İran ile barışın anahtarı olabilir: ABD'nin yeni baş müzakerecisi İsrail'i tedirgin etti

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Ortadoğu'ya barış getirme hedefiyle kariyerinin en kritik görevlerinden birini üstlenmeye hazırlanıyor. Günlerdir kamuoyundan uzak kalan Vance'in, Axios'un haberine göre, Orta Doğu'da barış müzakereleri masasına oturacağı bildirildi.

Trump onayladı, gözler Vance'te

ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü yapılan Kabine toplantısında Vance'in bu önemli görevini resmen duyurdu. Trump, Başkan Yardımcısı'ndan İran konusundaki güncel gelişmeler hakkında bilgilendirme talep ederken, Vance'in Özel Temsilci Steve Witkoff ve Jared Kushner ile yakın koordinasyon içinde çalışacağını belirtti. Vance, bu kritik görevi öncesinde İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile birçok kez görüşme gerçekleştirdi ve Körfez ülkelerinin liderleriyle bir araya geldi.

İsrail'den endişeli bakışlar

ABD'li ve İsrailli kaynaklara göre Vance, savaşın birkaç hafta daha süreceğini öngörüyor. Olası barış görüşmelerinde ABD'nin baş müzakerecisi olması beklenen Vance, daha önceki başarısız müzakere süreçlerini yöneten isimlere kıyasla daha üst düzey bir pozisyonda bulunuyor. Vance'in yönetimdeki ağırlığı ve bölgedeki "bitmek bilmeyen" savaşlara karşı duruşu, Beyaz Saray yetkililerine göre onu İranlılar için daha cazip bir muhatap haline getiriyor. Axios'a göre Trump'ın Özel Temsilcisi Witkoff, Vance'in baş müzakereci olmasını bizzat tavsiye etti. Üst düzey bir yönetim yetkilisi, "Eğer İranlılar Vance ile bir anlaşmaya varamazlarsa, hiçbir şekilde anlaşma sağlayamazlar. Elde edebilecekleri en iyi seçenek o" şeklinde konuştu. Beyaz Saray yetkilileri, müzakerelerin henüz erken aşamada olduğunu ve İran'ın masaya oturup oturmayacağının belirsizliğini koruduğunu ifade etti. Trump, Pakistan, Mısır ve Türkiye'nin arabuluculuk çabaları sürerken İran ile müzakereler için saldırıları askıya almış durumda. Eğer bir zirve gerçekleşirse, Vance'in masada İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ile karşılaşması bekleniyor. Ancak diplomasinin başarısız olması durumunda yönetimin askeri seçenekleri de değerlendirdiği belirtiliyor. Beyaz Saray yetkilileri, Pazartesi günü Netanyahu ile Vance arasında gerçekleşen gergin telefon görüşmesinin ardından İsrail hükümetindeki bazı çevrelerin Vance'i itibarsızlaştırmaya çalıştığından şüpheleniyor. Görüşmede Vance, Netanyahu'nun savaş öncesi öngörülerinin, özellikle de rejim değişikliği beklentisinin fazla iyimser olduğunu dile getirmişti. Bir ABD'li kaynak, "Savaştan önce Bibi (Binyamin Netanyahu) bunu başkana çok kolay bir süreç gibi anlattı ve rejim değişikliğinin gerçekte olduğundan çok daha muhtemel olduğunu söyledi. Başkan Yardımcısı ise bu beyanlar konusunda net bir görüşe sahipti" dedi. Bu görüşmenin hemen ardından İsrail medyasında Vance’in Netanyahu’ya bağırdığına dair haberler çıktı, ancak ABD ve İsrail bu iddiaları yalanladı. Vance'in danışmanları, bu sızıntıların arkasında Vance’i yeterince "şahin" bulmayan ve onun itibarını zedelemek isteyen İsrailli yetkililerin olduğundan şüpheleniyor. Vance, Çarşamba günü Birleşik Arap Emirlikleri'nden üst düzey bir heyetle ve Perşembe günü Katar Başbakanı ile görüşerek diplomatik temaslarını yoğunlaştırdı. Her iki toplantıda da İran ile yürütülen müzakereler ve Körfez müttefiklerine yönelik askeri yardımlar ana gündem maddesiydi. Bir ABD'li yetkiliye göre Vance, hem savaş öncesinde hem de son günlerde İran ile yürütülen diplomasi trafiğine kapsamlı şekilde dahil oldu. Beyaz Saray, Pakistanlı, Mısırlı ve Türk arabulucular aracılığıyla İran tarafına Vance’in heyete liderlik etme isteğinin Trump’ın ciddiyetinin bir kanıtı olduğunu iletti. Ayrıca Vance, geçen Aralık ayında başlayan protestolar ile savaşın başlangıcı arasındaki süreçte İran’a yönelik askeri seçeneklerin ele alındığı birçok Ulusal Güvenlik Konseyi toplantısına başkanlık etti. Bu durum onun hem askeri hem de diplomatik stratejilerdeki merkezi rolünü gösteriyor. Yönetim içerisindeki bazı yetkililer, yabancı ajanların İran’ın özellikle Vance ile müzakere etmek istediğine dair söylentiler yaydığından şüpheleniyor. Vance’in danışmanı Andrew Surabian, bu yöndeki haberlerin "eşgüdümlü bir yabancı propaganda operasyonu" olduğunu savundu. Bir diğer yetkili ise bu durumu doğrudan Vance’e karşı yürütülen bir İsrail operasyonu olarak nitelendirdi. İsrail tarafı bu iddiaları reddetse de gerginlik perde arkasında devam ediyor. Vance, savaşın gidişatına dair başından beri en şüpheci seslerden biri olarak öne çıktı. Savaşın süresi, amacı ve ABD’nin mühimmat stokları üzerindeki etkileri hakkında kritik sorular sordu. Vance’in danışmanları, onun İsrail’i desteklediğini ancak savaş uzadıkça ABD ve İsrail hedefleri arasında oluşabilecek olası görüş ayrılıklarından endişe duyduğunu belirtiyor.