Şimşek: 108 fonda 420 bin kişiye 130,2 milyar lira

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, tasfiyeye tabi tutulan 108 yatırım fonunda 420 bin 31 kişiye toplam 130,2 milyar lira ödendiğini, 179 bin 449 kişinin net yatırım tutarının tamamını aldığını açıkladı. Şimşek, MASAK’ın 3,8 milyar lira tutarındaki 100 işlemi ertelediğini, 32 ülkedeki iş birliğiyle 9 milyar liralık mal varlığının tespit edilerek adli mercilere bildirildiğini söyledi. AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığındaki TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Hazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlı kuruluşlarının 2027 yılı bütçesi, kesin hesabı ve Sayıştay raporları görüşüldü. Komisyona sunum yapan Şimşek, küresel ve bölgesel zorluklara rağmen Türkiye ekonomisinin 2026’da yüzde 3,3 büyümesini beklediklerini, bu oranın Orta Vadeli Program (OVP) hedefinin 0,5 puan altında kalacağını belirtti. 2027’de dış talepteki toparlanma ile verimlilik ve katma değer odaklı yatırımların büyümeyi kademeli olarak hızlandıracağını söyledi.

Ekonomi ve fonlara ilişkin veriler

Şimşek, 2025’te milli gelirin yüzde 1,9’u olan cari açığın 2026’da savaşın etkilerine rağmen yüzde 2,2 olmasını, enerji fiyatlarındaki düşüş ve dış talepteki toparlanmayla 2027’de savaş öncesi seviyesine dönmesini öngördüklerini aktardı. OVP hedeflerinden en büyük sapmanın enerji şokundan kaynaklanan enflasyonda yaşandığını belirten Şimşek, Merkez Bankası değerlendirmesine göre jeopolitik şoklar yaşanmasaydı enflasyonun 7 puan daha düşük olacağını kaydetti. 2027’de sıkı para politikası, ılımlı iç koşullar, iyileşen beklentiler, hizmet enflasyonundaki ataletin azalması ve küresel emtia fiyatlarındaki düşüşün dezenflasyonu desteklemesini beklediklerini ifade etti. Savaşın etkileri, ılımlı ekonomik faaliyet ve Eşel Mobil uygulamasına rağmen bütçe açığının başlangıçtaki yüzde 3,5 hedefinin altında kalacağını söyledi. Sermaye Piyasası Kurulu’nun 28 Ağustos 2026’da yatırım fonları rehberini güncellediğini hatırlatan Şimşek, düzenlemenin yatırımcıları korumayı, riskli yoğunlaşmaları önlemeyi, kurumsal kapasiteyi ve finansal şeffaflığı artırmayı amaçladığını bildirdi. Para piyasası fonları ve hisse senedi serbest fonlarının teminatsız borçlanma ve borsadaki olağan dışı fiyat hareketleri üzerinden yaratabileceği sistemik risklere karşı da tedbirler bulunduğunu söyledi. 17 Eylül itibarıyla yaklaşık 456 bin pay sahibinin bulunduğu fonların toplam fon sayısının yüzde 4,6’sına, fon portföyünün yüzde 7,7’sine, hane halkı finansal varlıklarının yüzde 2,4’üne ve milli gelirin yüzde 0,7’sine karşılık geldiğini aktardı. Merkez Bankası tarafından yayımlanan çalışmaya göre yaklaşık 3 bin reel sektör firmasının bu fonlarda 116 milyar lira yatırımı bulunduğunu belirten Şimşek, söz konusu firmaların istihdamdaki payının yüzde 0,6, cirolarındaki payının yüzde 0,9 olduğunu söyledi. Fonlara yüksek maruziyeti olan firmaların istihdamın 10 binde 3’ünü, ticari kredilerin 10 binde 2’sini oluşturduğunu; tedarikçileri dahil ekonomideki paylarının sınırlı kaldığını kaydetti. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun taramaları sonucunda Türkiye Sigorta ve Türkiye Emeklilik kapsamlı denetime alındı. Bu iki şirket dışındaki sigorta ve emeklilik şirketlerinde sorunlu fonlarla bağlantılı riskler aktif büyüklüğün, bireysel emeklilik fonlarında ise portföy değerinin 10 binde 1’inin altında kaldı. İki şirketin sermaye yeterlilik rasyoları eylül itibarıyla sırasıyla yüzde 176 ve yüzde 382 oldu.

Tasfiye ödemeleri ve bütçe hedefleri

Fon tasfiyesinin TBMM’de kabul edilen 7596 sayılı Kanun kapsamında yürütüldüğünü belirten Şimşek, ödemelerde fon varlıkları, geri kazanım hesapları ve isteğe bağlı iade hesaplarının kullanılacağını, kamu bütçesinden kaynak aktarılmayacağını söyledi. Olağan tasfiye kapsamında 93 fonda 71 bin 899 hesaba 68 milyar lira; olağanüstü tasfiye kapsamında 4 Kasım 2026 itibarıyla 15 fonda 542 bin 975 hesaba 62,2 milyar lira ara ödeme yapıldığını bildirdi. Şimşek, “Böylece bugüne kadar 108 fonda 614 bin 874 hesaba 420 bin 31 tekil kişiye 130,2 milyar lira ödeme yapılmış ve 179 bin 449 kişi net yatırım tutarının tamamını almıştır” dedi. MASAK’ın 4 Kasım itibarıyla 3,8 milyar lira tutarında 100 işlemi ertelediğini ve 32 ülkedeki muadil kurumlarla iş birliği sonucunda 9 milyar liralık varlığı belirleyerek adli mercilerin bilgisine sunduğunu yineledi. Üzerinde çalışılan düzenleme taslağında manipülasyon yaptırımlarının artırılması, kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi, fonların koordineli işlemlerine caydırıcı yaptırımlar uygulanması, fiili dolaşım oranlarının bağımsız doğrulanması ve piyasa gözetiminin etkinleştirilmesinin hedeflendiğini aktardı. Şimşek, 2026 bütçe açığının milli gelire oranının yüzde 3,5’lik başlangıç hedefi yerine yüzde 3,1 olmasını beklediklerini söyledi. Cari fiyatlarla 5,4 trilyon liraya ulaşan deprem harcamalarına karşın 2025’ten itibaren faiz dışı fazla verildiğini, 2027 bütçesinde emeklilerin alım gücünü desteklemek için alan oluşturulduğunu belirtti. Savunma, sosyal konut, gıda arz güvenliği, maden arama, sanayi altyapısı ve demir yolları ödeneklerinin nominal milli gelir büyümesinin üzerinde artırılacağını kaydetti. Tasarruf genelgesi kapsamındaki harcamaların bütçe içindeki payı uzun dönem ortalaması olan yüzde 4,6’dan 2024’te yüzde 3,1’e, 2025’te yüzde 2,9’a geriledi; 2026’da yüzde 3’ün altında olması öngörüldü. Vergi adaletini güçlendirmek amacıyla yüksek gelir grupları ve sermaye kesimine yönelik düzenlemeler yapıldığını belirten Şimşek, dolaylı vergilerin toplam vergilerdeki payının 25 yıllık yüzde 65,8 ortalamasından 2025’te yüzde 62,4’e indiğini, 2026’da yüzde 59,4’e düşmesinin beklendiğini bildirdi. Eşel Mobil uygulanmasaydı oranın yüzde 60,5 olacağını söyledi. Vergi harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılaya oranı 2023’te yüzde 6,4, 2025’te yüzde 5 oldu; 2026 için yüzde 4,5, 2027 için yüzde 4,4, OVP dönemi sonu için yüzde 3,9 tahmin edildi. Şimşek, vergi harcamasının vergi affı ya da borç silinmesi olmadığını; muafiyet, istisna ve indirimleri kapsadığını vurguladı. Çalışanların yararlandığı asgari ücret istisnası kapsamında alınmayacak yaklaşık 1,5 trilyon liranın 2027 vergi harcamalarının yaklaşık üçte birini oluşturduğunu söyledi. Kayıt dışılıkla mücadele kapsamında 2026’da 401 bin mükellefin ilk kez beyanname verdiğini açıklayan Şimşek, gayrimenkul sermaye iradı mükellefi sayısının 2022’deki 2 milyon 250 binden 1 milyon 350 bin artarak 2026 Eylül’ünde 3 milyon 600 bine ulaştığını belirtti. Gelir vergisi beyanname sayısı 2023’e göre 1,1 milyon artarak 2025’te 5,5 milyona çıktı; hesaplanan vergi 3,5 katına yükselerek 702 milyar lira oldu. Faiz harcamalarının milli gelire oranı son 25 yılın yüzde 5,2 ortalamasına karşılık 2025’te yüzde 3,2 olarak gerçekleşti. Şimşek, oranın 2026’da yüzde 3,3, 2027’de yüzde 3,6 olmasını, program dönemi sonunda ise yüzde 3,4’e gerilemesini beklediklerini kaydetti. 2027’de çalışan başına asgari ücret desteğinin artırılacağını belirten Şimşek, tekstil, hazır giyim, deri ve mobilya başta olmak üzere bazı imalat sektörleri ile turizmde istihdamını koruyan işletmelere verilen prim desteğinin de yükseltileceğini söyledi. İmalat işletmelerine 6 ay geri ödemesiz, 36 aya kadar vadeli kredi sağlandığını; sabit faizli kredilerin yüzde 37, değişken faizlilerin TLREF + 1 oranıyla sunulduğunu ve istihdamını koruyan işletmelerin finansman maliyetinin 12 puanını kamunun karşıladığını belirtti. Bu desteklerin 2027’de artırılarak sürdürüleceğini, KOBİ ve ihracatçılar için Hazine destekli kefalet sistemi kapsamında 156,5 milyar liralık kredi olanağının hazır olduğunu bildirdi. 2026 Eylül itibarıyla 828 bin tarımsal üreticiye 599 milyar liralık Hazine faiz ve kâr payı destekli kredi verildiğini aktaran Şimşek, bu kredilerin faiz ve kâr payının ortalama yüzde 70’inin Hazine tarafından karşılandığını söyledi. Aynı dönemde 165 bin esnaf ve sanatkâra 144 milyar liralık faiz destekli kredi kullandırıldığını, faizin yaklaşık yüzde 50’sinin Hazine tarafından ödendiğini kaydetti. 2026’nın ilk 9 ayında meskenlerde elektrik tüketiminin 1’inci kademesinin yüzde 48, doğal gaz tüketiminin yüzde 58 oranında sübvanse edildiğini, enerji desteklerinin finansman dahil bütçeye maliyetinin yaklaşık yarım trilyon lira olduğunu açıkladı. Eylül ayında yayımlanan Mali Eylem Görev Gücü’nün beşinci tür karşılıklı değerlendirme raporuna değinen Şimşek, Türkiye’nin FATF’in 40 teknik tavsiyesinin 38’iyle uyumlu bulunduğunu söyledi.