Irak petrolü yeniden Ceyhan'a akıyor: Anlaşma 27 Eylül 2025'te yürürlüğe girdi

Bağdat ve Erbil arasında uzun süren müzakerelerin ardından varılan anlaşma, 27 Eylül 2025 tarihi itibarıyla yürürlüğe girerek Irak petrolünün Ceyhan Limanı'na ihracatını yeniden başlattı. Anlaşma kapsamında, ilk etapta günlük 190 bin varil bölge petrolünün Ceyhan'a sevk edilmesi ve 50 bin varil petrolün ise Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nin (IKBY) iç ihtiyaçları için ayrılması öngörülüyor.

PETROL İHRACATININ EKONOMİK ETKİLERİ

Petrol uzmanları ve analistler, bu gelişmenin ekonomik öngörüleri ve diplomatik ilişkileri yeniden şekillendirdiğini belirtiyor. Anlaşmanın, gelecek yıl Irak meclisindeki bütçe yasası görüşmelerini de etkilemesi bekleniyor. Enerji uzmanları, petrol ihracatının yeniden başlamasının bölge ekonomisine önemli katkılar sağlayacağını ve Avrupa'nın enerji güvenliğini güçlendirerek Türkiye'nin enerji köprüsü rolünü pekiştireceğini öngörüyor.

20 YILLIK SORUN ÇÖZÜLDÜ

Enerji uzmanı Dr. Rebin Samed, Bağdat ile Erbil arasındaki anlaşmanın çok önemli bir adım olduğunu vurgulayarak, petrol ihracatı konusunun daha önce defalarca gündeme geldiğini ancak sonuçsuz kaldığını hatırlattı. Samed, "2014 Şubat'ına kadar bölge, Türkiye'nin desteğiyle petrolü dünya pazarlarına ulaştırabildi. Ancak sonrasında bu tartışma başka bir şekilde yeniden ortaya çıktı ve o dönemde başbakan olan Haydar İbadi, Paris Mahkemesi'nde Bölgesel Yönetim ve Türkiye aleyhine dava açtı. Bu sorun yıllarca devam etti." dedi. Samed, bu sorunun yaklaşık yirmi yıl sürdüğünü ve devlet kurumları temelinde bir çözüm sağlanamadığını belirtti. Irak'ın 2025 bütçesi görüşmelerinde bir yumuşama görüldüğünü ancak petrolün varil başına maliyetinin Irak'ın diğer bölgelerine kıyasla daha yüksek olduğunun altını çizdi. Kürdistan Bölgesi için bir varil petrolün maliyetinin 16 dolar olarak belirlendiğini ve bu durumun genel bütçe yasası taslağının 12 ve 13. maddelerinde açıkça belirtildiğini söyledi. Samed, şirketlerin merkezi hükümete mali hakların verileceğine dair güven duymadığını, bu nedenle yaklaşık dokuz ay sonra şirketler ile merkezi hükümet arasında yeniden müzakereler başladığını aktardı.

YENİDEN CANLANAN ANLAŞMALAR VE ENERJİ GÜVENLİĞİ

Enerji uzmanı Şehriyar Şeyhler, uzun bir süre devam eden müzakerelerin ardından, özellikle ABD ve Türkiye'nin baskılarıyla bir açılım sağlandığını değerlendirdi. Şeyhler, anlaşmanın IKBY petrolünün boru hattı aracılığıyla ihraç edilmesine olanak tanıdığını ve bunun hem Bölgesel Yönetim hem de Irak'ın Türkiye ile sözleşmelerini yeniden canlandırması açısından önemli olduğunu belirtti. Anlaşmanın, Avrupa ülkelerinin enerji güvenliği için de büyük önem taşıdığını ve Rusya petrolüne alternatif oluşturarak Avrupa'nın enerji güvenliğini sağlama konusunda fayda sağlayabileceğini ekledi. Şeyhler, bu gelişmenin Türkiye'nin Kafkasya veya Asya'dan Avrupa'ya uzanan bir köprü olarak rolünü daha belirgin hale getirebileceğini vurguladı. IKBY'nin petrol gelirlerinin Irak Petrol Pazarlama Şirketi tarafından ve federal hükümetin denetimi altında harcandığını belirten Şeyhler, 2025 Irak bütçesi temel alındığında Bölgesel Yönetim'in yıllık 14 milyar dolarlık payının ekonomik istikrar getirebileceğini ve yatırım bütçesinin bölgenin gelişiminde önemli rol oynayabileceğini ifade etti. Şirketlere yazılı olarak, ihraç edilen petrol için haklarını alabileceklerine dair güvence verildiğini ve geçmişe kıyasla daha net güvencelerin sağlandığını söyledi. Bu anlaşmanın geçici de olsa, bölge ile federal hükümet arasındaki önemli sorunlardan birini çözdüğünü belirtti. Anlaşmaya göre, IKBY günlük 280 bin varil petrol üretiyor; 50 bin varil iç tüketim için kullanılıyor, 230 bin varil ise SOMO'ya teslim ediliyor. Ancak bu yıl, petrol sahalarına yönelik insansız hava aracı saldırılarının etkisiyle üretim seviyesi düştü ve şu anda SOMO aracılığıyla günlük 190 bin varil Ceyhan Limanı'na ihraç ediliyor.