arttı. Özellikle Sidney-Londra hattında fiyatlar neredeyse iki katına çıkarak 1.500 doların üzerine yükseldi. Bazı spesifik hatlarda ise bu artış oranının yüzde 560 gibi astronomik seviyelere ulaştığı gözlemlendi. Temel nedenler arasında; hava sahası kısıtlamaları, uzayan uçuş süreleri ve operasyonel maliyetlerdeki hızlı yükseliş yer alıyor.

BASRA KÖRFEZİ’NDEKİ KRİTİK DÜĞÜM

Uzmanlar, Basra Körfezi’nin küresel transit taşımacılık açısından üstlendiği kritik role dikkat çekiyor. Bölgedeki aksaklıklar, dünya genelinde zincirleme bir etki yaratıyor. Avrupa’dan Asya’ya yapılan seferlerde de durum pek farklı değil; Haziran ayı verilerine göre bu rotalarda bilet fiyatları yıllık bazda yüzde 79’a kadar artış gösterdi. Uzun mesafeli uçuşlarda fiyatların üç katına çıkması, seyahat alışkanlıklarını kökten değiştiriyor.

İPTAL DALGASI VE MALİYET SARMALI

28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan süreç, havacılık trafiğinde büyük bir krizi tetikledi. Bu süreçte yaklaşık "70 bin uçuşun iptal edildiği" belirtilirken, hava sahalarının kapanması ve Körfez bölgesindeki aktarma merkezlerinde kapasitenin daralması fiyatları yukarı iten ana motor oldu. Buna ek olarak, istikrarsızlaşan petrol piyasaları nedeniyle yükselen yakıt maliyetleri, havayolu şirketlerinin kar marjlarını korumak için fiyat artışına gitmesini zorunlu kıldı.

YÜKSEK FİYATLAR TALEBİ VURDU

Fiyatlardaki bu agresif artış ve bölgedeki belirsizlik, yolcu talebinde belirgin bir düşüşü beraberinde getirdi. Veriler, tatil sezonu öncesi karamsar bir tablo çiziyor:

Avrupa’dan ABD’ye yaz sezonu rezervasyonları geçen yıla göre %15 azaldı.

ABD’den Avrupa’ya olan talep %11 geriledi.

Asya’dan Avrupa’ya yapılan rezervasyonlarda %4,4’lük bir düşüş kaydedildi.

GELECEK ÖNGÖRÜSÜ: FİYATLAR NE ZAMAN DÜŞER?

Sektör temsilcileri ve uzmanlar, mevcut piyasa koşullarının kısa vadede normale dönmesini beklemiyor. Bölgedeki çatışmalar yarın sona erse dahi, hava trafiğinin eski düzenine kavuşması ve arz-talep dengesinin yeniden kurulması aylar sürebilir. Bu bağlamda, yüksek bilet fiyatlarının ve sınırlı koltuk kapasitesinin yaz ve sonbahar ayları boyunca etkisini sürdürmesi öngörülüyor.