İstanbul depreminin habercisi küçük depremler mi? Uzmanı tartışmalara son noktayı koydu
Marmara Denizi’nde 170’i aşkın mikrodeprem meydana geldi. AFAD Deprem Bilim Kurulu, bunların büyük İstanbul depreminin habercisi olmadığını açıkladı.

Marmara Denizi’ndeki deprem fırtınasından sonra toplanan AFAD Deprem Bilim Kurulu üyeleri, peş peşe meydana gelen 170’i aşkın mikro sarsıntının “büyük bir depremin habercisi” olduğu yönündeki iddialara yanıt verdi.
Marmara Denizi’nde Adalar fayı üzerinde meydana gelen sismik hareketlilik, İstanbullularda büyük bir tedirginliğe sebebiyet verirken, en net ve bilimsel yanıt Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) Deprem Bilim Kurulu’ndan geldi.
Bölgeyi 304 deprem gözlem istasyonu ve yerin 300 metre altındaki 10 derin kuyu istasyonuyla saniye saniye takip eden AFAD, büyüklüğü 1’in altındaki sarsıntıları dahi ölçerek verileri analiz etti. Kurul üyesi 4 profesör, kamuoyunda infial yaratan “Büyük İstanbul depremi tetikleniyor” iddialarına karşı bilimsel kanıtları masaya koydu.
‘DEPREMLERİN BÜYÜK BİR BÖLÜMÜ ADALAR FAYI’NA YAKIN NOKTADA GERÇEKLEŞİYOR’
Deprem Bilim Kurulu üyesi ve Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir, “Salı gününden beri belirli kümelenmeler oluşturacak şekilde büyüklüğü 3,2’ye varan 170’in üzerinde mikrodeprem aktivitesi yaşanmış durumda. Depremlerin önemli bir bölümü Adalar fayına yakın noktada gerçekleşiyor” sözlerini sarf etti.
AFAD çözümlerine göre sarsıntıların 5 ila 13 kilometre derinlikte, farklı odak mekanizmalarıyla gerçekleştiğini ifade eden Sözbilir, “Bugün elimizde, bir mikrodeprem kümesinin büyük depremin habercisi olduğunu önceden ayırt edebilecek güvenilir bir yöntem yoktur. Bir depremin ‘öncü şok’ olduğu ancak arkasından büyük deprem geldiğinde geriye dönük olarak anlaşılabilir” dedi.
‘SOSYAL MEDYADAKİ ETKİLEŞİM TUZAKLARINA DÜŞMEYİN’
Deprem Bilim Kurulu üyesi Prof. Dr. Şükrü Ersoy da Marmara Denizi’nde son günlerde yaşanan sarsıntıların Adalar fayı üzerinde yoğunlaştığını ifade etti.
Ersoy, fayların dönemsel olarak bu tür küçük depremler ve sarsıntı kümeleri üretebileceğini, AFAD’ın gelişmeleri titizlikle takip ettiğini söyledi. Ersoy, “Vatandaşlarımızın paniğe kapılmasını gerektirecek bir durum bulunmamaktadır” şeklinde konuştu.
‘DEPREMİN KESİN ZAMANINI ÖNCEDEN BİLMEK MÜMKÜN DEĞİLDİR’
Sosyal medyada bu sarsıntıların büyük bir depremin habercisi olduğuna yönelik paylaşımlara değinen Ersoy, “Bu tür söylemler etkileşim amacıyla maalesef sıkça kullanılmakta. Küçük bir hareketliliğin ardından hemen büyük bir deprem geleceğini öne sürmek spekülatiftir. Depremin kesin zamanını önceden bilmek bilimsel olarak mümkün değildir” ifadesini kullandı.
Ersoy, tartışılması gereken konunun fayların ne zaman kırılacağı değil, yapı stoklarımızın olası bir sarsıntıya ne kadar hazır olduğu olduğunu söyledi. Ersoy, “Güçlü ve depreme dayanıklı yapılara sahip olduğumuz sürece endişe edilecek bir durum kalmayacaktır” sözlerini sarf etti.
‘BU FAYIN AKTİVİTESİYLE İLGİLİ FARKLI GÖRÜŞLER VAR’
Deprem Bilim Kurulu üyesi ve Ankara Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bahadır Aktuğ ise bölgedeki fay mekanizması ve hareketliliği ile ilgili, “Bu fayın aktivitesiyle ilgili literatürde farklı görüşler var. Mevcut küçük ölçekli depremler, fayın bütününe yönelik kesin bir sonuca ulaşmamız için tek başına yeterli veri sağlamıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye’nin farklı bölgelerinde de zaman zaman benzer sismik kümelenmelerin kaydedildiğini belirten Aktuğ, bu tür küçük hareketliliklerin doğrudan büyük bir depremin habercisi veya öncüsü olarak yorumlanmasının bilimsel temeli olmadığını ifade etti.
Bir depremin “öncü” niteliği taşıyıp taşımadığının ancak olası bir ana şok sonrasında geriye dönük anlaşılabileceği, mevcut tablonun ise spekülasyondan uzak değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Aktuğ, depremlerin fay üzerindeki dağılımı ile ilgili şunları söyledi:
“Depremlerin fay doğrultusu boyunca dağılımını incelediğimizde zamana bağlı bir korelasyon görmüyoruz, yani depremsellik fay boyunca ilerlemiyor. Adalar fayı yaklaşık 44 kilometrelik bir hat ve aktivite bunun yalnızca 7 kilometrelik çok sınırlı, lokal bir kesiminde yaşanıyor. Kademeli bir tetiklenmeye işaret eden herhangi bir derinlik veya doğrultu göçü gözlemlemiyoruz. Dolayısıyla bu veriler, bir sonraki büyük depremi tetikleyecek bir örüntü sunmuyor.”
Vatandaşların sadece AFAD ve yetkili resmi kurumların açıklamalarını dikkate alması gerektiğini ifade eden Aktuğ, temelsiz iddiaların ve kontrolsüz açıklamaların kimi zaman doğrudan konut fiyatlarını, arsa değerlerini ve sigorta piyasalarını etkilemeye yönelik spekülatif bir enstrümana dönüşebildiğine vurgu yaptı.
‘70 DEPREM OLDU DİYE BÜYÜK DEPREM OLMA KOŞULU YOK’
Deprem Bilim Kurulu üyesi ve Kocaeli Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şerif Barış ise Marmara Denizi Adalar fayı üzerinde son günlerde meydana gelen hareketlilik ile ilgili, “Bunlar bizim geri plan depremselliğimiz dediğimiz küçük küçük parçaların kırılması sonucu oluşur” dedi.
Türkiye genelinde benzer süreçlerin sıklıkla yaşandığının altını çizen Barış, “Defalarca bu tür deprem etkinlikleri oldu ve arkasından ne orta büyüklükte ne de büyük bir deprem oldu. 60 ya da 70 depremden sonra büyük deprem olması gerekir diye bir koşul yoktur” ifadelerini kullandı.
Türkiye’nin bir deprem ülkesi olduğunu söyleyen Barış, spekülasyonlar yerine AFAD gibi yetkili kurumların verilerine itibar edilmesini istedi.
Barış, can ve ekonomik kayıpların önüne geçmek için risk yönetiminin merkeze alınması gerektiğinin altını çizerek, sivil toplum kuruluşları, iş yerleri ve ailelerin kendi acil durum afet planlarını eksiksiz hazırlaması çağrısında bulundu.
