Küresel borç krizi kapıda: Gelişmiş ülkeler alarm veriyor

Mali baskılar, artan faiz giderleri, demografik değişimlerden kaynaklanan sağlık hizmetleri maliyetlerindeki yükseliş, savunma harcamalarındaki artış ve doğal afetler ile iklim değişikliğinin ekonomik kayıplarını artırması, küresel mali piyasalarda uzun vadeli borçlanma maliyetlerinin yükselmesine neden oluyor.

ARTAN BORÇ YÜKÜ

Gelişmiş ülkelerde popülizm eğilimlerinin sık kabine değişiklikleri ve hükümet değişimleriyle birleşmesi, politika yapıcıların artan kamu borcunu kontrol altına almak için gerekli zorlu kararları almasını güçleştiriyor. Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) blog sitesinde yayımlanan analize göre, küresel kamu borcunun Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'ya (GSYH) oranının bu yıl yüzde 95,1'e çıkması bekleniyor. IMF'nin olumsuz senaryosuna göre ise bu oran 2027'ye kadar yaklaşık yüzde 117'ye ulaşarak İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en yüksek seviyeye çıkabilir. Fransa, İngiltere ve ABD gibi büyük ekonomiler, küresel kamu borcundaki artışın başlıca nedenleri arasında gösteriliyor.

DEVLET TAHVİL İHRAÇLARI REKOR KIRDI

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü'nün (OECD) Küresel Borç Raporu'na göre, 2023'te 14 trilyon dolar olan devlet tahvil ihraçları 2024'te 16 trilyon dolara, bu yıl ise 17 trilyon dolara ulaşarak rekor kırması öngörülüyor. Gelişmekte olan ülkelerde de piyasadan borçlanma seviyesi keskin bir artış göstererek 2007'de bir trilyon dolar olan tahvil ihracı, 2024'te 3 trilyon doların üzerine çıktı. Gelişmiş ekonomilerin toplam borcu yılın ikinci çeyreğinde 228,2 trilyon dolar olarak hesaplanırken, gelişmekte olan ülkelerde toplam borç 109,5 trilyon dolara ulaştı. Birçok gelişmiş ekonomide borçlanma ihtiyacı salgın öncesi seviyelerin oldukça üzerinde seyretmeye devam ediyor ve anlamlı bir tersine dönüş işareti görülmüyor.

FRANSA, İTALYA VE İNGİLTERE ENDİŞE YARATIYOR

Fransa'da siyasi belirsizlik, GSYH'nin yüzde 110'un üzerinde olan borç yığınını ve AB sınırlarının neredeyse iki katı olan bütçe açığını kontrol altına almayı zorlaştırıyor. Ülkenin kamu borcu GSYH'nin yüzde 113,9'una denk gelirken, IMF bu oranın 2030'a kadar yüzde 128'in üzerine çıkacağını öngörüyor. İtalya, Avro Bölgesi'nde en yüksek kamu borcuna sahip ülkelerden biri olup, 3,2 trilyon avro (GSYH'nin yaklaşık yüzde 140'ı) ile Avro Bölgesi'nin borcunun beşte birini oluşturuyor. İngiltere'nin kamu borcu ise GSYH'nin neredeyse yüzde 100'üne ulaşmış durumda ve faiz yükü kamu harcamalarının yüzde 8,3'ünü oluşturuyor. ABD'nin borç yükü yaklaşık 37 trilyon doları aşarken, faiz ödemeleri yıllık bazda 1 trilyon doların üzerinde. Japonya'nın kamu borcu GSYH'nin yüzde 235'ine ulaşmış durumda. Almanya'nın kamu borcunun GSYH'ye oranı 2024'te yüzde 62,5 olarak gerçekleşti, ancak artan harcamalar bütçe açıklarını yükseltiyor.