Trump'ın Gazze Planı: Netanyahu'dan Kısmi Kabul, Hamas'tan Açıklama Geldi

ABD Başkanı Donald Trump tarafından sunulan Gazze barış planı, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun kısmen kabul ettiğini açıklamasının ardından Hamas'ın da benzer bir tutum sergilemesiyle bölgede gergin bir bekleyişe neden oldu. Bu gelişme, bölgede barışın tesisi yolunda önemli bir adım olarak değerlendirilirken, ABD ve İsrail'den gelen çelişkili sinyaller dikkat çekiyor.

TRUMP'TAN SERT UYARI

Trump, ateşkes planının ilerlemesi için yürütülen çabalar sürerken yaptığı açıklamada, Hamas'ın Gazze'deki iktidarını ve kontrolünü bırakmayı reddetmesi durumunda "tamamen yok edileceğini" belirtti. CNN muhabiri Jake Tapper'ın sorusu üzerine bu yanıtı veren Trump, Hamas'ın barışa ne kadar bağlı olduğunun "yakında" netleşmesini beklediğini ifade etti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Gazze'deki bombardıman kampanyasını sonlandırmaya ve Trump'ın daha geniş vizyonunu desteklemeye hazır olup olmadığı sorulduğunda ise Trump, "Evet, Bibi hazır" yanıtını verdi. Trump, ateşkes önerisinin gerçeğe dönüşeceğine dair umudunu dile getirerek, bu hedefe ulaşmak için yoğun çaba gösterdiğini vurguladı.

ABD'DEN AÇIKLAMALAR VE MÜZAKERELER

ABD Başkanı Trump, dün Gazze planına ilişkin gazetecilere yaptığı açıklamalarda, "Esirlerinizi geri almak istiyorsunuz, değil mi? Bu, İsrail, Müslüman dünyası ve dünyanın geri kalanı için harika bir anlaşma" şeklinde konuştu. Öte yandan, rehinelerin serbest bırakılması ve İsrail'in saldırılarının durdurulması, planın uygulanmasında kilit rol oynuyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump'ın Gazze planı doğrultusunda yürütülen takas işlemlerinin ancak İsrail saldırılarının durması halinde gerçekleşebileceğini belirtti. Rubio, CBS kanalına yaptığı açıklamada, "Sanırım, İsrailliler dâhil herkes saldırıların ortasında rehinelerin serbest bırakılamayacağını kabul eder. Bu yüzden saldırıların durması gerekecek" dedi. ABC kanalında, Gazze'deki rehinelerin serbest bırakılmasına yönelik İsrail-Hamas anlaşmasının önümüzdeki hafta başında sağlanacağını umduğunu belirten Rubio, "Sizinle konuşurken bile bu görüşmeler devam ediyor. Hafta başı gibi sonuçlanmasını ümit ediyoruz" ifadelerini kullandı. Görüşmelerin haftalarca, hatta günlerce süremeyeceğini ifade eden Rubio, "Bunun çok hızlı şekilde gerçekleştiğini görmek istiyoruz" diye ekledi.

ULUSLARARASI TEPKİLER VE İSRAİL'İN PLANLARI

Aralarında Türkiye'nin de yer aldığı İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi 8 ülkenin dışişleri bakanları tarafından yapılan ortak açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump'ın önerisi çerçevesinde Gazze için müzakerelere derhal başlanılması talep edildi. Türkiye, Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri, Endonezya, Pakistan, Suudi Arabistan, Katar ve Mısır dışişleri bakanlarının ortak açıklamasında, Trump'ın "Gazze'deki savaşın sona erdirilmesi, hayatta olan veya hayatını kaybetmiş tüm rehinelerin serbest bırakılması ve uygulama mekanizmalarına ilişkin müzakerelerin derhal başlatılmasına dair önerisi" konusunda Hamas'ın attığı adımların memnuniyetle karşılandığı vurgulandı. Bakanlar, "ABD Başkanı Trump’ın İsrail’e yönelik, bombardımanları derhal durdurma ve takas anlaşmasının uygulanmasına başlama çağrısını" da memnuniyetle karşıladıklarını belirterek, "Bu gelişmelerin kapsamlı ve sürdürülebilir bir ateşkese ulaşmak ve Gazze Şeridi’nde halkın karşı karşıya olduğu ağır insani koşulları ele almak bakımından gerçek bir fırsat teşkil ettiğini" ifade ettiler. Açıklamada ayrıca, "Dışişleri bakanları, Hamas’ın Gazze’nin idaresini bağımsız teknokratlardan oluşan geçici bir Filistin İdari Komitesi’ne devretmeye hazır olduğunu açıklamasını da memnuniyetle karşılamışlardır" denilerek, bu önerinin uygulanmasına ilişkin mekanizmalara dair müzakerelerin derhal başlatılmasının önemine işaret edildi. ABD Başkanı Donald Trump'ın sunduğu plan çerçevesinde İsrail'in saldırılarını durdurması, Gazze'nin büyük bölümünden çekilmesi, yüzlerce Filistinli mahkûmu serbest bırakması, insani yardım akışına ve bölgenin yeniden inşasına izin vermesi beklenirken, Netanyahu'nun "çekilmeme konusunda" alternatif yollar aradığı belirtiliyor. Nitekim Netanyahu, İsrail ordusunun Gazze'de kontrol ettiği bölgeleri elinde tutmaya devam edeceğini ifade etti. Esir takası ve kademeli çekilme sonrasında da Gazze'nin 3 kritik noktasında kalıcı olmayı sürdürmek istediğini vurgulayan Netanyahu, bu planla ilgili olarak "Henüz nihai değil. Bunun üzerinde yoğun şekilde çalışıyoruz" dedi. İsrail Başbakanı, "Umarım önümüzdeki günlerde, hem hayatta olan hem de hayatını kaybetmiş tüm rehinelerimizin tek seferde dönüşünü ilan edebileceğiz. Ordu ise Gazze’nin derinlerinde ve kontrol alanlarında konuşlanmış halde kalacak" şeklinde konuştu. İsrail devlet televizyonu KAN'ın, adı açıklanmayan kaynaklara dayandırdığı habere göre, Tel Aviv, Gazze ve çevresindeki üç stratejik noktada uzun vadede askeri varlığını sürdürmeyi planlıyor. İsrailli yetkililer, ordunun Gazze Şeridi sınırları içerisinde bir tampon bölgede (alanı belirtilmedi), Mısır-Gazze Şeridi sınırındaki Philadelphi Koridoru'nda ve Gazze kentinin doğusunda bulunan "70. Tepe" (Mintar Tepesi) bölgesinde kalmasını içeren planın ayrıntılarını Washington yönetimine iletti. "Bu noktaların İsrail için hayati önem taşıdığı, ona sahada üstünlük sağladığı ve takip ve kontrol gücü kazandırdığı" iddia edilen haberde, ABD yönetiminin, İsrail'in, çekilmenin ilk aşaması uygulandıktan sonra bu noktalarda kalması gerektiği konusunu anlayışla karşıladığı öne sürüldü. Amerikan "Axios" internet sitesinin ABD'li yetkililere dayandırdığı habere göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın, Hamas esir değişimini kabul ederken diğer bazı maddelerin müzakere edilmesi gerektiğini açıklamasının ardından, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu telefonla arayarak, argo ifadelerle "Kahretsin neden her zaman böyle olumsuzsun?" diye çıkıştığı iddia edildi. Haberde, bu cevabın Trump'ın Hamas'ın anlaşmaya yanaşması durumunda Netanyahu'yu saldırıları sona erdirmeye ikna etme konusunda kararlı olduğunun göstergesi olarak yorumlandığı belirtildi. Suikastten kurtulduğu belirtilen Hamas lideri Halil el-Hayye'nin, Mısır'da başlaması planlanan Gazze savaşını sona erdirme müzakerelerinde Hamas heyetine başkanlık edeceği bildirildi. El-Hayye, 9 Eylül'de Doha'da Hamas liderlerine yönelik başarısız bir İsrail saldırısında hedef alınmıştı. Bununla birlikte Hamas, söz konusu girişim sonrası el-Hayye'nin ilk kez video görüntülerini yayımladı. Öte yandan İsrail'in, Trump'ın Gazze ateşkes planını Hamas ile arabulucular üzerinden müzakere edecek heyetinin Mısır'a gitmesi talimatı verdiği bildirildi. İsrail ordusunun yaklaşık iki yıldır sürdürdüğü saldırılarda 20 bini aşkın çocuğun öldüğü belirtildi. Gazze'deki hükümetin medya ofisinden yapılan açıklamada, 7 Ekim'de 2 yılı dolacak olan soykırıma ilişkin güncel rakamlar paylaşıldı. Buna göre, 19 bin 450'si hastanelere ulaşanlar olmak üzere hayatını kaybeden çocuk sayısı 20 bini aştı. Hayatını kaybeden kadınların sayısı da 12 bin 500'ü geçti. 154'ü çocuk olmak üzere 460 kişi de açlık ve yetersiz beslenme nedeniyle yaşamını yitirdi. 14'ü çocuk olmak üzere 17 kişi soğuktan donarak öldü. Toplamda ölen Filistinli sayısı 67 bin 139 olurken, kayıplarla birlikte bu rakam 76 bin 639'a ulaştı. ABD Başkanı Donald Trump, New York Times'ın yazdığı 'İsrail'in Doha'da Hamas liderlerine yönelik başarısız saldırısının ardından duyduğu öfkenin, Başbakan Binyamin Netanyahu'ya Gazze'deki savaşı sona erdirmesi için baskı yapmasına nasıl yol açtı' makalesini paylaştı. Trump haberi paylaşırken herhangi bir yorumda bulunmadı ancak bu durum, ABD başkanının Netanyahu'ya karşı sabrının tükendiği yönündeki söylemleri artırdı. ABD Başkanı Donald Trump'ın barış planına ilişkin son girişimleri ve İsrail'le ilgili açıklamaları, İsrail'de derin çatlaklara neden oldu. Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Trump'ı "İsrail'i Nobel için satmakla" suçladı ve planı "büyük bir fırsatın kaçırılması" olarak değerlendirdi. Muhalefet lideri Yair Lapid ise, Trump'ın planını olumlu bulduğunu belirtti. Öte yandan İsrail basınında da konuya ilişkin itirazlar ve haberler sürüyor. "Kanal 12", Trump'ın çağrısını "delilik" olarak nitelerken, "Kanal 14" de Trump'ı "Hamas'ın tuzağına düştü" diyerek eleştirdi, "Her zaman yalnızdık" ifadelerini kullandı. "Ma'ariv" gazetesi ise hükümetin sessizliğine dikkat çekti, "Liderlik Trump'ın yanıtından sonra suskun" başlığını attı.