Şanghay İşbirliği Örgütü'nden (ŞİÖ) önemli bildiri: Çok kutuplu dünya vurgusu

Şanghay İşbirliği Örgütü'nün (ŞİÖ) yayınladığı bildiride, dünyanın derin ve tarihi dönüşümlerden geçtiği, uluslararası sistemin çok kutuplu bir yöne doğru ilerlerken jeopolitik cepheleşmenin de yoğunlaştığı belirtildi. Bu durumun, ŞİÖ bölgesi ve dünyanın güvenlik ve istikrarına tehdit oluşturduğu vurgulandı. ABD'de Başkan Donald Trump dönemindeki tarife artışlarına örtülü bir gönderme yapılarak, küresel ekonominin, özellikle uluslararası ticaret ve finans piyasalarının olumsuz etkilendiği ifade edildi.

KÜRESEL GÜVENLİK VE İSTİKRAR

Bildiride, 2025 yılının İkinci Dünya Savaşı'nın bitişinin ve Birleşmiş Milletler'in (BM) kuruluşunun 80. yılı olduğu hatırlatılarak, barışçı ülkelerin Nazizm, faşizm ve militarizme karşı zaferinin dünya tarihini belirlediği ve insanlığın barışçı kalkınmasını güvence altına alan istikrarlı bir uluslararası ilişkiler sisteminin kuruluşuna uygun koşullar yarattığı belirtildi. Üye ülkelerin BM Şartı ve uluslararası hukukun genel kabul gören ilkelerine bağlı olduğu, daha temsili, demokratik ve adil bir çok kutuplu dünya için BM'nin merkezi rolünü yerine getirmesi gerektiği vurgulandı. Gelişmekte olan ülkelerin BM yönetim organlarında temsilinin sağlanması ve örgütün günün gerçekliklerine adapte olması için reformlar istendi.

ŞANGHAY RUHU VE İŞBİRLİĞİ

Liderler, İkinci Dünya Savaşı'nın bitişinin ve BM'nin kuruluşunun 80. yılı dolayısıyla ayrı bir ortak açıklama da yayınladı. Bildiride, üye ülkeler halkların kendi kalkınma yollarını bağımsızca belirleme hakkını savunduğunu, egemenliğe, bağımsızlığa, toprak bütünlüğüne, eşitliğe, karşılıklı faydaya, iç işlerine karışmama ve güç kullanmama ilkelerinin uluslararası ilişkilerin temeli olduğunu vurguladı. Üye ülkelerin ŞİÖ şartının ilke ve amaçlarına, karşılıklı saygı, karşılıklı fayda, eşitlik, istişare ve ortak kalkınma arayışına dayalı 'Şanghay ruhuna' bağlı kalacakları belirtildi. Uluslararası ve bölgesel krizlerin kolektif ve cepheleşmeye dayalı çözülmesine karşı olunduğu ifade edildi. Avrasya'da eşit ve bölünmez bir güvenlik mimarisinin oluşumu için ŞİÖ çerçevesindeki işbirliğinin önemi vurgulanarak, Belarus'un öncülüğünde formüle edilen 21. Yüzyılda Çeşitlilik ve Çok Kutupluluk İçin Avrasya Şartı'nın önemine işaret edildi. Üye ülkeler, insan haklarının evrenselliğini ve birbirine bağlılığını yinelerken, insan hakları sorunlarında çifte standartlara ve iç işlerine karışmaya karşı olduklarını kaydetti. 'ŞİÖ 10 Yıllık Gelişim Stratejisi' adlı belge de kabul edildi.