Ekonomik krizin baskısı akaryakıt tabelalarına yansımaya devam ederken, temmuz ayı boyunca motorin fiyatlarındaki tırmanış dikkat çekti. İstanbul Avrupa Yakası'nda 1 Temmuz'da 64,57 TL olan motorinin litre fiyatı, 31 Temmuz itibarıyla 80,97 TL'ye yükseldi.
Yüzde 25,4'lük Artış: Yurttaş ve üretici, yalnızca bir ay içinde litre başına 16,40 TL'lik ek maliyetle karşı karşıya kaldı.
Benzini Üçe Katladı: Aynı dönemde benzinin litre fiyatı 62,29 TL'den 67,18 TL'ye (yüzde 7,9 artış) çıkarken, motorindeki dev artış üretim ve taşımacılık sektöründeki maliyet baskısını artırdı.
Vergi Kalkanı İndi, Yük Doğrudan Pompaya Bindi
Motorin fiyatlarındaki sert yükselişte; Batı Asya'daki jeopolitik gerilimler nedeniyle 82-89 dolar bandına çıkan küresel petrol fiyatları ve TL'deki değer kaybı etkili oldu. Ancak zamların asıl belirleyicisi iç piyasadaki vergi düzenlemeleri oldu. Akaryakıt zamlarını sınırlayan Eşel Mobil sisteminin kademeli olarak rafa kaldırılması ve ÖTV indirimlerinin azaltılması, rafineri maliyetlerindeki artışın doğrudan pompa fiyatlarına yansınmasına yol açtı.
Çiftçiye Hasat Döneminde Ağır Darbe
Maliyet krizinden en derin yarayı tarım sektörü alıyor. Toprağın sürülmesinden hasada kadar motorine bağımlı olan çiftçi, rekor zamlarla hasat sezonunda karşılaştı.
Yakıt Gideri Katlandı: Bir biçerdöverin dekar başına tükettiği motorin maliyeti, yakıt zamlarıyla birlikte dekar başına 70-90 TL bandından 120-150 TL bandına sıçradı.
Hasat Ücretini Yuttu: Dekar başına 310 TL olarak belirlenen biçerdöver hasat ücretinin neredeyse yarısı doğrudan motorin giderinden oluşmaya başladı. Gübre, tohum ve ilaç nakliyesindeki artışlar da üreticinin ayakta kalma mücadelesini zorlaştırıyor.
Maliyetler Raflara, Zamlar Sofraya Yansıyacak
Motorindeki artış tarlada kalmıyor. Tarım ürünlerinin tarladan hale ve market raflarına ulaştırılması dizel araçlarla sağlandığı için ulaşımdaki her artış etiketlere yansıyor. Üretimden taşımacılığa kadar maliyetleri katlayan bu yüzde 25'lik zammın, lojistik giderlerini yukarı çekerek önümüzdeki haftalarda gıda enflasyonunu daha da körüklemesi bekleniyor.
