Kültür Sanat

Taşların Dili, Yelin Sözü – Münir Cerrahoğlu ile Çankırı Kültürüne Yolculuk

Anadolu’nun kalbinde, yüzyılların rüzgârını taşlarında, türkülerini yamaçlarında saklayan bir şehir: Çankırı.
HABER MERKEZİ
HABER MERKEZİ
14 dk Sesli Dinle 1
Taşların Dili, Yelin Sözü – Münir Cerrahoğlu ile Çankırı Kültürüne Yolculuk

Röportajı yapan: Savaş Erman
Röportaj konuğu: Dr. Münir Cerrahoğlu

Yâran ocaklarında pişen dostluk hukuku, köy odalarında anlatılan efsaneler, tuz mağaralarının derinliklerine sinmiş kadim zaman kokusu ve göçlerle, modernleşmeyle dönüşen bir kültürel hafıza…

Bu zengin hafızayı yıllardır titizlikle araştıran, derleyen ve yazıya aktaran isimlerden biri de Dr. Münir Cerrahoğlu. Çankırı’nın sözlü kültüründen yâran geleneğine, halk inanışlarından efsanelerine uzanan bu söyleşide; “taşların dili”ni, “yelin sözünü” ve Çankırılı olmanın ruhunu onun rehberliğinde anlamaya çalışıyoruz.

KÖKLER VE İLHAM

Savaş Erman: Hocam, Çankırı’nın kültürel zenginliği üzerine yıllardır çalışmalar yapıyorsunuz. Bu ilgiyi doğuran, sizi bu toprakların hikâyelerine çeken şey neydi?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Öncelikle doğup büyüdüğüm, kültürel hafızamın ilk oluşumunu sağlayan topraklar olmasıdır. Geriye dönüp baktığımızda bizde kalıcı izler bırakan, uzun yıllar hafızamızda varlığını koruyan imge ve hadiselerin pek çoğunun çocukluk ve gençlik yıllarımıza ait olduğu görülür.
Bu bağlamda beni bu toprakların hikâyesine çeken en önemli etken, çocukluğumu ve gençliğimi Çankırı’da geçirmiş olmam ve memleketime duyduğum vefa duygusudur diyebilirim.

Savaş Erman: Çankırı’da doğup büyümüş biri olarak, sizce bu şehrin insanının ruhunu en iyi anlatan değer nedir?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Çankırı denilince ilk akla gelen yâran kültürüdür. Yâranın kelime anlamı; bir amaç çevresinde toplanmış veya aynı amacı güttükleri için bir araya gelmiş dost, dostların tümü demektir.
Yâran geleneğinde yer alan misafirperverlik, cömertlik, cesaret, kahramanlık, yiğitlik, yardımlaşma ve dayanışma, birlik ve beraberlik, sevgi ve saygı, merhamet ve tevazu bu şehrin insanının ruhunu yansıtan en önemli değerlerdir.

Savaş Erman: Anadolu’nun birçok yerinde olduğu gibi, Çankırı’da da sözlü kültür çok güçlü. Çocukken dinlediğiniz, sizi derinden etkileyen bir halk hikâyesi veya efsane var mı?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Elektrik köyümüze geldiğinde henüz altı yaşındaydım. Köyde birkaç ailede televizyon vardı. Çocuklar için oyunun dışında hoşça vakit geçirilen ortamlar; masal, efsane ve halk hikâyelerinin anlatıldığı ortamlardı.
Sonradan anladım ki bunlar bizleri eğiten, duygu ve düşünce dünyamızı şekillendiren, hayal dünyamızı zenginleştiren metinlermiş. Çocukluk dünyamda pek çok masal, efsane ve halk hikâyesinin beni etkilediğini söyleyebilirim.

Bunlar arasında “Su Kuyusu Efsanesi”nin beni derinden etkilediğini ifade etmeliyim. Köyümüze yakın bir köyde bulunan Paşa Sultan Türbesi önemli ziyaret mekânlarından biridir. Burada adaklar adanır, kurbanlar kesilir, yağmur duasına çıkılır. Ben de çocukluğumda ve sonraki dönemlerimde burayı sıkça ziyaret etme imkânı buldum.

Paşa Sultan Türbesi’nin yanında yer alan ve sultanın gözyaşları olarak kabul edilen “Su Kuyusu Efsanesi”ne göre; Osmanlılar zamanında Tatarlar “Kışla” denilen bölgeye saldırır, yakıp yıkmadıkları yer bırakmazlar. Pek çok insanı öldürürler; kayalar arasına kaçmayı başaran sultanı ise öldüremezler ve köyde tek sağ kalan kişi o olur.
Kayaların arasına girdiğinde Allah’tan kendisini taş etmesini dileyen sultan, iki kayanın birleşmesiyle taş kesilir. Kayaların arasından akan su ise sultanın gözyaşları olarak kabul edilir ve küçük bir dere olup akar.

ÇANKIRI KÜLTÜRÜ VE GELENEKLER

Savaş Erman: Çankırı kültürü dendiğinde aklınıza gelen ilk üç kelime nedir?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Yâran geleneği, Çankırı kaya tuzu, tarhana çorbası.

Savaş Erman: Eski Çankırı düğünleri, kına geceleri, halk oyunları, mani geleneği… Bugün bu geleneklerden hangileri hâlâ yaşıyor, hangileri unutuldu sizce?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Sosyokültürel değişim ve dönüşümlerin yaşandığı günümüzde geleneksel düğün ve merasimlerin yaşatılmaya çalışıldığı yerlerden biri de Çankırı’dır diyebilirim. Özellikle ilçelerde ve köylerde üç gün üç gece süren geleneksel düğünlere sıkça rastlanması sevindirici bir durumdur.

Konu komşunun düğüne daveti anlamına gelen “okuntu”, “bayrak kaldırma” ile başlayan düğünde pek çok gelenek icra edilmektedir. Bunlar arasında köy odalarında, dernek binalarında çalınan davul zurna, oynanan orta oyunları, tura oyunu, sin sin ateşinin yakılması, gelin ve damat kınası, takı merasimi, çeyiz serme, güveyi başı donatma, gelin indirme, “mübarek olsun” gezmesi ilk akla gelenlerdir.

Bunlar dışında unutulanlar da vardır elbet. Örneğin “dil bağı hediyesi” bunlardan biridir. Anadolu gelini, töreler gereğince koca evinde belli bir süre yeni evin sahipleriyle kalabalık bir ortamda konuşmaz; gelin ne kadar geç konuşursa o kadar makbul sayılırdı. Kocası “dil bağı hediyesi”ni verdikten sonra onunla konuşurdu. Gelin, koca evinin özellikle büyükleriyle herkesin içinde konuşmaz; ancak aileye bir çocuk verdiği zaman kayınbabasından gelecek “dil bağı armağanı”nı alınca dilini çözer ve herkesle konuşabilirdi.

Savaş Erman: Çankırı mutfağında da halk inanışlarının, bereket ve misafirlik kültürünün izlerini görüyoruz. Sizce yemek kültürü, halkın kimliğini nasıl yansıtır?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Çankırı halk kültüründe misafirperverlik toplum tarafından önemsenen temel değerlerden biridir; misafir kutsal olarak görülür. Yöremizde sıkça kullanılan “Tanrı misafiri” deyimi ile “Her geceyi Kadir, her geleni Hızır bil” sözü, Çankırı’da misafirin ne denli kutsal görüldüğünü ve Türk milletinin misafire ne denli değer verdiğini göstermesi bakımından önemlidir.

Bu sebeple Çankırı halk inanışlarında misafire ikramda bulunmanın, hizmet etmenin sevap olduğuna inanılır. Misafirin rahat edebilmesi için her türlü çaba gösterilir, ikramda kusur edilmez. Misafire yapılan ikramlarda Çankırı’nın yemek kültürünü rahatlıkla görebiliriz. Ev sahibi, imkânı ölçüsünde yöresinin meşhur yemeklerini ikram etmeyi kendine bir vazife bilir; dostluğunu, cömertliğini gösterir. Yâran geleneğinde yer alan “Yâranın eli açıktır” sözünün gereği yerine getirilir.

Çankırı mutfak kültürüne ait özgün yemek ve tatlı türlerinden akla gelenler ise şunlardır: Çankırı usulü tavuklu keşkek, Cimcik Hamuru Çorbası, Tatar Hamuru Çorbası, Yaren Güveci, Mıkla, Yazma Çöreği, cevizli çörek, Çerkeş lokumu ve Hameyli.

Savaş Erman: Günümüzde kentleşme ve göç, Çankırı’nın kültürel dokusunu nasıl etkiledi? Geleneksel komşuluk ya da imece ruhu sizce hâlâ var mı?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Hızlı nüfus artışı ve sosyal problemler sebebiyle 1960’tan sonra özellikle köylerden Çankırı şehir merkezine, Ankara ve İstanbul’a göçler yaşanmış; göç sebebiyle de şehrin kentleşme ve kültürel dokusu, köy sosyal yaşantısı bu durumdan olumsuz etkilenmiştir.

Büyük şehre taşınan gurbetçiler iş, barınma, eğitim ve sağlık gibi alanlarda kentle bütünleşme sorunları yaşamışlardır. Dernekleşerek bir araya gelme, sosyal kaynaşma ve kültürel paylaşımlarını bu dernek binalarında sürdürme imkânına kavuşmuşlardır. Köylerde genç nüfusun azalmasıyla birlikte kültürün yaşatılması ve aktarımında sorunlar yaşanmaya başlanmış; bu durum komşuluk, imece gibi kıymetli değerlerimizin zayıflamasına yol açmıştır.

EFSANELERİN DÜNYASI

Savaş Erman: Çankırı efsaneleri arasında sizi en çok etkileyen hangisi oldu?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Yukarıda ifade ettiğim Sultanın Gözyaşları Efsanesi’nden başka, beni etkileyen “Gelin Taş” efsaneleri de çocukluk hafızamda derin iz bırakan anlatılardır.

Savaş Erman: Bu efsaneler sizce sadece bir halk inanışı mı, yoksa geçmişte yaşanmış olayların sembolik bir anlatımı mı?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Efsanelerde tarihî gerçeklik aranmaz. Genel olarak efsaneyi; olmuş ya da olması muhtemel, gizemli ve tılsımlı olayları bünyesinde barındıran, anlatıcı ve dinleyici tarafından çoğu zaman gerçekliği kabul edilen, ibret verici yönü olan mensur halk hikâyeleri ya da anonim halk anlatıları şeklinde tanımlayabiliriz.

Efsaneler çoğunlukla inanca dayalı halk öğretileri olarak karşımıza çıkar. Efsanenin en önemli özelliği ona inanılmasıdır; bu yönüyle efsanelerde kısmen kutsiyet vardır. Geçmişte yaşanan olayların sembolik bir anlatımı olmalıdır ki efsaneyi anlatan da dinleyen de anlatılan olayı doğru ve yaşanmış olarak kabul eder.

Savaş Erman: Çankırı’daki efsanelerde sıkça “sadakat, vefa, fedakârlık” gibi temalar karşımıza çıkıyor. Sizce bu temalar, bölge insanının karakterine dair ne söylüyor?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Günümüzde gittikçe azalan ve en çok da eksikliğini hissettiğimiz üç değerden bahsettiniz. Çankırı efsaneleri başta olmak üzere masallarda, halk hikâyelerinde karşımıza çıkan bu temalar, bölge insanının karakterini yansıtan önemli kavramlardır.

Şunu belirtmeliyim ki sözlü kültür, oluştuğu topluma dair motifleri barındırır. Ortak geçmişten, teşekkül ettiği coğrafyadan, toplumsal değerlerden, sosyal ilişkilerden izler taşır. Yâran kültürüyle yoğrulmuş yöre insanı için sadakat, vefa ve fedakârlığın efsanelere yansıması gayet normaldir.

Savaş Erman: Halk efsanelerinin anlatıldığı kahvehaneler, mahalle ve köy odaları, yaren sohbetleri, meddahlar… Bunların yok olması sizce kültürel belleğimizde nasıl bir boşluk oluşturdu?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Teknolojide yaşanan hızlı gelişmeler sözel iletişimi ikinci plana iterken, bu durum halk anlatılarını da olumsuz etkiledi. Efsane, masal, destan, hikâye gibi sözlü unsurların anlatıldığı mekânlar ve ortamlar hayatımızdan çıkmaya; bu metinleri anlatan kişiler de azalmaya başladı. Bu da unutulmayı hızlandırdı.

Aristoteles’e ithaf edilen “Doğa boşluk kabul etmez” sözünden hareketle; masalların, efsanelerin ve halk hikâyelerinin yerini televizyon programları, bilgisayar oyunları ve internet videoları aldı. Böylece hayal dünyamız sınırlandı; millî ve manevi değerler aşındı. Teknoloji bağımlısı bir toplum olmaya başladık.

YAREN GELENEĞİ VE HALK YAŞAMI

Savaş Erman: Çankırı’nın en önemli kültürel miraslarından biri hiç kuşkusuz Yaren Geleneği. Siz bu geleneği nasıl tanımlarsınız?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Yâren, sözlük anlamı olarak dost, arkadaş demektir. 24 yâren’in bir araya gelerek oluşturdukları topluluğa ise “yâran” denilmektedir. Oğuzlardan günümüze kadar çeşitli şekil ve değişiklikler yaşayarak gelen fakat temel ilke ve anlamları değişmeyen bir tarihî mirastır.

Temeli Ahilik müessesesine dayanan ve ilin sosyokültürel yapısına yön veren yâran geleneği, günümüzde kış mevsiminde erkekler arasında yapılan sohbet toplantılarıyla aslına sadık kalınarak yaşatılmaktadır. Yâran; insan yetiştirme, insanı hayata hazırlama, sosyal düzeni ve güvenliği sağlama, halk müziği, halk mutfağı, halk tiyatrosu, halk edebiyatı gibi ulusal kültür değerlerini yaşatma ve yeni kuşaklara aktarma görevini yüzyıllardır yerine getirmiş bir sosyal kurumdur.

Savaş Erman: Yaren toplantılarında anlatılan hikâyeler, söylenen türküler, yapılan davranışlar neyi simgeler?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Meclis içinde ve meclis dışında icra edilen tüm etkinliklerde kültürün gelecek kuşaklara aktarımı ve eğitim işlevi, geleneğin kilit noktasını oluşturmaktadır. Yârenler, geleneğin ruhuna aykırı olmamak şartıyla zaman zaman ufak değişiklikler yapabilirler; Cezayir Marşı’nın çalınmasını bu duruma örnek gösterebiliriz.

Öte yandan meclis içindeki tekerlemeler, maniler, türküler, orta oyunları gibi eğlence unsurları, sözlü kültürün toplum belleğinde yaşatılarak günümüze kadar gelmesine katkı sağlar. Meclis dışında ise fikir birliğinin sağlanması ve usta-çırak ilişkisinin varlığı, kültürün devamlılığına hizmet eder. Özellikle şehirde esnaf birliğine dayalı olarak icra edilen yâran meclislerinde bu eğitimi açıkça görmek mümkündür. Meclisteki halk oyunlarını, musikiyi ve görgü kurallarını öğrenen gençler, mevcut kültürü korumuş olurlar.

Savaş Erman: Yarenlik, sadece bir eğlence biçimi midir, yoksa bir ahlak mektebi olarak mı görülmelidir?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Yâran geleneği sadece bir eğlenceden ibaret değildir. Yâran meclislerinde asılı olan “Kız anadan öğrenir sofra düzmeyi, oğlan babadan öğrenir sohbet gezmeyi” sözündeki “sohbet gezmek” bir eğitimi ifade eder.

Sizin de belirttiğiniz gibi yâran meclisleri, aynı zamanda eğitim ve kültürün genç kuşaklara aktarıldığı bir eğitim kurumu gibidir. Babalarıyla birlikte yârana gelen çocuklar da düşünüldüğünde, her yaş grubundan insanın katıldığı bu meclisler aynı zamanda olgunlaşmanın da mekânıdır. Henüz askere gitmemiş kimseler toplumumuzda sorumluluk alacak olgun kişi sayılmadığı gibi, Çankırı’da da yârana katılmamış, ocak yakmamış kimseler olgun bir birey olarak toplumda kabul görmez.

Yâran meclisleri; edep ve erkânı, ahlak ve görgü kurallarını, sözlü geleneğin imkânlarını da kullanarak genç kuşaklara uygulamalı şekilde aktarmada önemli bir görev yerine getirir. “Atın iyisi alayda, kabın iyisi kalayda, insanın iyisi de yâranda belli olur” sözü; toplumun onayladığı davranış kalıplarıyla hayatını şekillendirmenin, dürüst ve ahlaklı insan olabilmenin bir yolunun da yâran eğitim ve terbiyesinden geçtiğini ifade eder. Bu nedenle yâran meclisleri geçmişte birer eğitim kurumu işlevini görmüş, günümüzde ise bu işlev geçmişe nazaran zayıflamıştır.

Savaş Erman: Bugün yaren geleneğini gençlere aktarmak mümkün mü? Sizce bu gelenek nasıl yaşatılabilir?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Elbette mümkündür. Yâran geleneği, Çankırı’da tüm canlılığıyla yaşatılan bir gelenektir. İl merkezi başta olmak üzere bazı ilçe merkezlerimizde ve nüfusu kalabalık bazı köylerimizde yâran meclisleri düzenlenmektedir.

Bununla birlikte Ankara ve İstanbul’da köy ve ilçe dernekleri kendi dernek binalarında yâran geceleri tertip etmekte ve geleneği yaşatmaktadır. Usta-çırak ilişkisinin hâkim olduğu bu meclislerde gençler de görev almakta, geleneğin kurallarını yaşayarak öğrenmektedirler.

Yeri gelmişken yâran geleneğinin korunması ve yaşatılması hususunda büyük emekleri olan Çankırı Ahî Yaren Meclisi Gençlik Eğitim Kültür ve Dayanışma Derneği’ne, Oğuz Boyları Yaren Derneği’ne ve Çankırı Esnafları Yaren Derneği’ne ayrı ayrı teşekkür etmek isterim.

KÜLTÜRÜN KORUNMASI VE GELECEĞİ

Savaş Erman: Çankırı’da kültürel değerlerin korunması konusunda yeterli duyarlılık var mı?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Gerek resmî kurumların, gerek sivil toplum kuruluşlarının ve gerekse Çankırı halkının bu zengin kültürel değerlerin korunması konusunda önemli gayretleri olduğunu söyleyebilirim.

Savaş Erman: Yerel yönetimlerin ve üniversitelerin kültürel mirasa sahip çıkma çabalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Çankırı özelinde cevap vermem gerekirse; yerel yönetimlerin somut kültürel mirasın korunması ve kültür varlıklarının geleceğe aktarılması bağlamında önemli ölçüde bakım, onarım, restorasyon çalışmaları yaptığını, ancak bunun yeterli olmadığını söyleyebilirim.

Bu açıdan kültür varlıklarının envanterlerinin tam olarak çıkarılması, bakım-onarımlar için yeterli kaynağın ayrılması, proje geliştirilmesi ve uygulanması önem arz etmektedir. Üniversitemiz; araştırma enstitüleri ve uzmanlık merkezleri aracılığıyla somut olmayan kültürel mirasa ilişkin verilerin toplanmasında, belgelenmesinde, arşivlenmesinde ve muhafaza edilmesinde daha aktif görev alabilir.

Somut olmayan kültürel miraslara ilişkin daha fazla sergi, konferans, seminer, tartışma ve eğitim programı düzenlemeli; somut olmayan kültürel miras taşıyıcılarını ve uygulayıcılarını bu süreçlere dâhil etmelidir. Bunu yaparken hem yerel yönetimlerin hem de üniversitenin ortak projeler ve iş birlikleri geliştirmesi son derece önemlidir.

Savaş Erman: Sizce bir şehrin efsanelerini yaşatmak, o şehrin kimliğini korumanın bir yolu mudur?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Çankırı, tarihî ve kültürel dokusuyla Anadolu’nun önemli kültür merkezlerinden biridir. Özellikle şehir merkezinde ve çevresinde anlatılan efsanelerin, şehir tarihine ve kültürüne ayrı bir zenginlik kattığı bir gerçektir. Çankırı halkının düşünce, inanç ve kültür dünyasına tesir eden bazı inanışların efsaneler yoluyla üretildikleri görülür.

Efsanelerin bir işlevi de etrafında teşekkül ettikleri yerlere mânâ kazandırmaktır. Tarihî gerçeğin dışında, halkın gerçek ve kutsal olarak belli bir yer etrafında efsane yaratması, o yerle bütünleşmesi anlamına gelir. Böylece insanlar o yerleri kendilerinden bir parça olarak görüp sahiplenirler.

Özetle, efsanelerin yaşatılması, bir şehrin hem tarihî hem de manevi kimliğini korumanın önemli yollarından biridir.

Savaş Erman: Bugünün genç kuşakları için “Çankırılı olmak” ne ifade etmeli sizce?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Sevgiyi, dostluğu, kardeşliği, misafirperverliği, cömertliği, doğruluğu ve dürüstlüğü ifade etmelidir.

ESERLER VE ANLATILAR ÜZERİNE

Savaş Erman: Eserlerinizde Çankırı’nın ruhunu, insanını ve tarihini anlatırken en çok hangi kaynaklardan beslendiniz?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Öncelikle Çankırı tarihi ve kültürü üzerine yazılmış kitaplar ve makalelerden beslendim. Yazarlar arasında Ahmet Kemal Üçok, Ahmet Talat Onay, Tahsin Nahit Uygur, Dehri Dilçin, Hacışeyhoğlu Hasan Üçok, Tayyip Başer gibi isimleri burada rahmet ve saygıyla yâd etmem gerekir.

Savaş Erman: Derlediğiniz halk anlatıları arasında sizi en şaşırtan veya en çok duygulandıran hikâye hangisiydi?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
“Öksüz Yakup’la Kınalı”nın hikâyesi.

Savaş Erman: Bu hikâyeleri derlerken halkla temas ettiğiniz anlarda unutamadığınız bir olay ya da yaşlı bir anlatıcının sözü oldu mu?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Çankırı halk inanışları ve efsaneleri ile ilgili saha çalışmalarında aradığımız kaynak şahısların özelliklerini anlattığımızda, sıkça “Hocam, sizin aradığınız vasıflarda bir amca/teyze vardı, ancak ne yazık ki geçtiğimiz ay/sene vefat etti” şeklinde üzücü cevaplar aldık. Bu durum, toplumsal hafızanın her geçen gün biraz daha kaybolduğunun kanıtı olup beni oldukça üzmektedir.

Çünkü “Sözlü kültürün gerçek arşivi kütüphaneler değil, insan hafızasıdır.” Bu hafızanın her geçen gün biraz daha silinmesi, kaybolmaya yüz tutması gerçekten üzücüdür.

Savaş Erman: Sizce kültür bir “emanet” midir, yoksa “yaşayan bir varlık” mı?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Sözlü kültür hem bir emanet hem de yaşayan bir varlıktır. Hangisinin daha baskın olduğunu sorarsanız, “yaşayan bir varlık” olmasıdır derim.

Her sözlü ürün; icracı, dinleyici ve geleneksel anlatı olmak üzere çoğunlukla üç dinamik üzerinde şekillenir. Anlatı, icracının geleneksel anlatıya bağlı kalarak onu duygu, düşünce ve hayalleri doğrultusunda yeniden oluşturmasıyla sürekli bir yenilenme içindedir. Maddi ve manevi kültür, zamanın şartlarına göre özünü korumak kaydıyla yeni terkipler alarak yoluna devam eder.

Savaş Erman: Çankırı kültürünü korumak için bugünün insanına ne düşüyor?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Hemen her alanda değişim ve dönüşümlerin yaşandığı günümüz dünyasında, toplumların kültürlerini koruması, yaşatması ve sonraki nesillere aktarması giderek güçleşmektedir. Geleneksel kültürün en orijinal şekliyle yaşatıldığı köylerimizde bile artık birkaç nesil öncesinin yaşam biçimi, sosyal hayatı ve değerler sistemi ile ilgili bilgi sınırlılığı, toplumların geçmişi ile arasındaki bağın zayıflığını göstermektedir.

Bu bakımdan kültürel mirasın korunması, zamanın şartlarına göre yeni terkiplerle yaşatılması, kayıt altına alınması ve gelecek kuşaklara aktarılması oldukça önemlidir.

Bireyler olarak bizlere düşen görev; bu mirasın değerini bilmek, kendi çevremizdeki kültürel değerleri tanımak ve onlara sahip çıkmaktır. Kültürel mirasımızla ilgili kitaplar okuyarak, belgeseller izleyerek, müzeleri ziyaret ederek bilgi sahibi olmalıyız. Çevremizdeki insanlarla kültürel mirasımız hakkında konuşarak, bilgi alışverişinde bulunarak farkındalık oluşturmalıyız. Kendi çevremizdeki kültürel varlıklara zarar vermemeye özen göstermeli, onları korumak için elimizden geleni yapmalıyız. Her birimizin üstleneceği bu sorumluluk, kültürel mirasın zamanın yıpratıcı etkilerine karşı direnmesini ve gelecek nesillere ulaşmasını sağlayacaktır.

Kurum ve kuruluşlara düşen görev ise kültürel mirasın korunmasına yönelik projeleri desteklemek, bu konuda atılan her türlü adımı sahiplenmek, etkinlikler düzenlemek ve atölyeler açmaktır. Kültürel festivaller organize edilmelidir.

Çankırı Belediyesinin 5 yıldır organize ettiği TUZFEST Festivali, bazı eksiklikleri olsa da takdire şayandır. Çankırı yöresel ürünlerinin tanıtıldığı, tarihî ve kültürel mekânların ziyaret edildiği festivale çevre illerden ve yurt dışından gurbetçilerin yoğun katılımı olmaktadır. Çankırı Dernekler Konfederasyonu’nun, Çankırı kültürünün yaşatılması ve tanıtılması konusundaki çalışmaları da övgüyü hak eden faaliyetlerdir.

GENÇ BİR ÇANKIRILIYA SON SÖZ

Savaş Erman: Son olarak, bu röportajı okuyan genç bir Çankırılı’ya seslenmek isteseniz, ona ne söylersiniz?
Dr. Münir Cerrahoğlu:
Kökleri Orta Asya’ya uzanan geleneklerin, güzel örf ve âdetlerin yaşatıldığı bir şehre sahibiz. Alp ve alperenleri, evliyaları, özgün yemekleri, giyim kuşamı, geleneksel mimariyle yapılmış evleri, yâranlık geleneği, dilimli kavunu, kirazı, peri bacaları, göletleri, yaylaları, ormanları, Ilgaz Kayak Merkezi, III. jeolojik zamana ait fosil alanları, kaya tuzu ve tuz mağarası, bozulmamış doğal yapısı ve Kurtuluş Savaşı’nda üstlendiği rolüyle şehrimiz, kültürel açıdan Anadolu’nun en zengin yörelerinden biridir.

Bu durum bize büyük bir mutluluk yaşattığı gibi büyük bir sorumluluğu da beraberinde getirmektedir. Gençlerimizin kültürümüzü koruma hususunda bilinçli olmaları, geleneksel değerlerimizi yaşatmaları, yenilikçi yaklaşımlarla kültürel mirası yeniden canlandırmaya katkı sağlamaları ve aynı zamanda bunu gelecek nesillere doğru şekilde aktarmaları gerekmektedir.

Yorumlar

UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik yorumları onaylanmamaktadır.

  • Rıtvan cerrahoğlu

    Harika bir söyleşi olmuş teşekkürler

Bu Yazıyı Paylaş