Siyaset

ÖZEL RÖPORTAJ: Metin Külünk ile Türkiye Gündemi, Güvenlik ve Gelecek Üzerine Savaş Erman konuştu

Türkiye, klasik siyaset kalıplarının hızla aşındığı, güvenlikten ekonomiye, devletten topluma kadar pek çok başlığın aynı anda sınandığı bir eşikten geçiyor.
HABER MERKEZİ
HABER MERKEZİ
7 dk Sesli Dinle 0
ÖZEL RÖPORTAJ: Metin Külünk ile Türkiye Gündemi, Güvenlik ve Gelecek Üzerine Savaş Erman konuştu

İçeride artan toplumsal baskı ve adalet tartışmaları, dışarıda ise Suriye ve Irak merkezli yeni güç dengeleri, Ankara’yı daha sert, daha gerçekçi ve daha çok katmanlı bir devlet aklıyla hareket etmeye zorluyor. Bu tabloda “normal siyaset”ten söz etmek giderek zorlaşıyor.

Metin Külünk ile gerçekleştirdiğimiz bu özel röportajda; 15 Temmuz sonrası devlet refleksinden yeni anayasa tartışmalarına, sınır ötesi güvenlik doktrininden Kürt meselesine, ABD–Rusya–İran hattındaki dengelerden gençliğin gelecek algısına kadar Türkiye’nin kırılma başlıklarını bütünlüklü bir perspektifle ele aldık. Külünk, güvenlik–demokrasi dengesini, devlet–millet ilişkisinin geçirdiği sınavı ve Türkiye’nin bağımsız bir güvenlik ekseni kurma iddiasını, sahaya ve gerçekliğe dayalı bir çerçevede değerlendirdi.

Bu röportaj, yalnızca güncel tartışmalara cevap arayan bir söyleşi değil; Türkiye’nin önümüzdeki dönemde hangi risklerle, hangi imkânlarla ve hangi zihniyetle yol alacağını anlamaya dönük kapsamlı bir okuma sunuyor.

TÜRKİYE GÜNDEMİ VE İÇ SİYASET

Türkiye bugün nasıl bir siyasal iklimden geçiyor? En belirleyici kırılma noktası nedir?

Metin Külünk: Türkiye bugün klasik bir “normal siyaset” döneminde değildir. Türkiye bugün devletin yeniden inşa edildiği, kurumların reflekslerinin yeniden güncellendiği, Türkiye’ye dayatılan jeopolitik yalnızlığın marjinalleştiği ve bunu marjinalliğin küresel gerçekliklerden koptuğu bir dönemin içindedir. Bu sürecin asıl kırılma noktası şüphesiz 15 Temmuz darbe girişimidir. O gece sadece bir darbe püskürtülmedi; aynı zamanda Türk devlet aklı, “saf güven” dönemini kapattı. Devlet artık kimsenin görünürdeki aidiyetine değil, aktüel sadakatine bakarak hareket etme noktasında tüm siyasi çalkantılara rağmen kararlı bir tutum içindedir. Siyasal iklimi oluşturan değişkenler statik değildir. Dolayısıyla devam eden bir mücadele ve henüz nihayete ermemiş bir dönemin içindeyiz.

Türkiye’nin son yıllardaki iç politik tartışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz? Siyaset toplumu mu dönüştürüyor, yoksa toplum siyaseti mi?

Metin Külünk: Eskiden siyaset toplumu yönlendirirdi, bugün toplum siyaseti sürüklüyor. Ekonomik kırılma, adalet algısındaki zedelenme, göç dalgası gibi… Bunların tamamı siyasetin zeminini aşağıdan yukarıya doğru şekillendiriyor. Siyaset artık ideoloji üretmiyor, kriz yönetiyor. Toplum daha hızlı değişiyor, siyaset onu yakalamakta zorlanıyor. Bu da gerginliği büyütüyor. Bu noktada Türkiye’nin sosyolojik analizinin yeniden yapılması gerekiyor. Toplum mühendisliği gibi irite kavramlardan hızla uzaklaşıp toplumu anlama ve sosyolojiyi anlamlandırma çabası içine girilmelidir. Anadolu’yu yeniden keşfetmeliyiz.

Türkiye’de devlet–millet ilişkisi sizce nasıl bir evrime gidiyor?

Metin Külünk: Türk milleti için devlet baba ocağıdır, ana kucağıdır, ailedir. Bu bizim varoluşsal bir gerçekliğimizdir. Dolayısıyla bu milletin devletten beklentisi her zaman olağan bir süreçtir. Millet en önde devletine güvenmek ister. Tabi Türkiye kendi iç meselelerinde 20 yıl öncesi olduğundan çok daha hakim durumdadır. Yine de son gelişmelerle birlikte devlet–millet ilişkisi bir güven testinden geçiyor. Millet devletten artık sadece hizmet değil adalet, güvenlik ve istikrar bekliyor. Devlet ise milletten sabır bekliyor. Bu karşılıklı beklenti dengesi sağlıklı kurulamazsa arada kopukluk oluşur. Bugün henüz kopuş yok ama kaygılar vardır. Devlet otoritesini koruyor, millet ise devlete hâlâ son sığınak olarak bakıyor. Bu çok kıymetlidir. Siyaset sahasının da bu kıymeti bir an evvel gündeme alması elzemdir.

Bugün Türkiye’yi en çok zorlayan üç temel sorun sizce nelerdir?

Metin Külünk: Birincisi ekonomi ve hayat pahalılığı, ikincisi siyasete olan güven ve demografik baskı, üçüncüsü bölgesel güvenlik tehditleridir. Bu üç başlık birbirini besleyen bir zincir halindedir. Göç ekonomiyi zorluyor, ekonomi toplumsal huzuru zedeliyor, huzur zedelenince siyasete olan güven zedeleniyor.

Sokaktaki vatandaşın ekonomik sıkıntılarını ve toplumsal psikolojiyi nasıl okuyorsunuz?

Metin Külünk: Sokaktaki vatandaşın ekonomik sıkıntılarını ve buna eşlik eden toplumsal psikolojiyi, yalnızca rakamların anlattığı bir “geçim sorunu” olarak değil; derinleşen bir yorgunluk hali olarak okumak gerekiyor. Bugün yaşanan tablo, bireysel gelir kaybının ötesine geçmiş; toplumun geleceğe dair beklentilerini, adalet algısını ve devlete duyduğu güveni doğrudan etkileyen yapısal bir ruh hâline dönüşmüş durumda. Ekonomik açıdan bakıldığında, vatandaşın en temel gündemi hayatta kalma eşiğinin yukarı taşınmasıdır. Gıda, kira, enerji ve ulaşım gibi zorunlu kalemlerde yaşanan sürekli artışlar, geliri artsa dahi vatandaşın refahını artırmıyor. İnsanlar artık “daha iyi yaşamak” değil, “aynı standartta kalabilmek” için mücadele ediyor. Orta sınıf erirken, çalışan yoksullar olgusu yaygınlaşıyor; bu da toplumsal yapıda sessiz ama derin bir kırılmaya yol açıyor.

Yeni Anayasa tartışmaları gündemde. Türkiye’nin yeni bir toplumsal sözleşmeye ihtiyacı var mı?

Metin Külünk: Türkiye’nin evet, yeni bir anayasal dile ihtiyacı vardır. Fakat bu milletin ruhunu, devletin bekasını ve coğrafyanın sertliğini aynı anda taşıyan bir metin olmak zorundadır. Batı’dan tercüme edilmiş özgürlük metinleriyle Anadolu’nun devlet geleneği yönetilemez. Anayasa, idealist değil gerçekçi olmak zorundadır.

SURİYE VE IRAK GELİŞMELERİ

Türkiye’nin Suriye politikasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Metin Külünk: Türkiye Suriye’de bir tercih değil mecburiyet politikası yürütmektedir. Sınırımıza bir terör devleti kurulmak istendiğinde Türkiye ya seyirci kalacaktı ya da müdahale edecekti. Türkiye ikinci yolu seçmiştir. Bedeli ağır olmuştur ama bedelsiz egemenlik olmaz. Türkiye’nin Suriye politikası, ideal tercihlerden çok zorunlu güvenlik ve jeopolitik gerçekler tarafından şekillenmiştir. Başlangıçta insani ve diplomatik bir çizgi izlenmiş; iç savaşın derinleşmesiyle politika, ulusal güvenlik odaklı bir hatta kaymıştır.

Suriye’deki yeni güç dengeleri Türkiye’nin güvenlik stratejisini nasıl etkiliyor?

Metin Külünk: Suriye’de ortaya çıkan yeni güç dengeleri, Türkiye’nin güvenlik stratejisini doğrudan ve yapısal biçimde etkilemektedir. Türkiye artık güvenliğini yalnızca sınır hattında savunan bir aktör değil; sınırın ötesinde oluşan siyasi, askeri ve demografik dengeleri yönetmeye çalışan bir ülke konumundadır. Suriye’de merkezi otoritenin zayıflamasıyla birlikte oluşan fiilî yapılar, terör örgütleri ve vekil güçler, Türkiye açısından tehdidin kaynağını sınır dışına taşımış; bu durum Ankara’yı ön alıcı, sürekli ve sahaya dayalı bir güvenlik yaklaşımına yöneltmiştir. Bu çerçevede askeri varlık, istihbarat faaliyetleri ve diplomatik temaslar birbirini tamamlayan unsurlar haline gelmiştir.
Yeni Suriye yönetimi ile kurulan koordinasyonun İsrail gibi ülkelerin tepkisini çekmesinin temel nedeni, Türkiye’nin sahada yalnızca askeri değil, siyasi ve düzen kurucu bir rol üstlenme potansiyelidir… 

ABD’nin Suriye’nin kuzeyindeki varlığı konusunda ne düşünüyorsunuz?

Metin Külünk: ABD’nin Suriye’nin kuzeyindeki varlığı, askeri gerekçelerden çok jeopolitik, stratejik ve dengeleyici hedefler çerçevesinde okunmalıdır…

Irak’ın kuzeyindeki operasyonları nasıl değerlendiriyorsunuz?

Metin Külünk: Irak’ın kuzeyinde yürütülen operasyonlar, Türkiye’nin güvenlik anlayışında yaşanan yapısal dönüşümün somut bir yansımasıdır… 

PKK bölgesel güçler tarafından nasıl kullanılıyor?

Metin Külünk: PKK bir ideolojik yapı değil; küresel vekâlet aparatıdır. Silahı ABD’den, alanı Irak’tan, propagandası Avrupa’dan gelir. Bedelini ise bölgedeki masum halk öder.

Sınır ötesi operasyonların nihai hedefi ne olmalı?

Metin Külünk: Türkiye’ye yönelen tüm silahlı tehdidin kalıcı olarak bitirilmesidir. Geçici bastırma değil, mutlak temizleme hedeflenmelidir.

Türkiye Kürt meselesini nerede yanlış okudu?

Metin Külünk: Türkiye, Kürt meselesini esas olarak uzun yıllar boyunca güvenlik eksenli ve tek boyutlu bir çerçeveden okudu…

PKK ile Kürt vatandaşlarımız arasındaki çizgi nasıl güçlendirilir?

Metin Külünk: Her şeyden önce devletin dili belirleyicidir… 

Demokratik çözüm, yerel yönetim reformu tartışmalarına yaklaşımınız nedir?

Metin Külünk: Türkiye üniter bir devlettir. Yerel yönetimler güçlenebilir ama egemenlik parçalanamaz…

Yeni terörle mücadele doktrini hakkında ne düşünüyorsunuz?

Metin Külünk: Yeni terörle mücadele doktrini, Türkiye’nin son yıllarda güvenlik anlayışında yaşadığı niteliksel dönüşümün bir ürünüdür…

PKK bugün hangi alanda güçlü?

Metin Külünk: Silahlı olarak zayıflıyor ama uluslararası propaganda ve algı operasyonlarında güç kazanıyor. Bu daha sinsi bir cephedir.

Yeni bir çözüm süreci gelir mi?

Metin Külünk: Silah bırakılmadan hiçbir sürecin meşruiyeti olmaz. Devlet pazarlık yapmaz; şart koyar.

ABD ile ilişkiler neden dengesiz?

Metin Külünk: Türkiye–ABD ilişkilerinin dengesiz bir seyir izlemesinin temel nedeni…

Rusya ile ilişkiler hangi seviyede?

Metin Külünk: Türkiye–Rusya ilişkileri bugün ne bir stratejik ittifak ne de açık bir rekabet düzeyindedir…

İran Türkiye için risk mi fırsat mı?

Metin Külünk: İran, Türkiye için ne tamamen bir risk ne de saf bir fırsat olarak tanımlanabilir… 

Türkiye bağımsız güvenlik ekseni kurabilir mi?

Metin Külünk: Türkiye, doğru stratejik tercihlerle bağımsız bir güvenlik ekseni kurabilir…

Gençliği nasıl değerlendiriyorsunuz?

Metin Külünk: Bir yandan Türkiye gençliği, teknolojiye hızlı uyum sağlayan… 

2053 ve 2071 vizyonu hâlâ geçerli mi?

Metin Külünk: 2053 ve 2071 vizyonları, kâğıt üzerinde hâlâ geçerli… 

Türkiye’nin toparlanması için acil adımlar neler?

Metin Külünk: Türkiye’nin toparlanması için atılması gereken acil adımların merkezinde güvenin yeniden inşası yer almaktadır… 

En çok yanlış anlaşıldığınız konu nedir?

Metin Külünk: En çok yanlış anlaşıldığım konu, eleştirel duruşumun muhaliflik ya da karşıtlık olarak okunmasıdır… 

Türk siyasetinde hangi boşluğu doldurmak istiyorsunuz?

Metin Külünk: Türk siyasetinde doldurmak istediğim boşluk, sloganlarla değil akılla konuşan…

Türkiye’ye ve gençlere mesajınız nedir?

Metin Külünk: Türkiye’ye ve özellikle gençlere mesajım şudur: Bu ülke, geçmişin yüküyle değil, geleceği kurma iradesiyle ayakta kalacaktır…

Yorumlar

UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik yorumları onaylanmamaktadır.

Bu Yazıyı Paylaş