Taliban’dan Skandal Yasa: Kemik Kırılmadıkça Aile İçi Şiddet Serbest

Taliban yönetimindeki Afganistan’da kabul edilen yeni ceza kanunu, kadın ve çocuklara yönelik şiddeti fiilen meşrulaştırdı. Taliban lideri Hibatullah Akhundzada tarafından imzalanan 90 sayfalık yasa, eşlerin ve çocukların “kemik kırığı veya açık yara oluşmadığı sürece” dövülmesine izin veriyor.

Yeni düzenleme, uluslararası insan hakları örgütleri tarafından “devlet eliyle şiddetin yasallaştırılması” olarak nitelendirildi.

Şiddet suç sayılmıyor, ceza sembolik

Yasaya göre aile içi şiddet, ancak “açık yara, kırık kemik ya da ciddi fiziksel hasar” oluşması halinde soruşturma konusu olabiliyor. Bu durumlarda dahi fail için öngörülen azami hapis cezası yalnızca 15 gün ile sınırlı.

Psikolojik şiddet ve cinsel şiddet ise yasada açık biçimde suç olarak tanımlanmıyor, bu alanlarda tamamen hukuki boşluk bırakılıyor.

İspat yükü mağdurda

Yasa kapsamında bir erkeğin cezalandırılabilmesi için kadının, mahkeme önünde yaralarını hâkime göstermesi gerekiyor. Ancak Taliban kuralları gereği kadınlar:

• Kamuya açık alanlarda tam örtülü olmak zorunda,

• Mahkemeye erkek vasi (mahram) olmadan çıkamıyor,

• Çoğu durumda bu vasi, iddia edilen saldırganın kendisi oluyor.

Kabil’de görev yapan bir hukuk danışmanı, bu sürecin “kadınlar için fiilen imkânsız” olduğunu belirtiyor.

Kaçan kadına hapis

Yasa, şiddetten kaçmak isteyen kadınları da cezalandırıyor. Buna göre:

• Evli bir kadın, eşinin izni olmadan ailesinin yanına giderse,

• Şiddetten kaçmak amacıyla bile olsa,

3 aya kadar hapis cezası ile karşı karşıya kalabiliyor.

Kadınların kazanılmış hakları silindi

Yeni ceza kanunu, 2009 yılında yürürlüğe giren ve zorla evlilik, tecavüz ve aile içi şiddeti suç sayan **“Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesi Yasası (EVAW)”**nı tamamen yürürlükten kaldırdı. Böylece kadınlara yönelik hukuki korumalar fiilen sona erdi.

“Kadın, erkeğin mülkü gibi görülüyor”

Sürgündeki insan hakları örgütü Rawadari, yasayla birlikte kadınların “eşlerinin mülkü gibi” ele alındığını ve şiddetin devlet güvencesi altına sokulduğunu belirtti. Örgüt, Taliban mahkemelerinde bu ceza yasasının derhal uygulanmasının durdurulması çağrısında bulundu.

Afganistan’da kadınların hayatı giderek daralıyor

Taliban’ın yeniden iktidara gelmesinin ardından:

• Kız çocuklarının ortaokul ve üniversite eğitimi yasaklandı,

• Kadınların çalışabileceği sektörler kapatıldı,

• Parklar, spor salonları ve kamusal alanlar kadınlara kapatıldı,

• Sağlık hizmetlerine erişim ciddi şekilde sınırlandı.