Özel Haber|Nardugan: Güneşin Yeniden Doğuşu, Türk’ün Kadim Hafızası
Türk milletinin binlerce yıllık tarihsel hafızasında yer alan ve İslamiyet öncesi Türk inanç dünyasının en önemli bayramlarından biri olarak kabul edilen Nardugan Bayramı,Ön-Türk Akademisi tarafından düzenlenen kapsamlı bir panelle yeniden gündeme taşındı

Savaş Erman
Türk tarihinin derin katmanlarını, kültürel sürekliliğini ve kozmolojik düşünce yapısını merkeze alan etkinlik, akademik çevreler, araştırmacılar ve tarih meraklıları tarafından yoğun ilgiyle takip edildi.
Panel, yalnızca bir bayram anlatısının ötesine geçerek; Türklerin doğa ile kurduğu ilişkiyi, güneş kültünü, zaman algısını ve kültürel hafızanın modern çağda nasıl korunması gerektiğini ele alan nitelikli bir düşünce zemini sundu.

Nardugan Nedir? Türk Kozmolojisinde Güneş, Yeniden Doğuş ve Umut
Nardugan Bayramı, Türklerin 21 Aralık kış gündönümünü esas alan kadim zaman anlayışına dayanır. Gecenin en uzun, karanlığın en baskın olduğu bu tarihten sonra gündüzlerin uzamaya başlaması, Türk düşünce sisteminde güneşin yeniden doğuşu, yani aydınlığın karanlığa galip gelişi olarak yorumlanmıştır.
Kelime kökeni itibarıyla “Nar” (Güneş) ve “Tugan/Tuğan” (Doğmak) sözcüklerinden türeyen Nardugan; yeniden dirilişi, umudu, bereketi ve hayatın sürekliliğini simgeler. Bu yönüyle Nardugan, yalnızca bir mevsim geçişi değil, Türk kozmolojisinde Gök–Yer–İnsan dengesinin sembolik bir ifadesidir.
Orta Asya Türk topluluklarında Nardugan;
-
Akçam ağacının kutsallığı
-
Ateş etrafında yapılan ritüeller
-
İyiliğin kötülüğe üstün gelişi
-
Toplumsal dayanışma ve paylaşma
gibi unsurlarla kutlanmış; Türklerin doğaya hükmeden değil, doğayla uyum içinde yaşayan bir medeniyet anlayışına sahip olduğunu göstermiştir.

Ön-Türk Akademisi’nden Bilimsel ve İlkesel Bir Yaklaşım
Ön-Türk Akademisi tarafından düzenlenen panel, Nardugan Bayramı’nı popüler kültür tartışmalarının ötesine taşıyarak bilimsel, tarihsel ve akademik bir çerçevede ele alma hedefiyle gerçekleştirildi. Bu yönüyle etkinlik, Türk tarihinin ideolojik yaklaşımlarla değil, veriye dayalı çalışmalarla değerlendirilmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koydu.

Saka ve İskitler Üzerinden Nardugan Okuması: Bahtiyar Aydın
Panelin dikkat çeken konuşmacılarından biri, Saka ve İskitler üzerine uzmanlığıyla tanınan tarihçi Bahtiyar Aydın oldu. Aydın, sunumunda Orta Asya bozkır kültürünün inanç sistemlerini, güneş merkezli kozmolojiyi ve Nardugan Bayramı’nın bu sistem içindeki yerini tarihsel kaynaklar üzerinden değerlendirdi.
Aydın, Saka ve İskit kültürlerinin Türk tarihinin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulayarak, Nardugan’ın bu kadim kültürel süreklilik içinde ele alınması gerektiğini ifade etti. Sunumda, güneş kültü, hayat ağacı ve kutsal zaman anlayışı gibi kavramlar üzerinden Türklerin evrene bakışı detaylı biçimde ele alındı.

Dil, Kültür ve Süreklilik: Osman Sertkaya
Panelin bir diğer önemli konuşmacısı, “Hititçe Güzel Türkçe” kitabının yazarı Osman Sertkaya oldu. Sertkaya, Anadolu’nun kadim dilleri ile Türk dili arasındaki etkileşimi ele alarak, kültürlerin birbirinden kopuk değil, çoğu zaman iç içe ve süreklilik halinde var olduğunu ortaya koydu.
Sertkaya, Nardugan geleneğinin yalnızca Orta Asya ile sınırlı bir kültürel unsur olarak değil, Anadolu’daki tarihsel birikimle birlikte okunması gereken bir değer olduğuna dikkat çekti. Dil üzerinden yapılan bu analiz, katılımcılar tarafından ilgiyle takip edildi.

Vedat Köle: “Türk Tarihi Sloganlarla Değil, Bilimle Anlatılmalıdır”
Panelin açılış ve değerlendirme konuşmalarını yapan Ön-Türk Akademisi Başkanı Vedat Köle, Türk tarihinin yüzeysel anlatılarla değil, derinlikli akademik çalışmalarla ele alınmasının önemine vurgu yaptı.
Köle, Nardugan Bayramı’nın Türk milletinin tarihsel hafızasında önemli bir yere sahip olduğunu belirterek, bu tür etkinliklerin Türk gençliği açısından da büyük önem taşıdığını ifade etti. Ön-Türk Akademisi’nin hedefinin, Türk tarihini ideolojik kamplaşmaların dışına çıkararak bilimsel bir ortak zeminde ele almak olduğunu dile getirdi.

Peon Kitap’tan Kültürel Hafızaya Yayın Desteği
Etkinlik kapsamında Peon Kitap tarafından yayımlanan Türk tarihi, kültürü ve düşünce dünyasına ilişkin eserler de tanıtıldı. Peon Kitap’ın, Türk dünyasına yönelik yayınlarıyla akademik çalışmaları geniş kitlelerle buluşturma misyonu vurgulandı.
Yayıncılık ile akademik çalışmalar arasındaki bağın güçlendirilmesi açısından panel, kültürel üretimin önemli bir örneği olarak değerlendirildi.

Yoğun İlgi, Güçlü Katılım, Derinlikli Tartışmalar
Katılımcıların soruları, katkıları ve değerlendirmeleriyle zenginleşen panel; Nardugan Bayramı’nın tarihsel, kültürel, mitolojik ve sembolik boyutlarının çok yönlü biçimde ele alındığı nitelikli bir etkinlik olarak tamamlandı. Yoğun ilgi gören program, Türk kültür mirasının doğru ve sahih biçimde aktarılması açısından önemli bir adım olarak kayda geçti.

