Küresel borç yükü rekor kırıyor: Gelişmiş ülkeler başı çekiyor

Mali baskılar, yükselen faizler, artan sağlık hizmetleri maliyetleri, savunma harcamalarındaki artış ve iklim değişikliğinin etkileri, küresel borç yükünü giderek daha da şiddetli hale getiriyor. Bu faktörler, gelişmiş piyasalarda uzun vadeli borçlanma maliyetlerinin artmasına neden oluyor.

ARTAN BORÇ YÜKÜ VE POLİTİKA ZORLUKLARI

Artan popülizm ve sık kabine değişiklikleri, politika yapıcıların kamu borcunun seyrini düzeltmek için gerekli zorlu kararları almasını güçleştiriyor. Gelişmiş ülkelerde 2008 finansal krizi, avro krizi, Kovid-19 salgını ve Rusya-Ukrayna savaşı gibi dönemlerde yeni borçlanma eğilimi dikkat çekiyor. Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) analizine göre, küresel kamu borcunun Gayrisafi Yurt İçi Hasıla'ya (GSYH) oranının bu yıl yüzde 95,1'e çıkması bekleniyor. IMF'nin olumsuz senaryosuna göre, küresel kamu borcu 2027'ye kadar yaklaşık yüzde 117'ye ulaşarak İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en yüksek seviyeye erişebilir. Fransa, İngiltere ve ABD gibi büyük ekonomiler, küresel kamu borcundaki artışın başlıca nedenleri arasında gösteriliyor. Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü'nün (OECD) raporuna göre, 2023'te 14 trilyon dolar olan devlet tahvil ihraçları, 2024'te 16 trilyon dolara ulaştı ve bu yıl 17 trilyon dolara çıkarak rekor kırması öngörülüyor. Gelişmekte olan ülkelerde de piyasadan borçlanma seviyesi keskin bir artış göstererek 2007'deki bir trilyon dolardan 2024'te 3 trilyon doların üzerine çıktı.

ÜLKELERE GÖRE BORÇ DURUMU

Uluslararası Finans Enstitüsü'nün (IIF) raporuna göre, yılın ikinci çeyreği sonunda küresel borç 337,7 trilyon dolara ulaştı. Çin, Fransa, ABD, Almanya, İngiltere ve Japonya, borç seviyelerinde dolar cinsinden en büyük artışları kaydetti. Gelişmiş ekonomilerin toplam borcu 228,2 trilyon dolar olarak hesaplanırken, gelişmekte olan ülkelerde toplam borç 109,5 trilyon dolara ulaştı. Fransa, siyasi krizler ve yüksek bütçe açığı ile borç konusunda yatırımcıların endişe ettiği ülkelerin başında geliyor. Ülkenin kamu borcu GSYH'nin yüzde 113,9'una denk gelirken, IMF bu oranın 2030'a kadar yüzde 128'in üzerine çıkacağını öngörüyor. İtalya, Avro Bölgesi'nde en yüksek kamu borcuna sahip ülkelerden biri olup, 3,2 trilyon avro (GSYH'nin yaklaşık yüzde 140'ı) ile Avro Bölgesi'nin borcunun beşte birini oluşturuyor. İngiltere'nin kamu borcu GSYH'nin neredeyse yüzde 100'üne ulaşırken, bu borcun faiz yükünün bu yıl kamu harcamalarının yüzde 8,3'ünü oluşturması bekleniyor. ABD'nin borç yükü yaklaşık 37 trilyon doları aşarken, faiz ödemeleri yıllık bazda 1 trilyon doları aşıyor. Japonya'nın kamu borcu GSYH'nin yüzde 235'ine ulaşmış durumda. Almanya, gelişmiş ekonomiler içinde en düşük borç/GSYH oranına sahip ülke olmasına rağmen, altyapı programları ve askeri güçlenmeler bütçe açıklarını artırıyor. AB'de kamu borcunun GSYH'ye oranı 2025'in ilk çeyreğinde yüzde 81,8'e çıkarken, Birliğin borçlarının geri ödenmesi için tartışmalar devam ediyor. Brüksel'in Kovid-19 döneminde aldığı 800 milyar avroluk borcun yeniden finanse edilmesi önerisi, Almanya tarafından karşı çıkılıyor.