Özlale: Üniversite mezunu maaşları asgari ücrete yaklaşıyor

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesi görüşülürken konuşan YENİ Parti İzmir Milletvekili Ümit Özlale, yüksek vasıflı çalışanların asgari ücret karşısındaki gelirinin gerilediğini söyledi. Özlale, “Yüksek vasıflı çalışanların 2014'te asgari ücretin 3,20 katı aldığını görüyorsunuz. Şimdi bu oran 2,63. Yani sizler asgari ücreti artırmak yerine yüksek vasıflı üniversite mezunu, yüksek lisans mezunu insanların aldığı maaşı asgari ücret sınırına yaklaştırıyorsunuz” dedi.

Çalışma ve emeklilik göstergeleri

AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığındaki komisyonda söz alan Özlale, Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu’nun (ITUC) 2026 endeksinde Türkiye’nin çalışan hakları bakımından en kötü 10 ülke arasında yer aldığını belirtti. Türkiye’nin Myanmar, Nijerya, Panama ve Esvatini ile aynı grupta bulunduğunu söyledi. Emeklilik göstergelerine ilişkin değerlendirmesinde Özlale, Mercer Marsh endeksinde incelenen 55 ülke içinde Türkiye’nin 54’üncü sırada olduğunu, yalnızca Arjantin’in daha kötü durumda bulunduğunu ifade etti. Mercer endeksinde ise Türkiye’den daha iyi durumda olan iki ülkenin Hindistan ve Kolombiya olduğunu kaydetti. İşsizlik oranındaki gerilemenin tek başına olumlu okunamayacağını savunan Özlale, iş bulma umudunu yitirenlerin iş gücü piyasasından ayrıldığını söyledi. İş gücünde 7 puanlık artış bulunduğunu belirten Özlale, Türkiye’nin dünya ortalamasına erişmesi için 900 bin erkek ve 4,7 milyon kadın için ek istihdam yaratılması gerektiğini dile getirdi. Emeklilere daha fazla kaynak sağlanması ve sosyal güvenlik sisteminin bütçeye yükünün azaltılması için yeni iş alanları açılması gerektiğini belirtti. Özlale, 2027 hedeflerinde istihdam, iş gücüne katılım ve kadınların iş gücüne katılım oranlarının 2026 hedeflerinin gerisinde kaldığını, istihdam programlarının bütçe içindeki payının azaldığını söyledi. Yapay zekâ gibi teknolojilere erişimin fırsat eşitliği açısından önemini ve hayat boyu öğrenmeyi gündeme getiren Özlale, bu konuların bütçeye yansımadığını savundu. Mesleki Yeterlilik Kurumu’nun ödeneğinin reel olarak düşürüldüğünü, kadın ve engelli istihdamı programlarının bütçe payının da 2023’tekinden düşük olduğunu belirterek, “O yüzden de maalesef söyledikleriniz lafta kalıyor” dedi.

Asgari ücret ve İşsizlik Sigortası Fonu

Asgari ücretin satın alma gücünün azaldığını ifade eden Özlale, bütçedeki vergi harcamalarında yer alan asgari ücret vergi istisnası kalemindeki artıştan hareketle yüzde 33’lük artış öngördü. Bu hesaba göre asgari ücretin 36 bin 500 liraya ulaşacağını, tutarın 2026 yılı açlık sınırının 1.500 lira altında kalacağını söyledi. Yeni işe başlayan asgari ücretliler hesaba katılmadığında tutarın 37 bin 400 liraya çıktığını ve bu hesabın çalışanların yaklaşık yüzde 40’ını ilgilendirdiğini kaydetti. Özlale, resmi işsizlerin yalnızca yüzde 17,1’inin İşsizlik Sigortası Fonu’ndan yararlanabildiğini belirterek Bakanlığa bu oranı artırmaya yönelik planını sordu. İşçi ücretlerinden kesilen kaynaklarla oluşturulan fonun yönetimi ve kullanımı konusunda İŞKUR’dan açıklama beklediğini söyledi. Özlale, fon için “21. yüzyılın en büyük fon vurgunu” nitelemesini kullanarak İŞKUR’un kamuoyuna açıklama yapması gerektiğini savundu.

Komisyonda bütçe ve emeklilik tartışması

CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay, Bakanlığın 2027 bütçesinin 2 trilyon 395 milyar lira olarak öngörüldüğünü, önceki yılın 447,9 milyar liralık bütçesine göre yaklaşık 1 trilyon 948 milyar lira artış bulunduğunu söyledi. Artışın büyük bölümünün 2 trilyon 387 milyar liralık cari transferlerden kaynaklandığını belirten Akay, bu kalemde 353 milyar lira görev zararı ve 2 trilyon 33 milyar lira Hazine yardımı bulunduğunu aktardı. Kaynağın emeklilere, bayram ikramiyelerine ve işveren prim desteklerine nasıl ayrılacağının açıklanmasını istedi. Akay, Bakanlığın verilerinde bayram ikramiyesi alacak emekli sayısının 2027’de 16 milyon 411 bin, 2028’de 16 milyon 720 bin olarak öngörüldüğünü belirterek kademeli emeklilik için işaret görmediğini söyledi. Fon krizinde 820 milyar lira kayıp yaşandığını savunan Akay, bu miktarın emeklilere dağıtılması halinde kişi başına yaklaşık 49 bin 969 lira düşeceğini ifade etti. Vergi harcamalarından vazgeçilen 1 trilyon 79 milyar liranın emeklilere aktarılması durumunda ise kişi başına 65 bin lira ödenebileceğini öne sürdü. İşsizlik Sigortası Fonu’nun varlıklarının eylül sonunda 883 milyar lira olduğunu, Bakanlığın açıklamasına göre ekimde 900 milyar lirayı geçtiğini belirten Akay, kaynakların işsiz kalan çalışanlara daha fazla aktarılmasını istedi. Devlet katkısının yüzde 1’den binde 5’e indirilmesini de eleştiren Akay, “İşsizlik sigortası fonundan tasarruf edilemez. Tasarruf edilecek bir sürü yer var” dedi. Fonun, işsiz kalanların ve istihdamı azalanların düzenli gelire erişmesini sağlaması gerektiğini kaydetti. YENİ Parti Manisa Milletvekili Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu, emekli sayısının 2026’da 16 milyon 330 bin olarak öngörüldüğünü, gerçekleşmenin ise 16 milyon 104 bin olmasının beklendiğini söyledi. 2027 için 16 milyon 411 bin kişilik tahminin 310 bin artışa işaret ettiğini, 2028’de sayının 16 milyon 410 binden 16 milyon 720 bine çıkarılmasının öngörüldüğünü ve bunun 330 binlik artış anlamına geldiğini belirtti. Bakırlıoğlu, “Burada da kademeli emeklilikle ilgili bir sinyal alamıyoruz” dedi. Bakırlıoğlu, bazı kişilerin bir gün ya da bir ay nedeniyle 17-20 yıl kayıp yaşadığını, daha az prim ödeyenler emekli olurken kendilerinin beklediğini savunarak bu adaletsizliğin giderilmesini istedi. Açlık sınırının 38 bin liraya, yoksulluk sınırının 124 bin liraya dayandığını; en düşük emekli aylığının 23 bin 552 lira, asgari ücretin 28 bin 75 lira olduğunu söyledi. Ara zam yapılmadığını belirten Bakırlıoğlu, asgari ücretin en az 45 bin lira olmasını ve en düşük emekli aylığının net asgari ücrete bağlanmasını öngören kanun tekliflerinin komisyonda beklediğini ifade etti.