Piyasalarda Çin kasırgası
Çin'de ekonomik yavaşlamanın artacağına yönelik işaretler dünya piyasalarında dalgalanmaya yol açtı. Çin borsası dün yüzde 9'a yakın değer kaybederken, Asya, Avrupa ve Amerika borsalarında da büyük düşüş gözlendi. Borsa İstanbul'da (BIST) düşüş yüzde 3,3

Dünya piyasaları haftaya Çin'de Ekonomik yavaşlamanın gittikçe ivme kazandığına dair sinyallerin etkisiyle çalkantılı başladı. İlk seansına yüzde 4 düşüşle başlayan Çin borsası, gün boyu ardı arkası kesilmeyen satışların etkisiyle günü yüzde 9'a yakın kayıpla kapattı. Avrupa borsalarında da büyük düşüş gözlenirken, Euro Türk Lirası karşısında tüm zamanların rekorunu kırdı.
Geçtiğimiz hafta TL karşısında 3 lirayı gören dolar, bu hafta da yüksek seyrini korurken, dün esas hareketlilik Euro'da yaşandı. Euro yatırımcıların riskli varlıklardan çıkarak güvenli limanlara doğru yeniden yönelmesiyle 6,5 ayın zirvesini gördü. Euro, dolar karşısında şubat ayından bu yana en yüksek seviyeye yükselerek 1,1496 dolara ulaştı. Euro/dolar paritesi dün gün sonunda 1,1573 seviyesine yükseldi. Euro/TL karşısında da dün ilk kez 3,42 seviyesini gördü. Küresel piyasalarda dolara karşı atağa geçen Euro, lira karşısında da rekorlar kırdı. Küresel piyasalarda 1,15 doları aşan Euro, bankalar arası piyasada da 3,4270 liraya kadar yükselerek yeni tarihî rekor düzeyine çıktı. Euro gün sonunda ise serbest piyasada 3,3920 seviyesinden işlem gördü.
Çin'deki keskin düşüş sebebiyle Borsa İstanbul da dün hareketli bir gün yaşadı. Küresel hisse piyasalarının Çin'de ekonomik yavaşlamanın gittikçe ivme kazandığına dair sinyallerle keskin gerilemesine paralel kayıplarını bir ara yüzde 5'in üzerine taşıyan BIST-100 kapanışa doğru ABD borsaları öncülüğündeki toparlanmanın desteğiyle kayıplarını kısmen telafi etti. Gün içinde 69 bin 797.4 puana kadar gerileyerek 2014 Mart sonu seviyelerine gerileyen endeks, yüzde 3,33 kayıpla 71 bin 341.95 puandan kapandı. Geçen haftanın tamamını iç siyasi belirsizlik ve artan güvenlik endişeleri sebebiyle yüzde 4,5 kayıpla tamamlayan BIST-100'de dün itibarıyla toplam kayıp yüzde 7,7'yi buldu.
Dünya piyasalarını sarsan Çin'de son beş buçuk ayın en düşük seviyesine gerileyen borsanın etkisiyle, CSI300 endeksi yüzde 8,6 düşüş kaydetti ve Şubat 2007'den bu yana en sert tek günlük düşüşe imza attı. Asya borsaları da Çin hisselerinde yaşanan değer kaybının hızlanması ve Çin öncülüğünde yaşanabilecek bir küresel ekonomik yavaşlama endişelerinin riskli varlıklardan çıkışları artırmasıyla beraber üç yılın en düşük seviyelerini gördü. Asya borsalarında dün yüzde 5'i aşkın kayıplar yaşanırken, Japonya'nın gösterge endekslerinden Nikkei de günü yüzde 4,6'lık düşüşle kapattı. Shinsei Bank'ın Tokyo bölümü Araştırma Müdürü Takako Masai, küresel piyasalarda yaşanan satış baskısı için, “Piyasalar panik halinde. İşler gittikçe 1990 sonlarındaki Asya finansal krizine benzemeye başladı. Spekülatörler en kırılgan gördükleri varlıkları satıyorlar.” dedi. Asya borsalarındaki sert düşüş, Avrupa'yı da etkiledi. Avrupa'yı temsil eden FTSEurofirst 300 endeksi yüzde 4'e yakın düşerek Eylül 2011'den bu yana en sert günlük kaybına doğru yol aldı. Almanya'nın DAX endeksi yüzde 3 gerileyerek ocaktan bu yana ilk kez 10 binin altına geriledi. Avrupa borsalarında dün toplam kayıp 400 milyar Euro'yu buldu. ABD'de teknoloji hisselerinin işlem gördüğü Nasdaq Borsası, güne yüzde 8'e yakın düşüşle başladı.
GÖZLER FED'İN TOPLANTISINDA
Haftanın sonuna doğru dikkatler Amerikan Merkez Bankası'nın (FED) 27-28 Ağustos'ta gerçekleştireceği ve merkez bankası yetkililerini, maliye bakanlarını, akademisyenleri ve finans piyasası aktörlerini davet edeceği Jackson Hole toplantısında olacak. Bazı analistler FED Başkanı Janet Yellen'in katılmayacağı toplantıda diğer FED yetkililerinin de faiz artışı hakkında ağızlarını sıkı tutabileceğini söylüyor. FED'in geçtiğimiz hafta açıkladığı temmuz ayı toplantı tutanaklarıyla beraber eylülde faiz artırma ihtimali daha da düştü. Faiz artışına dair herhangi bir net sinyal verilmezken faiz artışı küresel piyasalarda etkisini göstermekle beraber Çin'den zaten olumsuz etkilenen gelişen piyasalara da daha fazla zorluk yaratabilir.
Diğer yandan Başbakan Alexis Tsipras'ın istifa ettiği Yunanistan yine yakından izlenecek. Tsipras'ın istifası kreditörlerden üçüncü kurtarma paketi çerçevesinde kritik fonları almasının ardından erken seçimin yolunu açtı.
Petrol 6 yılın en düşüğünde
Çin ekonomisindeki duraklama petrol fiyatlarını da vurdu. Petrol fiyatları son altı yılın en düşük düzeyine geriledi. ABD hafif ham petrolünün varil fiyatı uzun aradan sonra ilk kez 40 doların da altına inerek, 38,69 doları gördü. Türkiye'nin de akaryakıt fiyatlarını belirlemede ölçüt olarak kullandığı Brent tipi ham petrolün varil fiyatı da 45 doların altına gerileyerek 2009 yılından bu yana ilk kez 43,28 dolara kadar indi. Güneydoğu Asya Ülkeleri İşbirliği Örgütü (ASEAN) üye ülkelerinin ekonomi bakanlarının Kuala Lumpur'da düzenledikleri toplantıya katılan Rusya Ekonomi Bakanı Aleksey Ulyukayev, petrol varil fiyatlarının 40 doların da altına düşebileceğini, ancak bu seviyede kısa süre kalmasını beklediklerini söyledi. Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev de yaptığı açıklamada petrol varil fiyatlarının 30-40 dolar seviyesine gerileyeceğini ve uzun yıllar bu seviyede kalabileceğini ifade etmişti.
