Kaptan Mustafa Can – Denizcilik, İlaç ve Türk Dünyasında Liderliğin Ufuk Çizgisi
Türkiye’nin denizcilik ve ilaç sektöründe öncü isimlerinden biri olan Kaptan Mustafa Can, aynı zamanda İlteriş Vakfı ve Çankırı Konfederasyonu’nun da kurucusu.

Röportaj: Savaş Erman
“Liderliğin Ufuk Çizgisi” adlı kitabında liderliğe ve insan merkezli yönetime dair önemli ilkeleri dile getiren Can, hem denizlerde hem iş dünyasında kazandığı tecrübeleri, milli değerlerle harmanlayarak bir vizyon çiziyor. Biz de kendisiyle denizcilikten sağlığa, Türk dünyasından liderliğe uzanan bir söyleşi gerçekleştirdik.

Denizcilik ve İş Dünyası
Savaş Erman: Denizcilik sektöründe uzun yıllara dayanan bir kariyeriniz var. Bu süreçte sizi en çok şekillendiren zorluk veya deneyim hangisiydi ve bu sizi nasıl bir lider yaptı?
Kaptan Mustafa Can: Denizcilik bir meslek değil, bir karakter inşasıdır. Denizde hata affedilmez; karada olduğu gibi bahane de yoktur. Bir kaptan fırtınada gemiyi değil, ekibini yönetir. Benim için en büyük öğretmen okyanusun kendisiydi. Bazen 8 metre dalgalarla, bazen 40 knot rüzgârla mücadele ederken, liderlik refleksi doğal bir içgüdüye dönüşür. Krizde bağıran değil, sessiz kalan kazanır. Deniz bana şunu öğretti: Her fırtınanın sonunda bir liman vardır, ama o limana ulaşmak sabır, öngörü ve inanç ister. Bugün iş dünyasında da aynı prensiple hareket ediyorum. Geminin rotası gibi, şirketin vizyonu da kaptanın kararlılığıyla belirlenir.
Savaş Erman: Türkiye’nin denizcilikte uluslararası rekabetteki konumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Kaptan Mustafa Can: Türkiye’nin jeopolitik konumu, dünya deniz ticaretinin kalbinde yer alıyor. Fakat potansiyelimizin sadece küçük bir kısmını değerlendiriyoruz. Bizim Boğazlarımız, Süveyş ve Panama kadar stratejik. Eğer doğru politikalarla yönetilirse, bu ülke transit geçişlerden yılda milyarlarca dolar gelir elde edebilir. Benim vizyonum, Türk denizciliğini yalnız taşımacılıkla değil, stratejik akıl ve teknolojik üretim eksenine oturtmak. Kendi gemini tasarlayıp, kendi yakıtını geliştirip, kendi yazılımını üretebildiğinde küresel arenada söz sahibi olursun. Bu yüzden diyorum ki: Türk denizciliği sadece denizde değil, laboratuvarda, tersanede ve masada da güç kazanmalıdır.
Savaş Erman: İş dünyasında başarıyı yalnızca ekonomik ölçütlerle mi değerlendiriyorsunuz, yoksa liderlik ve vizyon bağlamında farklı kriterleriniz var mı?
Kaptan Mustafa Can: Para bir sonuçtur, amaç değil. Başarıyı sadece bilanço rakamlarıyla ölçersen, ruhu olmayan bir şirket yaratırsın. Benim için başarı, insan yetiştirmektir. Bugün yönettiğim her işte arkamdan gelen gençlere fırsat tanıyorum. Çünkü bir lider, yerini alacak liderleri yetiştirmiyorsa, mirası yoktur. Her gemide olduğu gibi her şirkette de kaptan bir gün görevini devreder. O gün geldiğinde sistemi ayakta tutan şey, vizyonun kurum kültürüne yerleşmiş olmasıdır. Benim ölçüm bu: İnsanlar benimle çalıştıktan sonra daha büyük hedeflere yürüyorsa, işte o zaman gerçekten başarmışımdır.

Savaş Erman: Bir iş insanı olarak etik, sorumluluk ve milli değerler arasında nasıl bir denge kuruyorsunuz?
Kaptan Mustafa Can: Etik, bizim kültürümüzde Batı’dan ithal edilmiş bir kavram değildir. Ahlak, adalet ve dürüstlük bizim medeniyetimizin özüdür. Milli değerlerle birleştiğinde bu, iş dünyasında bir pusula haline gelir. Benim için etik davranmak, sadece yasaya uygun hareket etmek değil, vicdanın sesine sadık kalmaktır. İşin büyüklüğü değil, niyetin samimiyeti önemlidir. Türk iş insanının farkı burada olmalı: Millî sermayeyi sadece kazanç aracı değil, ülkesine hizmet aracı olarak görmelidir. Benim her yatırımımın temelinde bu felsefe yatar. Çünkü ben para kazandıkça değil, milletime fayda sağladıkça zenginleştiğime inanırım.

İlaç Sektörü ve Sağlık Vizyonu
Savaş Erman: İlaç sektöründe faaliyet gösteren bir lider olarak, sektördeki en büyük fırsat ve zorluklar nelerdir?
Kaptan Mustafa Can: Türkiye ilaçta dışa bağımlılıktan kurtulmadıkça tam anlamıyla bağımsız olamaz. Biz Carmed İlaç olarak bu zinciri kırmak için yola çıktık. Laboratuvarlarımızda doğanın gücünü bilimin diliyle birleştiriyoruz. Vacrol ve S-Mix formülasyonları bunun somut örneği. Carvacrol gibi doğal bileşikleri epigenetik seviyede etkili hale getiriyoruz. Yani insanın kendi biyolojik savunma sistemini yeniden aktive eden doğal moleküller geliştiriyoruz. Bu sadece bir ürün değil, Türk biliminin dünyaya mesajıdır: Biz kendi formülümüzle şifa üretiriz. Zorluk, büyük ilaç kartelleriyle rekabet etmektir; fırsat ise Anadolu’nun doğasında, bizim coğrafyamızın bitkilerinde gizlidir.

Savaş Erman: Türkiye’nin ilaç ve sağlık alanında uluslararası rekabetteki konumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Kaptan Mustafa Can: Türkiye çok güçlü bir bilim insanı potansiyeline sahip. Ancak sistem, bu potansiyeli ticarileştirecek mekanizmaları henüz kuramadı. Biz Carmed olarak bu eksikliği dolduruyoruz. Üniversitelerle, Ar-Ge merkezleriyle ve genç bilim insanlarıyla ortak çalışıyoruz. Ben inanıyorum ki, önümüzdeki 10 yıl içinde Türk biyoteknolojisi Avrupa’nın önüne geçecek. Çünkü biz sadece ilaç değil, insan vücudunun dengesini geri kazandıran doğal sentezler geliştiriyoruz. Dünyada “epigenetik reprogramlama” konuşuluyor; biz bunu S-Mix gibi doğal formülasyonlarla halkın ulaşabileceği hale getiriyoruz. Bu vizyon sadece ticari değil, insani bir görevdir.

Liderlik ve Ufuk Çizgisi
Savaş Erman: “Liderliğin Ufuk Çizgisi” kitabınızda vurguladığınız liderlik ilkeleri sizin günlük hayatınızda ve iş yönetiminde nasıl somutlaşıyor?
Kaptan Mustafa Can: Benim için liderlik, unvan değil, sorumluluk refleksidir. Kitabımda anlattığım gibi, liderin asıl sınavı fırtınada başlar. Kriz anında herkesin kaçtığı yerde durabiliyorsan, lider olmuşsundur. Ben iş hayatında hiçbir zaman “ben” kelimesini kullanmam. Çünkü gemiyi tek kişi yüzdüremez. Ekibini yüceltmeyen kaptan, sonunda yalnız kalır. Liderlik aynı zamanda empati ve öngörüdür. İnsan doğasını anlamayan, teknolojiyi de yönetemez. “Liderliğin Ufuk Çizgisi” bu yüzden bir yönetim kitabı değil; bir insan kitabıdır.

Türkçülük ve Atatürkçü Perspektif
Savaş Erman: Türkçülük ve Atatürkçü değerleri iş dünyasında ve sosyal projelerde nasıl yaşatıyorsunuz?
Kaptan Mustafa Can: Atatürkçülük benim için bir retorik değil, bir yaşam disiplinidir. Türkçülük ise bu topraklara borcunu bilmek demektir. Ben işimi yaparken dilimi, kimliğimi ve bayrağımı saklamam. Her fabrikamda, her gemimde Türk bayrağı dalgalanır çünkü üretim, milliyetçiliğin en somut hâlidir. Türkçülük sadece tarih bilmek değildir; bugünün gençlerine fırsat tanımaktır. Bizim vakfımız ve projelerimiz bu ilkeyle ilerliyor. “Türk milleti çalışkandır, zekidir” diyen o büyük sözün gereğini yerine getirmek için çalışıyoruz.

İlteriş Vakfı ve Çankırı Konfederasyonu
Savaş Erman: Bu kurumlarda vizyonunuz nasıl şekilleniyor?
Kaptan Mustafa Can: İlteriş Vakfı ve Çankırı Konfederasyonu benim için birer sosyal görevdir. Amacımız sadece hemşehrilik değil, Türk dayanışmasının modelini oluşturmak. Biz “birlikte üretmeyi” esas alıyoruz. Gençleri burslarla, kadın girişimcileri üretimle, sanatçıları destekle projelerle bir araya getiriyoruz. Bu vakıf, bir nevi Türk dünyasının mikro laboratuvarıdır. Yerelden evrensele uzanan bir kalkınma modeli kuruyoruz.

Gelecek Vizyonu ve İlham
Savaş Erman: Gelecekte Türk denizciliği, ilaç sektörü ve Türk dünyasını nasıl bir noktada görmek istiyorsunuz?
Kaptan Mustafa Can: Gelecek, kendi rotasını çizebilen milletlerin olacak. Ben Türkiye’yi; deniz ticaretinde, ilaçta, tarımda, teknolojide kendi kendine yeten bir güç olarak görmek istiyorum. Her alanda “yerli üretim – küresel vizyon” dengesini kurmalıyız. Bu benim hayat felsefemdir. Denizlerde Transbosphor, laboratuvarlarda Carmed, kültürde İlteriş... hepsi aynı düşüncenin parçalarıdır: Kendine güvenen bir Türk modeli.

Savaş Erman: Son olarak, gençlere mesajınız nedir?
Kaptan Mustafa Can: Cesur olun. Hata yapmaktan korkmayın, korkak yaşamaktan korkun. Dünyayı değiştirenler hep farklı düşünenlerdir. Unutmayın, rotası olmayan gemiye hiçbir rüzgâr yardım etmez. Rüyanız varsa, haritanız vardır. Haritanız varsa, yol da vardır. Benim çağrım şu: Her Türk genci, kendi hayatının kaptanı olmalıdır.



