İzmirli gençlerden devrim niteliğinde buluş: Deniz suyundan tatlı su ve gıda üreten sistem

İzmir'de lise öğrencileri, deniz suyunu arıtarak tatlı su ve bitki gıdası üreten, aynı zamanda karbonu geri dönüştüren doğadan ilham alan bir sistem geliştirdi. Bu yenilikçi proje, Paris'te düzenlenecek Change Now Gezegen İçin Çözümler Expo2026'da sergilenmeye değer bulundu ve Akdeniz İleri Tarım Araştırmaları Merkezi CIHEAM'ın New Medit dergisinde makale olarak yayınlanacak. Sistem, küresel su kıtlığı, kuraklık ve tarımsal verim düşüşü gibi sorunlara aynı anda çözüm sunmayı hedefliyor.

DOĞAYI TAKLİT EDEN BİR DEVRİM

Sürdürülebilir Kalkınma Gençlik Liderleri Eğitim Programı (SÜGEP) üyesi öğrenciler, 'biyomimikri' adı verilen doğayı taklit etme yöntemiyle çalışan bir mekanizma tasarladı. SÜGEP Akademi Başkanı Mehmet Umut Dilsiz, tatlı suyun yüzde 70'inin tarımda kullanıldığını belirterek, deniz suyunun bu amaçla arıtılmasının devrim niteliğinde bir çözüm olacağını vurguladı. İzmir'in 274 gün boyunca yağış almadığını hatırlatan Dilsiz, su kıtlığının tarımı olumsuz etkileyerek gıda krizini tetikleyebileceği uyarısında bulundu.

SIVI BİR ORMAN KURUYORUZ

Projeye destek veren Adnan Menderes Üniversitesi öğrencisi Melis Uysal, sistemin 'yaşayan mini bir ekosistem' olduğunu açıkladı. Deniz suyunun ön filtreleme ve nanofilitrasyon işlemlerinden geçirilerek tuzdan arındırıldığını, ancak bitkiler için yararlı magnezyum ve fosfatın korunduğunu söyledi. Uysal, 'Mikroalgler bir ormandan çok daha hızlı karbon yakaladığı için sıvı bir orman kuruyoruz' ifadelerini kullandı. Sistemde, bitkilerin atığının mikroalgler için besin, alglerin ürettiği oksijenin ise bitkiler için yaşam kaynağı olduğu kapalı bir döngü oluşturuluyor.

BİRİNİN ATIĞI DİĞERİNİN HAZİNESİ

Lise öğrencisi Ece Ünal, 'Birinin atığı diğerinin hazinesi' ilkesinin bu sistemde gerçeğe dönüştüğünü belirtti. Bitkilerden çıkan azot ve karbondioksitli bileşiklerin algleri beslerken, alglerin fotosentezle ürettiği oksijenin de bitki köklerini desteklediğini anlattı. Öğrenci Ela Gümüş ise İzmir'de gece saat 23.00'ten sonra su kesintileri yaşandığına dikkat çekerek, deniz suyu arıtımına odaklanmanın önemini vurguladı. Proje ekibinden Ela Kuyumcuoğlu, doğayı fethedilecek bir yer değil, taklit edilecek bir mühendis olarak gördüklerini ifade etti.