Netanyahu'nun siyasi geleceği İsrail seçiminde belirlenecek

İsrail’de Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarından sonra düzenlenen ilk genel seçimde oy verme işlemi başladı. Yaklaşık 7,3 milyon seçmen, 120 üyeli Knesset’in yeni temsilcilerini belirlemek için sandık başına gidiyor. Yerel saatle 07.00’de başlayan oy verme 22.00’de sona erecek. İsrail Merkez Seçim Komitesi’ne göre seçmenlerin yaklaşık 330 bini ilk kez oy kullanacak; parlamentoya girmek için 37 parti ve ittifak yarışıyor. Kamuoyu araştırmaları, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un liderliğindeki Yashar Partisi’nin Başbakan Binyamin Netanyahu’nun Likud Partisi’nin önünde olduğunu gösteriyor. Ancak iki bloktan herhangi birinin hükümet kuracak çoğunluğu elde etmesi kesin görünmüyor. İsrail’de toplam 19 yıl başbakanlık yapan Netanyahu, kampanyasını savaş dönemindeki liderliği ve ABD Başkanı Donald Trump’la yakın ilişkisi üzerine kurdu. Trump’ın desteğini alan Netanyahu, 25 Ekim Pazar günü yeniden başbakan olması halinde “ABD’nin İran tehdidini tamamen ortadan kaldırmak amacıyla yeniden harekete geçmeye hazır” olduğunu savundu. Eisenkot ise Netanyahu’yu “korku, yalan ve tehditlere dayalı bir seçim kampanyası” yürütmekle suçladı. ABD’nin İsrail halkının seçeceği her liderle iş birliği yapacağından emin olduğunu söyleyen Eisenkot, Netanyahu’nun dış politika ve güvenlik yaklaşımını da eleştirdi.

Savaş, güvenlik ve hükümetin sorumluluğu

Seçim gündeminde Gazze’deki savaş, İran’la askeri çatışmalar, Batı Şeria’da yükselen şiddet ve İsrail’in uluslararası alandaki yalnızlaşması yer alıyor. Muhalifler, 7 Ekim 2023 saldırılarının önlenememesine yol açan güvenlik ve istihbarat açıklarından hükümeti sorumlu tutuyor ve ülke çapında bağımsız soruşturma istiyor. Gazze’deki sağlık yetkililerinin verilerine göre İsrail’in saldırıların ardından başlattığı askeri operasyonlarda 74 binden fazla Filistinli yaşamını yitirdi. Savaş bölgede büyük yıkıma yol açarken, İsrail’in uluslararası konumunu da etkiledi. Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Gazze’de işlendiği iddia edilen savaş suçları nedeniyle Netanyahu hakkında tutuklama kararı çıkardı. Netanyahu ayrıca uzun süredir devam eden yolsuzluk davasıyla karşı karşıya; suçlamaları reddediyor. Kampanyada yargı reformu, ultra-Ortodoks Yahudilerin zorunlu askerliği ve Batı Şeria’daki Yahudi yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik şiddeti de tartışıldı. Muhalefetin güç kazanması halinde bile Filistin politikasında kapsamlı değişiklik beklentisi sınırlı. Eisenkot iki devletli çözüme karşı çıkarken, yerleşimcilerin şiddetini eleştiriyor. İran’ın nükleer silah edinmesinin askeri müdahaleyle ya da ABD destekli diplomatik anlaşmayla engellenmesini savunuyor. Ana akım partiler arasındaki tartışmalar ağırlıklı olarak güvenlik, yönetim ve siyasi sorumluluk üzerinde yoğunlaştı.

Koalisyon için 61 milletvekilinin desteği gerekiyor

Netanyahu’nun yeniden hükümet kurabilmesi için Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ile Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in desteğine ihtiyaç duyabileceği belirtiliyor. Filistinlilere yönelik şiddeti teşvik ettikleri gerekçesiyle bazı Batılı ülkelerin yaptırım uyguladığı iki siyasetçi, mevcut koalisyonun önemli ortakları. Anketler, Ben-Gvir’in liderliğindeki Yahudi Gücü Partisi’ne desteğin arttığını gösteriyor. İsrail vatandaşı Filistinlilerin sandığa katılımı da parlamentodaki güç dengesini etkileyebilir. Eisenkot Arap partileriyle koalisyon kurmaya karşı olduğunu açıklasa da bazı siyasi analistler, bu partilerin Netanyahu’yu iktidardan uzaklaştırmak amacıyla Eisenkot liderliğindeki azınlık hükümetine dışarıdan destek verebileceğini belirtiyor. Nispi temsil sisteminde hükümet kurmak için 120 sandalyeli Knesset’te en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor. Anketlere göre ne Netanyahu’nun sağ bloku ne de Eisenkot’un muhalefeti bu sayıya tek başına ulaşmakta kolaylık yaşayabilir. Sandıkların kapanmasının ardından çıkış anketleri ilk tabloyu verecek. Kesin sonuçların 30 Ekim’e kadar belirlenmesi, resmi sonuçların 4 Kasım’da yayımlanması bekleniyor. Sonuçlar kesinleşince Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, siyasi parti temsilcileriyle görüşerek hükümeti kurma ihtimali en yüksek adayı görevlendirecek. Koalisyon kurulamazsa yeniden seçim yapılabilecek; bu süreçte Netanyahu yeni hükümet kurulana kadar geçici başbakan olarak görevini sürdürebilecek.