Mazlum: İkinci taslakta fosil yakıt çıkışı yok
Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Semra Cerit Mazlum, ikinci taslakta fosil yakıtlardan uzaklaşma çağrısının çıkarılmasını geri adım olarak niteledi; finansman ve adil geçişte uzlaşma sağlanamadığını söyledi.

Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Semra Cerit Mazlum, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’de yayımlanan ikinci çerçeve karar taslağını değerlendirdi. COP31 Başkanlığının ülkeleri dinleyerek taslağı şekillendirdiğini belirten Mazlum, 19 Kasım’da yayımlanan metnin ilk taslağa kıyasla sayfa, paragraf ve konu sayısı bakımından daraldığını, bazı başlıkların çıkarıldığını söyledi. “Fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunun bu ikinci taslakta olmaması gerçekten bir geri adım” dedi. İlk taslakta fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik açık ifadeler bulunduğunu hatırlatan Mazlum, ikinci taslakta bunların yer almamasını eleştirdi. Karbon yakalama, kullanma ve depolama ile atmosferden karbondioksit uzaklaştırma teknolojilerinin, fosil yakıtlardan çıkış çağrısı olmadan öne çıkarılmasının risk taşıdığını savundu. Bu teknolojileri fosil yakıtların sistemde kalmasını sağlayabilecek “yanlış çözümler” olarak nitelendirdi; geniş arazi ve su kullanımlarının gıda üretimi ile temel ihtiyaçları etkileyebileceğini belirtti. Mazlum, bir buçuk derecede kalmanın temel yolunun fosil yakıtları enerji sisteminden çıkarmak olduğunu söyledi. Taslakta, atmosferden karbondioksit uzaklaştırmanın derin emisyon azaltımlarını tamamlaması, bunların yerini almaması veya gecikmesine neden olmaması gerektiği de yer alıyor.
Elektrifikasyon hedefi taslakta korundu
Türkiye ve Avustralya’nın önem verdiği, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035’e kadar yüzde 35’e çıkarma hedefi ikinci taslakta korundu. Mazlum, elektrifikasyonun fosil yakıtlardan uzaklaşma, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliğiyle birlikte ele alınması gerektiğini; elektriğin hangi kaynaklarla üretildiği ve dönüşümde hangi aktörlerin rol aldığına da bakılması gerektiğini söyledi. Dubai’deki fosil yakıtlardan uzaklaşma kararının bu hedefle ilişkilendirilmemesini zayıflama olarak değerlendirdi. Yerel, katılımcı ve daha demokratik bir yenilenebilir enerji modeli kurulabileceğini belirten Mazlum, büyük şirketler ile fosil yakıt üreticisi ülkelerin elektrifikasyon yatırımlarını artırdığına dikkat çekti. Taslağın olumlu yanları arasında okyanusların ve okyanuslardaki biyolojik çeşitliliğin korunmasına yer verilmesini gösteren Mazlum, Pasifik ada ülkelerinin COP31’de okyanusların öne çıkarılmasını istediğini aktardı. Bu başlıkta sürecin devam etmesi önerisini olumlu bulan Mazlum, “Türkiye’nin ve Avustralya Başkanlığının bunu COP’un önemli çıktılarından biri haline getirmeleri önemli” dedi.
Uyum finansmanında başlangıç tutarı belirsiz
Uyum finansmanının 2035’e kadar üç katına çıkarılması hedefinde hangi başlangıç yılı ve tutarın esas alınacağının netleşmediğini belirten Mazlum, bu konuda teknik rapor hazırlanması önerisinin ikinci taslakta bulunduğunu söyledi. Ayrı yürütülen finansman ve uyum müzakerelerinde uzlaşma sağlanamadığını, taraflar anlaşamayınca konunun çerçeve karara alınamadığını kaydetti. Mazlum, Antalya’da işler hale getirilmesi beklenen adil geçiş mekanizmasının finansmanı konusunda da gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin anlaşamadığını ifade etti. Gelişmiş ülkeler finansman içeren bir mekanizmaya karşı çıkarken, gelişmekte olan ülkeler mali destek olmadan mekanizmanın sonuç vermeyeceğini savunuyor. Anlaşmazlık nedeniyle kararın sonraki iklim konferanslarına bırakılması eğilimi bulunduğunu aktaran Mazlum, ertelemenin COP31 açısından kayıp olacağını belirtti. Mekanizmanın çalışanların ve kırılgan kesimlerin haklarını koruması gerektiğini vurguladı.
Uyum Fonu taahhütleri yaklaşık 50 milyon dolar
Mazlum, Uyum Fonu için yıllık 300 milyon dolarlık kaynak toplama hedefiyle 2035 için belirlenen yıllık 300 milyar dolarlık genel iklim finansmanı hedefinin farklı olduğunu vurguladı. Uyum Fonu taahhütlerinin yaklaşık 50 milyon dolarda kalmasını, geçen yıla göre daha düşük bir düzey olarak nitelendirdi ve bunun uyum finansmanına yönelik iradenin gerilediğini gösterdiğini söyledi. Küresel Çevre Fonu kaynaklarının yenilenmesi sürecinde de katkıların düştüğünü belirtti. Emisyon azaltımı, uyum ve adil geçiş konularında uzlaşı sağlanamamasının taslakları daha çok prosedürel kararlarla sınırlı bıraktığını kaydeden Mazlum, Panama’nın sonuçları yetersiz bulması halinde uzlaşıya katılmayacağı yönünde itiraz bildirdiğini, başka ülkelerin de benzer itirazlar dile getirdiğini aktardı. Zengin ülkelerin finansman, bazı fosil yakıt ülkelerinin emisyon azaltımı, bazı gelişmekte olan ülkelerin ise mali destek sağlanmaması nedeniyle diğer başlıklarda ilerleme konusunda anlaşmazlık yaşadığını söyledi.

