Kadınlar dikkat! Gece içilen kahve kontrolü kaybetmenize neden olabilir
Gece tüketilen kafeinin özdenetimi zayıflattığı ve pervasız davranışlara yol açtığı bilimsel olarak kanıtlandı. Özellikle kadınlarda daha belirgin görülen bu etki, gece çalışanları için güvenlik riski oluşturabilir.
ABD'deki Teksas Üniversitesi tarafından yapılan yeni bir araştırma, konsantrasyonu toplamak veya uykuyu dağıtmak için ilk tercih edilen yöntem olan kahve, aslında beynimizin "fren" mekanizmasını bozuyor olabilir. Daha önce sadece enerji artırıcı etkisiyle bilinen kafeinin, biyolojik saatle olan etkileşimi bugüne kadar yeterince derinlemesine incelenmemişti. Ancak yapılan son testler, kafeinin günün hangi saatinde alındığının, davranışsal sonuçlar üzerinde hayati bir fark yarattığını gösteriyor.
Sabah içilen kahveden ziyade, gece yarısı yudumlanan kahvenin zihin üzerindeki etkisi, mantıklı düşünmenin önüne geçen bir dürtüselliğe dönüşüyor.
MEYVE SİNEKLERİ ÜZERİNDEKİ KRİTİK DENEYLER
Hakemli bilimsel dergi iScience’ta yayımlanan çalışma kapsamında, genetik ve sinirsel yapıları insanla benzerlik gösteren meyve sinekleri mercek altına alındı. Araştırmacılar, dünyanın en yaygın psikoaktif maddesi olan kafeinin, davranış kontrolünü sağlayan "inhibisyon" (engelleme) yeteneğini nasıl etkilediğini analiz etti. Deneyde sinekler, sevmedikleri güçlü bir hava akımıyla karşılaştıklarında gösterdikleri tepkiler üzerinden test edildi.
GECE TÜKETİMİ ÖZDENETİMİ AZALTIYOR
Yapılan gözlemler çarpıcı sonuçlar ortaya koydu. Gündüz saatlerinde kafein verilen sineklerin davranışlarında kayda değer bir sapma görülmezken, gece kafein alanların olumsuz koşullarda bile kendilerini durduramadıkları saptandı. Araştırma raporunda bu durum, sineklerin tehlikeye rağmen "pervasızca uçması" ve hareketlerini baskılayamaması olarak tanımlandı. Yani gece kafeini, tehlike anındaki sağduyuyu devre dışı bırakıyor.
DİŞİ SİNEKLERDE DAHA GÜÇLÜ ETKİ
Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu ise cinsiyet faktörü oldu. Sistemlerindeki kafein miktarı erkek sineklerle aynı olmasına rağmen, dişi sineklerin çok daha yüksek düzeyde dürtüsel ve kontrolsüz davranışlar sergilediği görüldü. Sineklerde östrojen gibi insani hormonlar bulunmadığı için bilim insanları, bu farkın dişilere özgü başka genetik veya fizyolojik unsurlardan kaynaklandığını düşünüyor.
VARDİYALI ÇALIŞANLAR İÇİN UYARI SİNYALİ
Bu bulgular, gece boyunca kafein desteğiyle ayakta kalan geniş bir kitleyi yakından ilgilendiriyor. Özellikle sağlık çalışanları, güvenlik personeli ve askeri birlikler gibi kritik kararlar almak zorunda olan bireylerde, gece içilen kahvenin "riskli davranış eğilimini" artırabileceği vurgulanıyor. Özdenetimin zayıflaması, profesyonel hatalara ve kontrolsüz eylemlere kapı aralayabilir.