Son dakika: İran ile ABD arasında gergin görüşmeler Cenevre'de başladı, bölgenin kaderi masada

İran devlet televizyonunun aktardığına göre, İran ve ABD arasındaki dolaylı görüşmelerin ikinci turu, Umman'ın arabuluculuğunda Cenevre'de başladı. Taraflar, mesaj alışverişi yöntemiyle Umman'ın Cenevre Büyükelçiliği'nde bir araya geldi. Bu görüşmeler, Haziran 2025'te İsrail ve ABD'nin İran'a düzenlediği saldırılar ve 12 gün süren savaş nedeniyle kesintiye uğrayan diplomatik sürecin yeniden canlandırılmasının ardından gerçekleşiyor.

GÖRÜŞMELERİN ARKA PLANI VE TARAFLAR

Cenevre'deki görüşmelere İran tarafından Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ederken, ABD tarafını Başkan Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil ediyor. ABD heyetinde ayrıca Trump'ın danışmanı Jared Kushner da yer alıyor. Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi'nin koordinasyonunda yürütülüyor. İran Dışişleri Bakanlığı, bu aşamada müzakere heyetinde teknik, hukuki ve ekonomik uzmanların bulunduğunu ve İran'ın odak noktasının ekonomik yaptırımların kaldırılması olduğunu açıkladı.

TEMEL ANLAŞMAZLIKLAR VE TALEPLER

Taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlıkları arasında uranyum zenginleştirme ve İran'daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması yer alıyor. İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunun İran dışına çıkarılmasını istiyor. ABD yönetimi ayrıca İran'ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteği müzakere gündemine taşımak isterken, Tahran yönetimi nükleer program dışındaki konuları görüşmeyeceğini yineliyor.

BÖLGESEL GERİLİM VE KRİTİK BEKLENTİLER

Müzakere sürecine rağmen, ABD'nin bölgeye askeri yığınağı devam ederken, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun Hürmüz Boğazı'nda 'güvenlik tehditlerine' karşı başlattığı tatbikat da sürüyor. İsrail, ABD yönetiminden nükleer programın sonlandırılması, füze kapasitesinin sınırlanması ve silahlı gruplara desteğin kesilmesi şartlarını gündeme almasını talep ediyor. Tarafların Cenevre'deki ikinci tur görüşmelerde somut ilerleme sağlayıp sağlayamayacağı, hem bölgesel güvenlik dengeleri hem de küresel enerji piyasaları açısından kritik önem taşıyor. Önceki süreçte, taraflar 6 Şubat'ta Umman'ın başkenti Maskat'ta dolaylı müzakereler için bir araya gelmiş ve temasların sürdürülmesi konusunda mutabakata varmıştı.