İran gaz anlaşması yarın sona eriyor: Türkiye'nin enerji arz güvenliği tehlikede mi?

Türkiye'nin enerji ithalatında kilit rol oynayan İran ile 25 yıllık doğal gaz anlaşmasının süresi yarın doluyor. Bu durum, ülkenin enerji arz güvenliği açısından önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor. 2001 yılında yürürlüğe giren anlaşma kapsamında Türkiye, İran'dan boru hatları aracılığıyla yıllık yaklaşık 9 ila 10 milyar metreküp arasında doğal gaz tedarik ediyor.

KRİTİK SÜREÇ VE OTOMATİK UZAMA MEKANİZMASI

BOTAŞ'ta üst düzey görev yapmış kaynaklardan edinilen bilgilere göre, anlaşmanın sona ermesiyle ilgili süreç oldukça hassas. 30 Temmuz sabahı saat 08.30'da gaz akışının kontrol edileceği belirtiliyor. Eğer gaz akışı durmuşsa, sözleşmenin sona erdiği anlaşılacak. Ancak akış devam ediyorsa, bu durum anlaşmanın otomatik olarak 5 yıl daha uzatıldığı anlamına geliyor. Kaynaklar, anlaşmanın sona ermesinden belirli bir süre önce tarafların 'uzatmıyoruz' yönünde bir bildirimde bulunmaması halinde otomatik uzama mekanizmasının devreye girdiğini vurguluyor. Ancak 2020 yılında bu yönde bir süreç işletilip işletilmediği konusunda net bir bilgi bulunmuyor.

TÜRKİYE'NİN ENERJİ SEPETİ VE İRAN'IN YERİ

Türkiye, yıllık 55-60 milyar metreküp civarındaki doğal gaz tüketiminin önemli bir kısmını ithalatla karşılıyor. Ülke, bu ihtiyacını Rusya ve İran gibi ülkelerden boru hatları vasıtasıyla, ayrıca sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) olarak temin ediyor. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verilerine göre, geçtiğimiz yıl Türkiye toplamda 58,4 milyar metreküp doğal gaz ithal etti. Bu ithalatın %36,27'lik kısmıyla Rusya en büyük tedarikçi olurken, İran %13,2'lik pay ve 7,7 milyar metreküplük hacimle dördüncü sırada yer aldı. Azerbaycan ikinci, ABD ise üçüncü sırada kaydedildi. Geçen yıl ayrıca 17 milyar metreküplük LNG ithalatı gerçekleştirildi. Boru hatları üzerinden yapılan ithalatın arz güvenliği açısından sağladığı avantajlar göz ardı edilmiyor. İran, zaman zaman yaşanan kısa süreli akış kesintilerine rağmen Türkiye için stratejik bir tedarikçi konumunda.