Kiracılar Sendikası ilk toplantısını yaptı

Barınma ve kira krizine karşı kurulan Kiracılar Sendikası, ilk toplantısını İstanbul Bostancı'daki Birleşik Metal-İş Sendikası konferans salonunda yaptı. Toplantıya vatandaşların yanı sıra siyasi parti, sendika, sivil toplum kuruluşu ve demokratik kitle örgütlerinin temsilcileri katıldı. Açılışı sendikanın kurucu üyelerinden avukat Elif Yücel yaptı. Yücel, HABAŞ'taki iş kazasında hayatını kaybeden işçiyi anarak, bir işçinin çalışma saatleri ve geçim sıkıntısına ilişkin sözlerini aktardı: “Her gün 12, 16, 17, 20 saat çalıştırılıyoruz ne kiraya yetiyor, ne alışverişe, ne çoluk çocuğa yetiyor; insan gibi yaşamak istiyoruz. Buna kader demeyelim artık.” Yücel, yüksek kiralar, tahliye baskısı ve güvencesiz sözleşmelerin ortak sorunlar olduğunu belirterek, “Barınma sorunu kişisel değil, sistemsel bir sorundur. Çözümü de bireysel değil, ortak mücadelededir” dedi.

Barınma krizinin farklı boyutları

Kurucu üyelerden çevre mühendisi Çağla Aydın, barınma sorununun insanların yaşamını sürdürüp sürdüremeyeceğini belirleyen bir noktaya geldiğini söyledi. Aydın, gidecek yeri olmadığı için otobüste uyuyan bir öğretmenin hayatını kaybettiğini; yılın başında Kağıthane'de kirasını ödeyemediği için evinden çıkarılan Cemal Ertürk'ün soğuktan korunmak amacıyla girdiği otomobilde çıkan yangında öldüğünü anlattı. Adana'da tadilat gerekçesiyle evinden çıkarılan 72 yaşındaki Faruk'un yeni bir ev bulamayınca köprü altında yaşamaya başladığını da aktardı. Aydın, Türkiye'de her gün ortalama bir kadının öldürüldüğünü ve yüksek barınma masraflarının şiddet gördüğü evlerden ayrılmayı zorlaştırdığını ifade etti. Emekçilerin gelirlerinin büyük bölümünü barınmaya ayırmasının eğitim, sağlık ve gıda harcamalarını kıstığını söyledi. Konutun yatırım aracına dönüşmesinin krizi derinleştirdiğini belirten Aydın, bu sürecin 1980'lerden itibaren, somut uygulamaların ise 2000'lerden sonra belirginleştiğini kaydetti. Aydın, İstanbul Planlama Ajansı verilerine göre kentte 750-800 bin konutun kiraya verilmeden boş tutulduğunu söyledi. İhtiyaç sahipleri barınma sorunu yaşarken konutların boş kalmasının eşitsizliği gösterdiğini belirten Aydın, ikiden fazla ya da üçten fazla konutu olanlara özel yaptırımlar uygulanmasını ve konutun yatırım aracı olmaktan çıkarılmasını savundu. İspanya'da Mari Carmen'in evinden çıkarılmasıyla başlayan hareketin, 2 gün önce işçi sendikalarının genel greve götürdüğü bir sürece dönüştüğünü; Portekiz'de 30 şehirde barınma hakkı için eylemler yapıldığını, Berlin ve New York'ta da bu konunun seçim sonuçlarını etkilediğini söyledi. Aydın, “Barınma sorunu artık hayatımızı nasıl sürdüreceğimizi, hatta sürdürüp sürdüremeyeceğimizi neredeyse belirleyen bir konu haline gelmiş durumda” dedi.

Kiracı oranı yüzde 28'e çıktı

Kurucu üyelerden şehir plancısı Fatma Eryıldız, TÜİK verilerine göre Türkiye'de kirada yaşayanların oranının 2012'de yüzde 20 ile en düşük seviyedeyken bugün yüzde 28'e ulaştığını aktardı. Eryıldız, 2019'da asgari ücretle ödenebilen bir kiranın bugün 1.7 asgari ücrete karşılık geldiğini söyledi. İstanbul'da aylık ortalama kiranın 50 bin lira, asgari ücretin 28 bin lira olduğunu belirten Eryıldız, yıllık kira artışının yüzde 48, resmi artış oranının yüzde 31, asgari ücret artışının ise yüzde 27 olduğunu kaydetti. OECD verilerine göre Türkiye'nin kira artışında ilk sırada bulunduğunu, kira-hane geliri oranında ise 35 ülke arasında 34'üncü olduğunu söyleyen Eryıldız, Avrupa'da gelirin yüzde 40'ından fazlasının kiraya ayrılmasının ağır yük kabul edildiğini hatırlattı. Türkiye'de resmi istatistiklere göre 9 milyon kiracı hanenin gelirinin yüzde 40'ından fazlasını kiraya verdiğini belirten Eryıldız, “2019'dan buraya son 5-6 yıla baktığımız zaman kiralar ücretler karşısında eriyor” dedi. Eryıldız, İstanbul'da kira artışlarının yüzde 50'yi aştığını; Fatih'te yüzde 71, Bağcılar'da yüzde 77, Zeytinburnu'nda yüzde 71'e ulaştığını söyledi. Bu ilçelerde yıllık artışın yüzde 70'in üzerinde olduğunu, Silivri, Çekmeköy ve Şile'nin ise İstanbul'un çeperlerinde artışın daha düşük olduğu yerler arasında bulunduğunu aktardı. Türkiye'deki kiracıların yüzde 20'sinin evini ısıtamadığını, yüzde 40'ının tadilat ihtiyacını karşılayamadığını da ekledi.

“Sistemi değiştirmek için yola çıkıyoruz”

Kurucu üyelerden şehir plancısı Bilge Avcı, kiracıların işçi, memur, öğrenci, emekli ve esnaf gibi toplumun geniş kesimlerinden oluştuğunu vurgulayarak, “Bu sorun birkaç kişinin değil milyonların sorunu” dedi. Avcı, evsiz insanlar ile kullanılmayan evlerin aynı kentte yan yana bulunduğunu söyledi. Kiralık sosyal konutların oluşturulması, boş konutların değerlendirilmesi, çok sayıda konutu olanların kademeli vergilendirilmesi ve turistik kiralamaların mahallelerin barınma ihtiyacına göre kısıtlanması için mücadele edeceklerini belirtti. Avcı, kiracıların dernek yerine sendika kurmayı seçtiğini; sendikanın, kiracıların mülk sahipleri karşısındaki pazarlık gücünü artırmasını hedeflediklerini ifade etti. Kiralık ev arayanları, evsiz kalma riski taşıyanları, barınamadığı için ailesinin yanında yaşayanları ve uygun fiyatlı ev bulabilmek için işe uzun mesafeler kat edenleri kapsadıklarını söyledi. Avcı, “Kiracılar sendikası olarak da bu sistemi değiştirmek için hepimizin hayatını işgal eden sistematik sorunlarla örgütlü mücadele etmek için bu yüzden yola çıkıyoruz” dedi. Toplantıda DEM Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek de konuşma yaptı.