Tahran temasları sonrası Suudi borsası yüzde 3,4 yükseldi
Tahran’daki dörtlü görüşmede bölgesel güvenlik ve çatışmalar ele alındı. Reuters, temasların ardından Suudi Arabistan endeksinin yüzde 3,4 yükselerek 13 ayın en güçlü günlük artışını kaydettiğini bildirdi.
Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve İran’ın dün Tahran’da yaptığı dörtlü güvenlik toplantısı uluslararası basında geniş yer buldu. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai’nin ev sahipliğindeki görüşmelere Türkiye adına MİT Başkanı İbrahim Kalın, Suudi Arabistan adına Savunma Bakanı Halid bin Selman, Pakistan adına Genelkurmay Başkanı Asım Münir katıldı. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de toplantıda hazır bulundu. Görüşmelerde ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarının sonuçları, Yemen’deki çatışmalar, Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları, Filistin ve Lübnan’daki gelişmeler ile bölgesel güvenlik ele alındı. Dört ülke, bölgesel barış ve güvenlik için iş birliği temaslarını sürdürme konusunda anlaştı.
Reuters: Gerilimi azaltma girişimi
Reuters, toplantıyı Orta Doğu’da çatışmaların büyümesini önlemeye yönelik diplomatik bir girişim olarak aktardı. Ajansa göre görüşme, Husilerin Suudi Arabistan’a saldırılarını artırdığı ve Washington ile Tahran arasındaki gerilimin yeniden yükseldiği dönemde yapıldı. Ağustos ayında Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması sonrasındaki ilk üst düzey İran teması, daha geniş bir savaşı önleme çabalarının parçası olarak değerlendirildi. Reuters’a konuşan kaynaklar, ABD ile İran arasında müzakere kanallarının yeniden açılması için diplomatik girişimlerin sürdüğünü belirtti. Reuters’ın 26 Ekim tarihli piyasa haberinde, Tahran görüşmelerinin ardından Körfez borsalarının yükseldiği bildirildi. Suudi Arabistan gösterge endeksi yüzde 3,4 artarak 13 ayın en güçlü günlük yükselişini kaydetti; Katar borsası yüzde 2,8 değer kazandı. Dubai ve Abu Dabi endeksleri de yükseldi.
AP ve El Cezire’den diplomasi vurgusu
Associated Press (AP), görüşmeleri İran ile ABD ve İsrail arasında yeni bir savaş ihtimaline karşı yürütülen diplomatik çabalar kapsamında değerlendirdi. Ajans, İsrail ve ABD’deki seçimler öncesinde İran’a yönelik askerî tehditlerin arttığını aktardı. Yeni toplantının yeri ve tarihi açıklanmadı. AP, Pezeşkiyan’ın İslam ülkeleri arasında iş birliğini derinleştiren ve anlaşmazlıkları çözmeye dönük girişimleri desteklediğini bildirdi. AP’ye göre Katar arabulucuları da ABD ile koordinasyon içinde Tahran’a giderek gerilimi azaltma görüşmeleri yürüttü. Pakistan ve Katar, haziran ayında Hürmüz Boğazı’nın deniz trafiğine açılması, ABD’nin İran limanlarına ablukasını bitirmesi ve nükleer program konusunda daha kapsamlı müzakereler yapılmasını öngören geçici anlaşmaya aracılık etmişti. Çatışmaların yeniden başlamasıyla anlaşma kısa sürede bozuldu. Katar merkezli El Cezire, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan heyetlerinin ziyaretini İran’da son aylarda yapılan en üst düzey diplomatik temaslardan biri olarak nitelendirdi. Tahran muhabiri Maziar Motamedi, görüşmelerin ABD ile İran arasında yeni bir askerî çatışmayı ve Yemen’deki gerilimi önleme çabalarıyla bağlantılı olduğunu aktardı.
Bölgesel güvenlik ve arabuluculuk
Suudi Arabistan merkezli Arab News, Halid bin Selman’ın Pezeşkiyan’la görüşmesine odaklandı. Gazete, ziyaretin gerilimi azaltma, diyaloğu teşvik etme ve Katar ile Pakistan’ın arabuluculuk çabalarını destekleme amacı taşıdığını yazdı. Genel Yayın Yönetmeni Faisal J. Abbas, yazısına “Tahran'ı Mekke'ye yaklaştırmak için son girişim” başlığını verdi. Abbas, bölgesel güvenlik için Birleşmiş Milletler Şartı’na ve uluslararası hukuka uyulması gerektiğini savundu; İran’ın Arap ülkelerinin içişlerine müdahaleden, silahlı gruplara destekten ve deniz ulaşımını tehdit eden faaliyetlerden vazgeçmesi gerektiğini yazdı. ABD ve İsrail’in İran’a yeni saldırısının enerji piyasaları, deniz ulaşımı ve bölgesel güvenlikte ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Pakistan gazetesi Dawn, Asım Münir’in rolünü ve Pakistan’ın Washington ile Tahran arasındaki temaslarda arabuluculuk girişimlerini öne çıkardı. İran’ın Tasnim Haber Ajansı ise toplantının Pakistan’ın girişimi ve İran’ın onayıyla yapıldığını bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, sürdürülebilir bölgesel güvenliğin karşılıklı güven, iş birliği ve ortak güvenlik anlayışıyla sağlanabileceğini ifade etti.