Sırbistan cumhurbaşkanı görevinden ayrıldı

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç, anayasal olarak üçüncü kez cumhurbaşkanı adayı olamayacağı gerekçesiyle görevinden istifa ettiğini duyurdu. Bu kararın ardından, 25 Ekim'de gerçekleştirilecek erken genel seçimlerde iktidardaki Sırp İlerleme Partisi'nin (SNS) başbakan adayı olarak siyasi arenada yer alacağını belirtti.

Yeni geçici cumhurbaşkanlığı

Vuçiç'in istifasının ardından, geçici cumhurbaşkanlığı görevini, Cumhurbaşkanı'nın yakın müttefiki ve Meclis Başkanı Ana Brnabiç üstlenecek. Yeni parlamentonun oluşmasının ardından seçilecek Meclis Başkanı'nın Brnabiç'in yerine geçmesi, başbakanın atanması ve yeni cumhurbaşkanlığı seçimlerinin takviminin belirlenmesi bekleniyor.

Protestolar ve yolsuzluk iddiaları

Ülkede 25 Ekim'deki seçimler, Kasım 2024'te Novi Sad'daki tren istasyonunda yaşanan ve 16 kişinin hayatını kaybettiği çatı çökmesi olayı sonrası başlayan protestoların gölgesinde gerçekleşecek. Üniversite öğrencilerinin başlattığı gösterilerde, olayın sorumlularının hesap vermesi ve yolsuzlukla mücadele edilmesi talep ediliyor. Bu protestolar, zamanla hükümete karşı daha geniş çaplı bir siyasi harekete dönüşmüş durumda. Öğrenci hareketi, 14 yıldır iktidarda olan SNS'yi seçim yoluyla görevden uzaklaştırmayı hedefliyor. Vuçiç ise 12 yıldır başbakan veya cumhurbaşkanı olarak ülkenin siyasi gündeminde merkezi bir rol oynuyor. Öğrenciler tarafından desteklenen seçim listesinde akademisyenler, öğretmenler, sporcular ve çeşitli meslek gruplarından isimler yer alıyor. Öğrenci grupları, hukukun üstünlüğü ve yolsuzlukla mücadele çağrıları yaparak bisiklet turlarıyla ülke genelinde kampanya yürütüyor.

Vuçiç başbakanlık için hazırlanıyor

Sırbistan'da anayasal olarak başbakanlık makamı, cumhurbaşkanlığına kıyasla daha geniş yürütme yetkilerine sahip bulunuyor. Vuçiç, iki dönemlik cumhurbaşkanlığı süresince ülkenin siyasi karar alma mekanizmalarında etkili bir figür olmayı başardı. Son haftalarda SNS'nin seçim kampanyası kapsamında ülke genelinde ziyaretler gerçekleştiren Vuçiç, hükümete yakın medya kuruluşlarında yayınlanan programlara katılarak yeni yolların açılışlarına iştirak etti ve ekonomik destek ile ilaç fiyatlarında indirim gibi vaatleri gündeme getirdi. Sırbistan'ın bağımsız Sosyal Araştırmalar Bürosu, Vuçiç'in cumhurbaşkanı sıfatıyla bir kamu kurumunu partisinin seçim kampanyasında kullanarak görevini kötüye kullandığı iddiasıyla ilgili bir şikayette bulundu. Vuçiç ise bu iddiaları reddetti. Hükümetin kontrolündeki yolsuzlukla mücadele kurumlarından bu iddialarla ilgili henüz bir açıklama gelmedi.

Demokrasi ve yolsuzluk eleştirileri

Vuçiç ve SNS, yolsuzluk, organize suçlarla bağlantı ve demokratik özgürlüklerin kısıtlanması gibi suçlamalarla karşı karşıya. 2012'de iktidara gelen SNS'nin devlet kurumları üzerindeki etkisini artırdığı iddia edilirken, parti yönetimi görevi kötüye kullanma iddialarını reddederek yolsuzlukla mücadele sözü veriyor. Protestolara yönelik polis müdahaleleri ve gözaltılar da hükümete yönelik eleştirilerin temelini oluşturuyor. Vuçiç ise protestocuları ve hükümet karşıtı medya kuruluşlarını, kanıt sunmadan ülkede istikrarsızlık yaratmaya ve yabancı güçlerin etkisiyle devleti zayıflatmaya çalışmakla suçluyor. Vuçiç, devlet televizyonu RTS'ye yaptığı açıklamada, seçim gecesi ülkede karışıklık çıkarmayı planlayan yabancı güçlerin ve kimliği belirsiz kişilerin var olduğunu öne sürdü.

AB süreci de gündemde

Sırbistan'ın Avrupa Birliği'ne (AB) üyelik süreci de Vuçiç döneminde yaşanan demokratik gerilemeler ve Rusya'ya uygulanan yaptırımlara katılmaması nedeniyle eleştirilere maruz kalıyor. 25 Ekim'deki erken genel seçimde SNS'nin yanı sıra Vuçiç'in müttefiki Sosyalist Parti, AB yanlısı muhalefet ittifakı ve çeşitli küçük siyasi gruplar da yarışacak. Seçimin, Vuçiç'in siyasi geleceği ve SNS'nin 14 yıllık iktidarının devam edip etmeyeceği açısından önemli bir sınav olması bekleniyor.