Toprak Hattı Grubundan kamuoyuna duyuru: Hayata yansıtılamayan din öğretiminin ne önemi var?
Ülkemizde büyük bir ahlaki erozyonun hüküm sürdüğü ve bunun için mutlaka bir şeylerin yapılması gerektiğine olan yoğun beklentinin farkında olmamak mümkün mü hiç?

Ülkemizde büyük bir ahlaki erozyonun hüküm sürdüğü ve bunun için mutlaka bir şeylerin yapılması gerektiğine olan yoğun beklentinin farkında olmamak mümkün mü hiç?
Dinin asıl fonksiyonuna işaret eden İbn Haldun, “Din, toplumların ahlaki değerlerinin yükseltilmesi için gereklidir” demektedir.
Biliyoruz ki, insan sadece beden ve bedeni ihtiyaçlardan ibaret bir varlık olmayıp karakter, vicdan, sorumluluk, inanç, amaç ve ahlaki değerlerle bir bütünlük arz eder.
İnsanlığın hayat biçimine kalite getirsin ve insanı doğruya yönlendirsin diye gönderilmiş bulunan bütün vahiyler, başka bir ifade ile Hz. Adem’den itibaren İslam, insan davranışlarını temel hedef olarak belirlemiş ve bu davranışların dünyada da ahirette de onun değerlendirilip derecelendirilmesine esas kabul edilmiştir (En’am,132). Nitekim Hz. Peygamber de bu hususu, “İnsanlık ilk günden beri bütün peygamberlerin üzerinde birleştikleri bir söz bilir, o da “Utanmadıktan sonra ne istersen onu yap” sözleriyle formüle etmiş (Buhari, Edep) ayrıca, haya/utanmanın, imandan bir parça, yani onun gereklerinden olduğuna da dikkat çekmiştir (Müslim, İman). Bunun yanında o gerçek Müslümanı da “Müslümanların, elinden ve dilinden güvende olduğu kimse olarak” tanımlamıştır (Buhari, İman, Müslim, İman).
Bütün bunlardan anlaşılıyor ki, bir Müslüman için davranışlarda ölçülü olmak, söz ve eylemlerinde adalet ve hakkaniyetten ayrılmamak olmazsa olmaz bir öneme sahiptir ve bu önemin idrak edilmemesi durumunda iman etmiş olmanın bir anlamı olmaz.
İnsanın bütün davranışları ahlak kategorisinde yer alır ki, tanım olarak ahlak, “İyi ya da kötü değerlendirmelere yol açan manevi huylar ve bunların etkisiyle ortaya konan iradeli davranışların bütünü” demektir. Müslümanlar arasında yer eden benzer anlamdaki bir de “Edep” kavramı vardır ki, o da “İyi bir eğitimle kazanılmış karakter disiplini, takdire değer hareketler, insanların birbirlerine karşı takınmaları gereken manevi-ahlaki davranışları” ifade eder. Başka bir ifade ile insanın toplum içinde ölçülü davranmasını sağlayan utanma duygusuna “Edep” denmiştir.
Ne yazık ki, günümüzde edep, haya, utanma ve ahlak gibi erdemlerin olabildiğince aşındığı hemen hemen herkes tarafından kabul edilmekte ve bu vahim durum büyük bir çoğunluk tarafından tepkisiz karşılanmaktadır.
Elbette ki, bunun birçok nedeni vardır, ama en önemli neden, sağlıklı bir din öğretimi/eğitiminin olmamasıdır. Çünkü günümüzde Hz. Peygamberin örnekliğine dayalı bir dini bilgilendirme yapılmamakta ve Hz. Peygamber sadece birkaç savaşın galibi bir komutan olarak tanıtılmakla yetinilmektedir. Oysa o savaş peygamberi değil, sevgi, barış ve rahmet peygamberidir ve bizzat kendisi, kendi misyonunu, “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderilen bir peygamberim” diyerek ortaya koymuştur (Malik, Muvatta, Hüsnü’l-Hulk). Bu hususa Kur’an da şöyle dikkat çeker: “Ümmi/vahiy kültürüne sahip olmayan bir topluma kendi içlerinden Allah’ın ayetlerini okuyup açıklayan, onları her türlü şirk ve inkardan arındıran, ilahi kelamın hem anlam ve mesajını hem de bu mesajın hayata nasıl geçirileceğini/hikmeti öğreten bir peygamber gönderen O’dur. Oysa onlar daha önce büsbütün bir sapıklık içindeydiler” (Cuma,2). Bunun yanında Kur’an, “Ona uyun ki, doğru yolu bulasınız” (A’raf,158) beyanıyla Hz. Peygambere uymanın önemine işaret eder ve “Ey Peygamber! Şüphesiz sen çok yüce bir ahlak üzerindesin/muazzam bir ahlaka sahipsin” (Kalem,4) diyerek onun hangi yönden örnek alınacağına da dikkat çeker.
İşte bizim din öğretiminde göz ardı ettiğimiz husus budur. Zira verilen dini bilginin hayata yansıtılmasına önem verilmemekte, din öğretimi de sadece siyasi propagandaya yönelik argümanlarla söz konusu edilmektedir.
Hemen belirtelim ki, Hz. Peygamberin olağanüstü hayat şeklini/yüce ahlakını doğru bir şekilde öğretip örnekliğini de esas almadıkça verilecek dini bilginin hiçbir karşılığı olmaz. Günümüzde bu esas gözardı edildikten başka Millî Eğitim Bakanlığının “Değerler Eğitimi”, “Manevi Gelişim” adı altında tarikat, cemaat, vakıf ve derneklerle yaptığı protokollere dayalı olarak verilen eğitim de din adına uydurulan hurafelerin yaygınlaşmasına ve inananların inanmaktan başka ortaya bir eylem koymalarına gerek kalmadığına yönelik anlayışların meydan bulmasına neden olmaktadır. Sonuç olarak da bunlar din ile ahlakın ayrıştırılıp dinin ahlaktan soyutlanmasına ve ahlaksız bir dindarlığın vücut bulmasına zemin hazırlamaktadır. Oysa Allah, “Yoksa siz, Allah, içinizden kendi yolunda bütün güçlerini sarf eden ve iman uğrunda karşılaştıkları zorluklara göğüs gerip sabredenleri tespit ederek ortaya koymadan önce kolaylıkla cennete gidebileceğinizi mi sanıyorsunuz?” (Ali İmran,142) diyerek bütün inananları dürüst ve erdemli davranışlar sergilemeye çağırmaktadır.
Peki, günümüzde tarikat ve cemaatlerle onların etkisinde kalarak dini bilgilendirme yapanların ahlaki olgunluğa bir katkılarının olduğunu söylemek mümkün mü? Tam aksine ahlaki erozyonun ve her türlü günaha imkân tanımanın yegâne aracı bu çeşit dini bilgilendirmelerdir.
Örneğin, öğle namazını kılan kimse o gün o saate kadar işlediği bütün günahlardan kurtulur, ikindi namazı ile de o arada işledikleri af olur denirse, bu, aynı zamanda günah işlemeye zemin hazırlamak olmaz mı? Ya da Cuma namazını kılan herkes -ki, bunlara kadınlar dahil değildir- hafta boyunca işlediği her türlü günahtan kurtulacaksa ya da ömürde bir defa hacca giden kimse, ömür boyu işlediği her türlü günahından sıyrılmış olacaksa, ne diye ortaya yararlı işler koysun veya günah işlemekten sakınsın ki?
Sosyal medya dahil, dini bilgi verildiği sanılan her platformda ileri sürülen şu asılsız iddiaları işitip durmak, başta Diyanet İşleri Başkanlığı olmak üzere İlahiyatçı akademisyenleri, yönetici durumundaki herkesi ve aklı başındaki Müslümanları hiç mi rahatsız etmemektedir? Eğer gerçekten bunlardan bir rahatsızlık duyulmuyorsa, o zaman ahlaki kokuşmanın önüne geçmenin asla mümkün olmayacağını biz hatırlatmış olalım.
İşte Osmanlı döneminden beri yapılmakta olan bu çeşit bilgilendirmelerden bazıları şunlardır: Hz. Peygambere bir defa salatü selam okuyan kimseye on iyilik yazılır ve on günahı silinir, her gün yüz defa salatü selam okuyan kimsenin otuzu dünyaya, yetmişi de ahirete yönelik yüz ihtiyacı karşılanır. Günde yetmiş salatü selam okuyan kimse, Hz. Peygamberi rüyasında görür, şefaatine nail olur, havzından su içer, cehennemde cesedi yanmaz. Cuma günü yüz defa salatü selam okuyan kimsenin seksen yıllık günahları bağışlanır, deniz köpüğü kadar olsa da bağışlanır”. (Hatice Arpaguş, Osmanlı Halkının Geleneksel İslam Anlayışı, shf,374-375).
Kur’an, Hz. Peygambere ve inanmış arkadaşlarına ısrarla, “Eğer onlar da sizin gibi inanırlarsa o zaman doğru yolu bulmuş olurlar” (Bakara,137) derken o ilk dönem Müslümanların iman ve davranış biçimlerine dikkatimizi çeker. Peki, onlar salatü selam okuyarak kurtuluşa ermeyi mi düşünmüşler, yoksa her türlü eza ve cefaya katlanarak İslam adına söylem değil de olağanüstü gayretlere dayanan eylem mi ortaya koymuşlardır? Biraz düşünmek gerekmez mi? Yani onlar için dini sayılmayan bir şeyin bizim için de dini sayılmayacağını bilmemiz gerekir.
Kısaca Allah’ın yüklediği görevleri ihmal edip davranışlarını nefsinin yönlendirmesine terk eden kimselerle sadece tarikat ve cemaatlerin dini anlatılarına dayanarak dindarlık yapmaya çalışan kimselerin ahlakiliğinden söz etmek mümkün değildir. Bu da ahlakilik söz konusu olmadığı durumlarda dindarlık da söz konusu olmaz demektir.
Böyle bir durumu ise Filozof Jeremy Bentham şöyle ifadelendirmiştir: “Bir ülkede görülebilecek en tehlikeli salgın ahlaktan bağımsız din fanatikliğidir”.
O halde ülkemizde acilen sahih bilgiyi esas alan ve Hz. Peygamberin örnekliğine odaklanan bir dini eğitim ve öğretime geçilmesi gerekir; yoksa bu ahlaki çöküşten hiç kimsenin kurtulması mümkün olmaz.
