Hazar Denizi alarm veriyor: Kıyılar 50 km geri çekildi, 5 ülke acil toplandı

Hazar Denizi'nde yaşanan tarihi su seviyesi düşüşü, 20. yüzyılın başından bu yana kaydedilen en düşük noktaya ulaştı. Temmuz 2025 verilerine göre, özellikle 2020'den bu yana yıllık düşüş hızı 30 santimetreyi buldu. Bilim insanları, bu dramatik çekilmenin arkasında küresel ısınmaya bağlı artan buharlaşma ve denizi besleyen nehirlerdeki su miktarının azalmasının yattığını belirtiyor.

Kıyılarda 50 KİLOMETRELİK ÇEKİLME

Denizin kuzey kıyılarında suyun 50 kilometreden fazla çekilmesiyle birlikte, bir zamanlar sulak alanlar ve zengin kamışlıklar yerini kurak kum düzlüklerine bıraktı. Bu ekolojik felaket, nesli tükenmekte olan Hazar fokları ve dünyaca ünlü mersin balıkları gibi türleri doğrudan etkiliyor. Hazar foklarının üreme alanlarının %81'ini kaybetme riskiyle karşı karşıya olması, durumun vahametini gözler önüne seriyor. Açığa çıkan deniz yatağından yayılan kimyasal yüklü tozların, Aral Gölü felaketine benzer şekilde bölge halkı için ciddi sağlık sorunlarına yol açması bekleniyor.

EKONOMİK VE JEOPOLİTİK TEHLİKE BÜYÜYOR

Hazar Denizi, sadece doğal bir hazine değil, aynı zamanda Çin'i Avrupa'ya bağlayan stratejik "Orta Koridor" ticaret güzergahının ve devasa enerji yatırımlarının kalbinde yer alıyor. Su seviyesindeki düşüş, bölge ekonomisini doğrudan tehdit ediyor: Azerbaycan'ın Bakü ve Kazakistan'ın Aktau limanlarında gemilerin yanaşabilmesi için sürekli ve maliyetli derinleştirme çalışmaları yapılıyor. Petrol ve doğalgaz şirketleri, açık deniz tesislerine ulaşmak için kilometrelerce uzunlukta yeni kanallar kazmak zorunda kalırken, balıkçılık limanlarının karada kalmasıyla kıyı topluluklarının geçim kaynakları yok oluyor. Mevcut emisyon hızının devam etmesi halinde, Hazar Denizi'nin İzlanda'dan daha büyük bir alanının tamamen kuruyarak karaya dönüşebileceği öngörülüyor. Kıyı komşuları olan Azerbaycan, İran, Kazakistan, Rusya ve Türkmenistan krizin boyutlarını kabul etse de, uzmanlar siyasi iş birliği süreçlerinin denizin çekilme hızına kıyasla çok yavaş kaldığına dikkat çekiyor.