Sanal medya: Sosyalleşmeden uzaklaşıp, bağımlılığa sürükleyen bir 'sanal dünya

Türk Psikologlar Derneği Genel Başkan Yardımcısı Uzm. Psikolog Ali Demirel, sanal medya platformlarının zamanla başlangıçtaki 'sosyalleşme' amacından saparak, gerçeklikten uzak, yapay bir ortama dönüştüğünü vurguluyor. Demirel, bu platformların etkileşim ve ticaret odaklı hale gelmesinin, kullanıcıları bağımlılık riskiyle karşı karşıya bıraktığına dikkat çekiyor.

BAĞIMLILIK DÖNGÜSÜ VE KOPEK BALIĞI ETKİSİ

Ali Demirel'e göre, sanal medyadaki beğeni, yorum ve paylaşım gibi unsurlar, kullanıcılara sürekli bir ödül hissi sunuyor. Bu durum, kumar bağımlılığındaki değişken ödül sistemine benzetiliyor. Düzensiz aralıklarla gelen beğeniler ve yorumlar, kullanıcıyı sürekli içerik üretmeye ve bir sonraki ödülü beklemeye itiyor. Bu döngü, beyindeki dopamin dengesini bozarak kişiyi farkında olmadan sanal medya kullanımına bağımlı hale getirebiliyor. Demirel, bu durumun bireylerin gerçeklik algısını zayıflatabileceğini ve duygusal tepkilerini köreltebileceğini, hatta empati yeteneğinde azalmaya yol açabileceğini belirtiyor.

ÇOCUKLARDA RİSK VE EBEVEYN SORUMLULUĞU

Demirel, özellikle çocuk ve ergenlerin sanal dünyanın olumsuz etkilerine karşı daha savunmasız olduğunu vurguluyor. Beyin gelişimlerinin henüz tamamlanmamış olması nedeniyle, şiddet içeren oyunlar ve içerikler, şiddetin normalleşmesine ve kabul edilebilir bir davranış biçimi olarak algılanmasına neden olabiliyor. Oyunlardaki ölüm kavramının yanlış işlenmesi, çocukların gerçek hayattaki zarar algısını da olumsuz etkileyebiliyor. Bu nedenle ebeveynlerin, çocuklarının ekran ve sanal medya kullanımını yakından takip etmesi, zararlı içeriklerin etkilerini somut ve anlaşılır bir dille anlatması ve gerektiğinde dijital detoks uygulaması büyük önem taşıyor.

RUH SAĞLIĞINI KORUMAK İÇİN DİJİTAL DETOKS

Uzm. Psikolog Ali Demirel, ruh sağlığını korumak adına dijital detoks yapmanın önemine değiniyor. Sanal medyayı zararlı hale getiren temel unsurun kullanım şekli ve süresi olduğunu belirten Demirel, kullanıcıların takip ettikleri hesapları ve maruz kaldıkları içerikleri bilinçli seçmeleri gerektiğini söylüyor. Kendilerine ait bir filtre oluşturmanın ve karşılaştıkları içeriklerin kendilerinde yarattığı etkiyi düşünerek farkındalık geliştirmelerinin, sağlıklı bir sanal medya deneyimi için kritik olduğunu vurguluyor. Bu farkındalık çalışmaları, ilerleyen süreçte benzer zararlı içeriklerle etkileşime girmeyi azaltıyor.