Şiddetin kökeninde eğitimsizlik ve görülmeme hissi yatıyor

İstanbul Kültür Üniversitesi Psikoloji Bölüm Başkanı Doç. Dr. Ayhan Erbay, son dönemde artan çocuk şiddeti olaylarının ardındaki gerçek nedenleri açıkladı. Erbay'a göre, 'yan baktın' gibi ifadeler sadece buzdağının görünen kısmı; asıl sorun sosyoekonomik düşüş, okuldan kopuş ve gelecek umudunun kaybı. Bu faktörler, çocukları büyük bir boşluğa itiyor ve şiddeti kaçınılmaz kılıyor.

SİLAH KULLANIMINDA ENDİŞE VERİCİ ARTIŞ

Doç. Dr. Erbay, İKÜ Adalet ve Suç Laboratuvarı'nın 2024 Şiddet Haritası verilerine dikkat çekti. Buna göre, 18 yaş altı bireylerin karıştığı cinayet vakalarında ateşli silah kullanımı yüzde 39,4 ile ilk sıraya yükselirken, bıçak kullanımı yüzde 30,3 ile ikinci sırada yer aldı. Yaralama vakalarında ise kesici-delici alet kullanımı yüzde 47,6 ile hâlâ baskın konumda. Erbay, silahlanma motivasyonunun arka planında bireyin güvende hissetmeme ve şiddeti sorun çözme yöntemi olarak görmesinin yattığını vurguladı.

KISKANÇLIK SALDIRGANLIĞI TETİKLİYOR

Ergenlik döneminde görünür olan akranlara karşı duyulan kıskançlığın saldırganlıkla doğrudan ilişkili olduğunu belirten Erbay, failin kendi silik kimliğini mağdurun 'ışıltısı' üzerinden bir tehdit olarak algıladığını ifade etti. 2024 verileri, çocuk cinayetlerinde faillerin yüzde 27,3'ünün, yaralama vakalarında ise yüzde 11,9'unun mağdurun arkadaş veya komşu çevresinden olduğunu gösteriyor. Tüm kişilerarası şiddet olaylarının yüzde 63'ü tanıdıklar arasında yaşanıyor.

OKUL TERKİ RİSKİ YÜZDE 83 SEVİYESİNDE

Doç. Dr. Erbay, Çorum, Edirne ve Aksaray gibi illerde şiddetin nüfus yoğunluğundan bağımsız olarak yüksek çıkmasının durumsal faktörlerin önemini gösterdiğini söyledi. Yüzde 83 okul terki riskinin altını çizen Erbay, okul ve aile gibi kurumların denetiminden çıkan çocukların sokakta yeni bir 'değer sistemi' kurduğunu belirtti. Bu sistemde 'saygı' en sert para birimi haline geliyor ve 'yan bakma' gibi eylemler, çocuğun elinde kalan tek sermaye olan 'itibarına' saldırı olarak kodlanıyor.